Ogrodnik ABC
Pomidory Uprawa i pielęgnacja

Nawóz do pomidorów

Pomidor jest żarłoczny, ale nie zje wszystkiego naraz. Najpierw sprawdź glebę, potem karm go po trochu przez cały sezon.

W skrócie

Najlepszy nawóz do pomidorów to najpierw obornik lub kompost, a potem nawozy mineralne tylko tam, gdzie analiza gleby pokaże braki. Pomidor potrzebuje dużo azotu i potasu, jest wrażliwy na brak fosforu i wapnia. Azot dawaj częściowo pogłównie w trakcie sezonu, potas najlepiej w formie siarczanowej.

Zielone i dojrzałe pomidory na krzaku
Zdjęcie: NPS, Public domain, źródło

Ile jedzą pomidory i dlaczego tak dużo

Poradnik sygnalizatora ochrony pomidora w gruncie, wydany przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, mówi wprost: pomidor ma stosunkowo wysokie wymagania pokarmowe. Przy plonie 60 t/ha pobiera z gleby około 180 kg azotu, 60 kg fosforu (P2O5), 270 kg potasu (K2O), 168 kg wapnia (CaO) i 36 kg magnezu (MgO). Najwięcej bierze więc potasu i azotu.

Publikacja Instytutu Ogrodnictwa „Zrównoważone nawożenie roślin ogrodniczych” z 2014 r. wylicza pomidora wśród warzyw wrażliwych na niedobór fosforu, obok papryki, ogórka, sałaty i roślin kapustnych.

Nowszy poradnik Instytutu Ogrodnictwa, „Uprawa roślin ogrodniczych z uwzględnieniem nawożenia i rodzaju gleb” z 2025 r., zalicza pomidora do grupy warzyw o dużych potrzebach azotowych, razem z ogórkiem, porem, dynią, papryką i selerem. Dla tej grupy podaje dawkę 150–200 kg azotu na hektar. W przeliczeniu na ogród to 15–20 g azotu na 1 m² w ciągu całego sezonu. Planując dawkę, poradnik każe uwzględnić azot mineralny, który już jest w glebie, i azot uwalniany z materii organicznej. Nie jest to więc dawka do jednorazowego wysypania.

Pomidor ma też głęboki system korzeniowy. Podręcznik z 2014 r. wymienia go obok warzyw korzeniowych, kapust i jarmużu.

Zacznij od analizy gleby

Metodyka integrowanej ochrony pomidora w uprawie polowej, przygotowana przez Instytut Ogrodnictwa, stawia sprawę jasno: nawozy mineralne stosuje się tylko dla uzupełnienia niedoborów składników w glebie. Żeby wiedzieć, czego brakuje, potrzebna jest analiza gleby zrobiona przed sadzeniem. Poradnik z 2025 r. dodaje, że próbki trzeba pobrać według zasad obowiązujących w ogrodnictwie, a dawkę azotu ustala się na podstawie jego zawartości w glebie.

Tabelę na górze strony możesz położyć obok wyniku z laboratorium. Jeśli fosforu jest 60–80 mg, a potasu 200–250 mg w dm³, nie musisz ich dokładać. Jeśli jest mniej, uzupełnij różnicę. Jeśli jest więcej, nie dawaj ich wcale.

Azot: źródła się różnią. Każda z czterech publikacji Instytutu Ogrodnictwa podaje inny zakres zawartości azotu w glebie pod pomidory. Metodyka integrowanej ochrony z 2013 r. mówi o 90–120 mg N w dm³, poradnik z 2025 r. o 100–120 mg, podręcznik z 2014 r. o 100–150 mg, a poradnik sygnalizatora z 2017 r. o 120–150 mg. Źródła nie tłumaczą tej różnicy. Jeśli twój wynik mieści się w którymkolwiek z tych zakresów, nie dosypuj azotu przed sadzeniem, tylko karm pogłównie w trakcie sezonu, jak opisujemy niżej.

Odczyn gleby i wapnowanie

Podręcznik z 2014 r., metodyka ochrony i poradnik sygnalizatora podają to samo: pomidorom najbardziej odpowiada pH 5,5–6,5. Metodyka ochrony dopuszcza jeszcze pH 5,0. Poradnik z 2025 r. nie podaje osobnej liczby dla pomidora, a dla większości warzyw wskazuje pH 6,0–7,5. Poradnik sygnalizatora radzi, żeby gleby o pH 5,0 i niższym wapnować przed uprawą.

Uważaj jednak z terminem. Podręcznik z 2014 r. i poradnik z 2025 r. wymieniają pomidora wśród warzyw wrażliwych na wapnowanie tuż przed uprawą, obok fasoli, grochu, ogórka, marchwi, pietruszki i selera. Wapno daj więc wcześniej, pod roślinę, która rośnie na tej grządce rok przed pomidorami. Poradnik z 2025 r. podaje, że najlepiej wapnować latem lub jesienią po zbiorze roślin, a gleby mineralne wapnuje się zwykle do pH 6,0–6,5.

Metodyka ochrony pomidora zaleca wapno w formie węglanowej i podaje górne granice jednorazowej dawki, liczone jako CaO: 1,0–1,5 t/ha na glebie lekkiej, 2,0 t/ha na średniej i 2,5 t/ha na ciężkiej. W ogrodzie to odpowiednio około 100–150 g, 200 g i 250 g CaO na 1 m². Jeśli wynik analizy pokazuje kwaśną glebę, zapytaj w stacji chemiczno-rolniczej o dawkę dla twojej grządki.

Obornik i kompost: podstawa nawożenia

Drewniane skrzynie kompostowe w ogrodzie społecznym
Drewniane skrzynie kompostowe w ogrodzie społecznym Zdjęcie: Troy Sankey, CC BY-SA 4.0, źródło

W integrowanej uprawie podstawą jest nawożenie organiczne. Metodyka ochrony pomidora podaje, że dawka obornika nie może przekraczać ilości, która wnosi 170 kg azotu na hektar, czyli około 35–40 t/ha. W ogrodzie to około 3,5–4 kg obornika na 1 m². Ten sam limit 170 kg N/ha powtarza poradnik z 2025 r.

Ile składników jest w oborniku? Metodyka podaje typowe wartości dla obornika mieszanego: 0,5% azotu, 0,25% fosforu (P2O5) i 0,6% potasu (K2O) w świeżej masie. Kompost z gospodarstwa ma 0,62% azotu, 0,28% fosforu i 0,34% potasu. Z 4 kg obornika na 1 m² dostajesz więc około 20 g azotu, choć rośliny nie pobiorą go od razu w całości.

Obornik przykryj ziemią jak najszybciej. Metodyka ostrzega, że obornik zostawiony na powierzchni przez dwa tygodnie traci mniej więcej połowę wartości nawozowej. Poradnik z 2025 r. mówi to samo: obornik powinien być przyorany w jak najkrótszym czasie po rozłożeniu. W integrowanej produkcji wolno go stosować od 1 marca do 30 listopada.

Kompost. Poradnik z 2025 r. podaje, że w uprawie warzyw daje się około 20–30 ton kompostu na hektar, czyli 2–3 kg na 1 m². Wiosną dawaj kompost w pełni dojrzały. Jak zrobić własny kompost, przeczytasz w poradniku jak zrobić kompost, a o dawkach i terminach obornika w artykule obornik w ogrodzie.

Który rok po oborniku? Metodyka ochrony pomidora pisze, że wczesne, karłowe odmiany o słabszym systemie korzeniowym nadają się na pierwszy rok po oborniku, wyższe odmiany na drugi rok, a na glebach cięższych pomidory można uprawiać nawet w trzecim roku.

Fosfor, potas i magnez przed sadzeniem

Fosfor. Poradnik z 2025 r. zaleca nawożenie fosforem jesienią lub wczesną wiosną, równomiernie na całą grządkę. Ważne ostrzeżenie: nie wysiewaj nawozów fosforowych razem z nawozami zawierającymi wapń, bo fosfor ulega wtedy uwstecznieniu, czyli przechodzi w formę, z której rośliny słabo korzystają.

Potas. Według poradnika potas daje się przed sezonem, najczęściej razem z fosforem. Na glebach lekkich nie wysiewaj potasu jesienią, bo łatwo się wymywa. Dla większości warzyw lepszą formą jest forma siarczanowa. Poradnik zalicza pomidora do grupy warzyw, dla których wzorcowa zawartość potasu wynosi 175 mg w litrze gleby cięższej i 200 mg w litrze gleby lżejszej. O samym potasie piszemy więcej w poradniku uprawa pomidorów.

Magnez. Warzywa są wrażliwe na niedobór magnezu. Gdy analiza pokaże za mało magnezu, poradnik z 2025 r. radzi dać nawóz magnezowy przed sezonem, na przykład siarczan magnezu.

Azot pogłównie: karm w trakcie sezonu

Tu pomidor różni się od rzodkiewki czy sałaty. Podręcznik Instytutu Ogrodnictwa z 2014 r. dzieli warzywa na dwie grupy. Warzyw o krótkim okresie wzrostu nie nawozi się pogłównie, bo gromadzą azotany. Pomidor, papryka i ogórek to warzywa o długim okresie wegetacji, dla których nawożenie pogłówne jest bardzo istotne. W czasie silnego wzrostu i kwitnienia potrzebują wyraźnie więcej składników, a najwięcej w czasie owocowania.

Nie wysypuj więc całego azotu wiosną. Część daj przed sadzeniem, a resztę w kilku mniejszych dawkach latem. Poradnik z 2025 r. podaje, że do nawożenia pogłównego najlepsze są saletry. Azot można też podawać rozpuszczony w wodzie do podlewania, czyli fertygacją. Używa się wtedy nawozów, które całkowicie rozpuszczają się w wodzie.

Jak często? Dla uprawy pod osłonami podręcznik z 2014 r. zaleca przy nawożeniu posypowym odstępy 2–3 tygodni, bo tak nie dochodzi do nadmiernego zasolenia podłoża. Dla gruntu źródła nie podają odstępu.

Szczegóły prowadzenia roślin i podlewania znajdziesz w poradniku uprawa pomidorów.

Jak rozpoznać, czego brakuje pomidorom

Liść pomidora pożółkły i zbrązowiały od brzegów z powodu niedoboru potasu
Liść pomidora pożółkły i zbrązowiały od brzegów z powodu niedoboru potasu Zdjęcie: Goldlocki, CC BY-SA 3.0, źródło

Poradnik sygnalizatora ochrony pomidora w gruncie opisuje objawy najczęstszych niedoborów.

SkładnikObjawy na roślinieCo robić według poradnika
AzotSłaby wzrost, jasnozielone liście, cienkie pędyUtrzymuj w glebie 120–150 mg N w dm³
PotasNa starszych liściach brzegi żółkną i brązowieją, potem zasychająSzybko działające nawozy potasowe w formie i dawce dobranej do gleby
MagnezNa starszych liściach żółte przebarwienia między nerwamiOprysk dolistny siarczanem magnezu lub saletrą magnezową
WapńSucha zgnilizna wierzchołkowa: ciemna, wklęsła plama na wierzchołku owocuRówna wilgotność gleby, dolistnie saletra wapniowa lub chlorek wapnia

Zwróć uwagę, że braki potasu i magnezu widać najpierw na starszych, dolnych liściach. Żółknięcie dolnych liści nie zawsze oznacza jednak niedobór. Może to być też choroba. Opisy chorób znajdziesz na stronie choroby pomidorów.

Wapń i sucha zgnilizna wierzchołkowa

Pomidor z suchą zgnilizną wierzchołkową (niedobór wapnia)
Pomidor z suchą zgnilizną wierzchołkową (niedobór wapnia) Zdjęcie: A13ean, CC BY-SA 3.0, źródło

Ciemna, wklęsła plama na spodzie owocu to sucha zgnilizna wierzchołkowa. Poradnik sygnalizatora nazywa ją chorobą fizjologiczną, a poradnik z 2025 r. wymienia ją jako skutek niedoboru wapnia. To nie grzyb ani bakteria, więc żaden środek grzybobójczy jej nie wyleczy.

Co ciekawe, wapnia często w glebie nie brakuje. Poradnik sygnalizatora wiąże tę chorobę z uszkodzeniem korzeni i zaburzeniami gospodarki wodnej. Gdy gleba raz wysycha, a raz jest zalana, wapń nie dociera do rosnących owoców. Dlatego zapobieganie to przede wszystkim równa wilgotność gleby i właściwe nawożenie.

Poradnik ostrzega też przed nadmiarem rozpuszczalnych soli potasu, magnezu i soli amonowych. Utrudniają one pobieranie wapnia. Kto sypie dużo potasu „na owoce”, może więc paradoksalnie zaszkodzić owocom.

Gdy objawy już są, poradnik zaleca nawożenie dolistne saletrą wapniową lub chlorkiem wapnia. Metodyka ochrony pomidora dodaje, że dolistne dokarmianie wapniem można stosować zapobiegawczo w czasie zawiązywania owoców.

Nawozy zielone przed pomidorami

Dobrym sposobem na azot jest uprawa rośliny motylkowatej rok wcześniej. Metodyka ochrony pomidora podaje, że po roku uprawy koniczyny lub lucerny z trawami gleba jest wyraźnie bogatsza w azot: o około 124–170 kg N na hektar. To tyle, ile pomidor potrzebuje na cały sezon. Poradnik z 2025 r. przypomina, że nawozy zielone, szczególnie rośliny motylkowate, zaopatrują warzywa w azot.

Metodyka wymienia drobnonasienne motylkowate, uprawiane same lub z trawami i przyorane po roku lub dwóch, jako dobry przedplon dla pomidora. Wieloletnie rośliny motylkowe uważa natomiast za przedplon niekorzystny. Więcej o roślinach na zielony nawóz przeczytasz w poradniku nawozy zielone.

Pomidory w tunelu i w szklarni

Sadzenie rozsady pomidorów w szklarni
Sadzenie rozsady pomidorów w szklarni Zdjęcie: Maasaak, CC BY-SA 4.0, źródło

Pod osłonami gleba pracuje intensywniej i łatwiej ją przenawozić. Podręcznik Instytutu Ogrodnictwa z 2014 r. podaje, że dla wszystkich warzyw uprawianych pod osłonami można przyjąć pH 5,5–6,5, a potrzeby nawozowe ustala się na podstawie analizy chemicznej podłoża.

Przy nawożeniu posypowym w tunelu karm rośliny co 2–3 tygodnie, zamiast dawać dużo naraz. Według podręcznika z 2014 r. zapobiega to nadmiernemu zasoleniu podłoża.

W części szklarni towarowych pomidory rosną bez gleby, na przykład na wełnie mineralnej. Podręcznik pisze, że w Polsce prawie 100% takiej uprawy pomidora i ogórka prowadzi się w otwartych systemach, w których nadmiar pożywki odpływa z wodą drenarską.

Ile składników powinna mieć gleba pod pomidory (mg w 1 dm³ gleby, uprawa w gruncie). Liczby z różnych publikacji Instytutu Ogrodnictwa

SkładnikZawartość w glebieSkąd ta liczba
Azot (N)90–120, 100–120, 100–150 albo 120–150Cztery publikacje Instytutu Ogrodnictwa podają cztery różne zakresy (opis niżej)
Fosfor (P)60–80Zrównoważone nawożenie roślin ogrodniczych (2014) i Metodyka integrowanej ochrony pomidora (2013)
Potas (K)200–250Podręcznik 2014, metodyka 2013 i poradnik sygnalizatora 2017. Poradnik z 2025 r. podaje jako liczbę wzorcową 175 mg w litrze gleby cięższej i 200 mg lżejszej
Magnez (Mg)60–80 albo 60–90Podręcznik 2014 i poradnik sygnalizatora: 60–80, metodyka 2013: 60–90
Wapń (Ca)1200–1500 albo 1500–2000Podręcznik 2014 i metodyka 2013: 1200–1500, poradnik sygnalizatora: 1500–2000
Siarka (S-SO4)20–40Zrównoważone nawożenie roślin ogrodniczych (2014)
Odczyn (pH)5,5–6,5Podręcznik 2014, metodyka 2013 i poradnik sygnalizatora. Metodyka dopuszcza jeszcze pH 5,0. Poradnik z 2025 r. podaje dla większości warzyw pH 6,0–7,5

Jak to zrobić

  1. Zrób analizę gleby w stacji chemiczno-rolniczej. Instytut Ogrodnictwa zaleca dawać nawozy mineralne tylko po to, żeby uzupełnić braki, które pokaże analiza.
  2. Sprawdź pH. Pomidorom najbardziej odpowiada 5,5–6,5. Glebę o pH 5,0 i niższym zwapnuj, ale nie tuż przed sadzeniem: najlepiej latem lub jesienią po zbiorze poprzedniej rośliny.
  3. Przed sadzeniem wymieszaj z glebą dobrze rozłożony obornik albo kompost. Dawka obornika nie powinna przekraczać około 3,5–4 kg na m², kompostu dawaj około 2–3 kg na m².
  4. Fosfor i potas rozsyp jesienią lub wczesną wiosną. Na glebie lekkiej potasu nie dawaj jesienią, bo wymyje go woda. Wybieraj nawóz potasowy w formie siarczanowej.
  5. Nawozu fosforowego nie rozsypuj razem z wapnem. Fosfor przechodzi wtedy w formę słabo dostępną dla roślin.
  6. Azot dziel na części. Pomidor rośnie długo, więc oprócz dawki przed sadzeniem potrzebuje nawożenia pogłównego w czasie kwitnienia i owocowania. Do pogłównego najlepsze są saletry.
  7. Patrz na liście. Jasnozielone liście i cienkie pędy to znak braku azotu, żółknące i zasychające brzegi starszych liści to brak potasu, a żółte plamy między nerwami starszych liści to brak magnezu.
  8. Podlewaj równo. Sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców to brak wapnia, ale jej przyczyną są często wahania wilgotności gleby. Nie przesadzaj też z potasem, magnezem i nawozami amonowymi.

Najczęstsze pytania

Jaki nawóz do pomidorów jest najlepszy?

Najpierw obornik lub kompost przed sadzeniem, a potem nawozy mineralne tylko tam, gdzie analiza gleby pokaże braki. Potas najlepiej w formie siarczanowej. Do nawożenia pogłównego azotem Instytut Ogrodnictwa poleca saletry.

Kiedy nawozić pomidory?

Obornik lub kompost daj przed sadzeniem i szybko wymieszaj z glebą. Fosfor i potas rozsyp jesienią lub wczesną wiosną, na glebie lekkiej potas tylko wiosną. Azot dziel: część przed sadzeniem, resztę pogłównie w czasie kwitnienia i owocowania.

Ile obornika pod pomidory?

Najwyżej około 3,5–4 kg na 1 m², bo metodyka Instytutu Ogrodnictwa ogranicza dawkę do 170 kg azotu na hektar, czyli 35–40 t/ha. Rozrzucony obornik jak najszybciej wymieszaj z glebą.

Co oznaczają żółte liście u pomidorów?

Jasnozielone liście i słaby wzrost wskazują na brak azotu. Żółknące i zasychające brzegi starszych liści to brak potasu, a żółte plamy między nerwami starszych liści to brak magnezu. Żółknięcie może być też objawem choroby.

Czym podlać pomidory na suchą zgniliznę wierzchołkową?

Najważniejsze jest równe podlewanie, bo chorobę wywołują wahania wilgotności gleby. Instytut Ogrodnictwa zaleca nawożenie dolistne saletrą wapniową lub chlorkiem wapnia i unikanie nadmiaru potasu, magnezu i soli amonowych.

Czy wapnować glebę pod pomidory?

Tylko gdy pH spadnie do 5,0 lub niżej. Pomidor jest wrażliwy na wapnowanie tuż przed uprawą, więc wapnuj latem lub jesienią, pod roślinę uprawianą przed pomidorami. Nie rozsypuj wapna razem z nawozem fosforowym.

Źródła

Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.

  1. Uprawa roślin ogrodniczych z uwzględnieniem nawożenia i rodzaju gleb (J.S. Nowak, P. Wójcik, S. Kaniszewski i in.), Instytut Ogrodnictwa – PIB, Skierniewice, 2025
  2. Zrównoważone nawożenie roślin ogrodniczych (red. P. Wójcik), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2014
  3. Poradnik sygnalizatora ochrony pomidora w gruncie, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2017
  4. Metodyka integrowanej ochrony pomidora w uprawie polowej (materiały dla producentów), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2013