Uprawa pomidorów

Czego pomidor potrzebuje od pogody i gleby

Pomidor to roślina ciepłolubna. Metodyka integrowanej produkcji pomidorów gruntowych, opracowana przez Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, podaje, że najlepiej rośnie w dzień w 18–25 °C, a nocą w 16–18 °C. Powyżej 30 °C i poniżej 10–12 °C wzrost się zatrzymuje, a w temperaturze poniżej zera roślina ginie. Potrzebuje co najmniej 4 miesięcy bez przymrozków.

Dlatego w Polsce pomidory gruntowe najlepiej udają się w pasie środkowej Polski, w okolicach Wrocławia i w rejonie sandomiersko-lubelskim. Tak piszą obie metodyki, produkcji i ochrony. W uprawie towarowej wybiera się miejsca, gdzie wiosenne przymrozki kończą się do 15–20 maja, a jesienne zaczynają się nie wcześniej niż na początku października. W ogrodzie unikaj zagłębień terenu, gdzie zbiera się zimne powietrze, i miejsc zacienionych.

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach zaleca gleby lekkie i średnie, zasobne w próchnicę i niepodmokłe. Szkodzi woda gruntowa wyżej niż 80–100 cm. Najlepsze pH to 5,5–6,5. Kiedy siać i sadzić, opisujemy dokładnie w poradniku kiedy sadzić pomidory.

Płodozmian: po czym sadzić pomidory

Nie sadź pomidorów po roślinach psiankowatych: ziemniakach, papryce, bakłażanie i tytoniu. Obie metodyki, ochrony i produkcji, zalecają 4–5 lat przerwy w uprawie pomidora na tym samym miejscu. Nie sadź ich też obok ziemniaków, bo stamtąd przychodzi zaraza.

Dobre przedplony według Instytutu Ogrodnictwa to zboża, koniczyna, groch, fasola, cebula, ogórek, wczesna kapusta, seler i burak.

W tunelu trudno o płodozmian i pomidory często rosną tam latami w jednym miejscu. Metodyka uprawy pod osłonami radzi choć rok przerwy z fasolą szparagową, wczesną kapustą, kapustą pekińską, rzodkiewką lub sałatą. Nie sadź w tunelu pomidorów po roślinach psiankowatych i dyniowatych, czyli także nie po ogórkach.

Rozstawa, paliki i agrowłóknina

Metodyka produkcji pomidorów gruntowych podaje dwie rozstawy. Odmiany niskie, samokończące sadzi się w rzędach co 70–90 cm, a w rzędzie co 50–60 cm. Odmiany wysokie prowadzi się przy palikach: rzędy co 1 m (do 1,2–1,5 m), w rzędzie co 50–60 cm. Paliki mają zwykle 120–140 cm wysokości.

W tunelu metodyka uprawy pod osłonami zaleca rzędy podwójne co 50–60 cm, ścieżki 90–100 cm i 40–50 cm między roślinami w rzędzie. Rzędy prowadź wzdłuż tunelu, bo tak najlepiej się go wietrzy.

Zaraz po posadzeniu do gruntu możesz przykryć pomidory białą agrowłókniną 17–19 g/m². Metodyka pozwala trzymać ją najwyżej 5 tygodni i zdjąć, gdy zaczyna się kwitnienie. Polecana jest też ściółka z czarnej folii lub czarnej włókniny, ale nie rozkładaj jej na bardzo mokrej glebie.

Nawożenie: potas, wapń i umiar z azotem

Metodyka produkcji podaje, ile składników pomidor pobiera na każdy kilogram owoców: 3,5–5 g azotu, 7–8 g potasu i 4,5–5 g wapnia. Potasu potrzebuje więc mniej więcej dwa razy więcej niż azotu.

Najpierw nawóz organiczny. Metodyka ochrony Instytutu Ogrodnictwa stawia go na pierwszym miejscu. Dawka obornika nie może wnosić więcej niż 170 kg azotu na hektar, co odpowiada około 35–40 t/ha, czyli 3,5–4 kg na m². W tunelu metodyka podaje 3–5 kg kompostu albo 3–4 kg obornika na m², wymieszanego z glebą przed sadzeniem. Jak zrobić własny kompost, przeczytasz w poradniku jak zrobić kompost.

Nawozy mineralne mają tylko uzupełniać to, czego brakuje według analizy gleby. Cały fosfor i potas oraz 30–50% azotu daje się przed sadzeniem. Potas stosuj w formie siarczanowej, bo pomidor źle reaguje na chlor. Wapnuj wapnem węglanowym, ale nie w tym samym sezonie co obornik.

Drugą dawkę azotu metodyka zaleca na początku kwitnienia pierwszego grona. Od kwitnienia możesz też co 10–14 dni, w 2–3 dawkach, dawać saletrę wapniową. Metodyka uprawy pod osłonami przypomina, że poniżej 15 °C korzenie gorzej pobierają składniki, a zachwiane proporcje azotu, potasu i wapnia powodują zaburzenia owoców.

Jak podlewać pomidory

Woda decyduje o plonie. Metodyka produkcji pomidorów gruntowych podaje, że w latach suchych nawadnianie zwiększa plon nawet o 50–60%. W okresie największych potrzeb pomidor zużywa 4–8 mm wody dziennie, czyli 4–8 litrów na m².

W gruncie. W suchą pogodę podlewaj co 4–8 dni, dając 20–35 mm (20–35 l/m²) za jednym razem, a na lekkich glebach mniej. Pomidory na świeży rynek nawadnia się od kwitnienia do końca zbiorów. Podlewaj rano, żeby liście szybko obeschły. Obie metodyki polecają nawadnianie kroplowe, najlepiej razem ze ściółką. Instytut Ogrodnictwa ostrzega, że deszczowanie moczy rośliny i sprzyja chorobom grzybowym.

W tunelu. Metodyka uprawy pod osłonami radzi przez 1–2 tygodnie po posadzeniu nie podlewać, żeby rośliny rozbudowały korzenie. Potem podlewaj co 2–3 dni po 10–15 l/m². Do zawiązania pierwszych owoców rośliny zużywają 0,5–2 l/m² dziennie, a w czasie kwitnienia i owocowania 4–7 l/m².

Najważniejsza jest równomierność. Metodyka produkcji wiąże pękanie owoców z wahaniami wilgotności gleby i ze spóźnionym zbiorem.

Pomidory w tunelu: ciepło, wilgotność i wietrzenie

Nieogrzewany tunel foliowy pozwala posadzić pomidory wcześniej. Metodyka uprawy pod osłonami Instytutu Ogrodnictwa podaje, że do nieogrzewanych tuneli sadzi się je w trzeciej dekadzie kwietnia. Taki tunel chroni rośliny przed krótkim spadkiem temperatury na zewnątrz do −2 °C.

Po posadzeniu metodyka zaleca 20 °C w dzień i w nocy. Gdy pojawi się pierwsze grono, w dzień 21 °C, a nocą 19 °C. Gleba powinna mieć 15–18 °C.

Wilgotność powietrza po posadzeniu trzymaj około 65%, a w czasie kwitnienia i owocowania około 60%. Powyżej 90% na folii i liściach skrapla się woda. Zbyt wilgotne powietrze w czasie owocowania powoduje pękanie owoców i choroby grzybowe, a zbyt suche sprzyja przędziorkom i mszycom. Dlatego tunel trzeba intensywnie wietrzyć. W uprawie towarowej kwiaty zapylają trzmiele.

Prowadzenie, pędy boczne i ogławianie

Odmiany niskie, samokończące, nie wymagają cięcia. Odmiany wysokie prowadzi się przy palikach, zwykle na jeden pęd. Metodyka produkcji pomidorów gruntowych radzi usuwać pędy boczne, gdy mają kilka centymetrów. Możesz też prowadzić roślinę na dwa pędy: główny i ten, który wyrasta pod pierwszym gronem.

Ogławianie. Po 5–6 gronach przytnij wierzchołek nad drugim lub trzecim liściem za ostatnim gronem. Zrób to do końca lipca, najpóźniej do połowy sierpnia, żeby zawiązane owoce zdążyły dojrzeć. W tunelu wiosenne nasadzenia prowadzi się na 6–7 gron.

Liście. Metodyka uprawy pod osłonami radzi usuwać najstarsze liście, gdy żółkną, ale zostawić tyle liści górnych, żeby osłaniały owoce przed przegrzaniem.

Choroby, którym zapobiega dobra uprawa

Zaraza ziemniaka to według Instytutu Ogrodnictwa najgroźniejsza choroba pomidorów w gruncie. Sprzyjają jej chłodne, deszczowe dni, a sucha i gorąca pogoda ją zatrzymuje. Zimuje w porażonych bulwach ziemniaków, dlatego nie sadź pomidorów obok ziemniaków i usuwaj porażone rośliny.

Sucha zgnilizna wierzchołkowa to nie choroba, tylko zaburzenie: owocom brakuje wapnia w wierzchołku. Obie metodyki wiążą ją z nierównym zaopatrzeniem w wodę. Ryzyko rośnie w suche lata i na lekkich glebach. Pomaga równe podlewanie, zrównoważone nawożenie i dolistne dokarmianie wapniem: metodyka produkcji podaje 4–8 opryskiwań co 4–7 dni, gdy pojawią się objawy.

Więcej o rozpoznawaniu i zwalczaniu chorób przeczytasz na stronie choroby pomidorów. Jeśli potrzebny jest środek ochrony roślin, używaj tylko preparatów zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą. Instytut Ogrodnictwa radzi też wybierać odmiany odporne lub tolerancyjne, a o odmianach piszemy w poradniku odmiany pomidorów.

Zbiór i przechowywanie

Metodyka produkcji pomidorów gruntowych podaje, że z bardzo wczesnych odmian pierwsze owoce zbiera się po 50–60 dniach od posadzenia, a z najpóźniejszych nawet po 80–90 dniach. Pomidory z siewu wprost do gruntu dojrzewają około 2 tygodnie później niż z rozsady. Nie spóźniaj się ze zbiorem, bo przejrzałe owoce pękają.

Uważaj na chłód. Metodyka uprawy pod osłonami ostrzega, że owoce trzymane poniżej 6 °C po ogrzaniu dostają wodnistych plam, a poniżej 8 °C nasiona mogą zacząć kiełkować w owocu. Poradnik Świętokrzyskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego podaje jako optymalne warunki przechowywania pomidorów 12–13 °C i wilgotność 85–90%.

Gdy źródła się nie zgadzają

Wapń w glebie. Metodyka ochrony podaje jako optimum 1200–1500 mg wapnia w dm³ gleby, metodyka produkcji 250–400 mg/dm³, a metodyka uprawy pod osłonami aż 1500–2000 mg/dm³ łatwo dostępnego wapnia. Źródła nie wyjaśniają tej różnicy. Najlepiej zrób analizę gleby w stacji chemiczno-rolniczej i zapytaj o interpretację wyników.

Temperatura w dzień. Metodyka dla gruntu podaje 18–25 °C, a dla upraw pod osłonami 22–27 °C jako optimum wzrostu. W tunelu rośliny mają więcej ciepła, ale trzeba je wietrzyć, zanim powietrze się przegrzeje.