Ogrodnik ABC
Prace w ogrodzie Jak wybrać

Ziemia do rozsady

Worki w sklepie wyglądają podobnie, ale różnią się odczynem, ilością nawozu i strukturą. Kilka liczb na opakowaniu mówi prawie wszystko.

W skrócie

Do rozsady kupuj gotowe podłoże torfowe, wolne od chorób, przewiewne i dobrze trzymające wodę. Dla pomidorów odczyn powinien wynosić pH 5,5–6,5, dla ogórków pH 6,0–6,5. Na worku sprawdź pH, zasolenie lub EC i frakcję. Podłoże zrobione samemu trzeba odkazić.

Podłoże z perlitem na łopatce ogrodniczej
Zdjęcie: Neslihan Gunaydin, CC0, źródło

Co to właściwie jest ziemia do rozsady

Podłoże z perlitem na łopatce ogrodniczej
Podłoże z perlitem na łopatce ogrodniczej. Zdjęcie: Neslihan Gunaydin, CC0, źródło

W sklepie mówimy „ziemia”, ale w prawie to podłoże do upraw. Dr inż. Jacek Nowak z Instytutu Ogrodnictwa wyjaśnia, że według ustawy o nawozach i nawożeniu podłoże do upraw należy do środków wspomagających uprawę roślin. To materiał inny niż gleba, w którym uprawia się rośliny.

Podłoża dzielą się na trzy grupy:

Organiczne: torf, włókno kokosowe, kora, włókno drzewne, węgiel brunatny, łuska kakaowa, trociny, słoma.

Mineralne: wełna mineralna, keramzyt, perlit, lawa wulkaniczna, żwir, piasek, wermikulit, zeolit.

Mieszane: najczęściej włókno kokosowe, kompost, kora kompostowana, włókna drzewne oraz perlit lub łuski ryżowe.

Większość podłoży w sklepach ma bazę torfową z dodatkami. Przykład z opracowania: torf wysoki frezowany z dodatkiem gliny, kredy i nawozu mineralnego.

Co musi być napisane na worku

Producent podłoża musi podać pH, EC lub zasolenie, frakcję oraz to, czy podłoże jest sypkie, czy jest to mata lub kostka uprawowa. Takie informacje deklaruje się dla każdego podłoża.

pH. Odczyn podłoża. Wartości dla poszczególnych warzyw znajdziesz niżej.

EC lub zasolenie. Mówią, ile soli, czyli nawozów, rozpuszczono w podłożu. Zasolenie podaje się w gramach NaCl lub KCl na litr.

Frakcja. Wielkość cząstek w milimetrach.

Laboratoria badają też zawartość materii organicznej, gęstość, porowatość, kurczliwość oraz ilość wody i powietrza w podłożu. Robi się to według norm PN-EN 13039, 13040 i 13041.

Jakie pH dla rozsady pomidorów, papryki i ogórków

Rozsada pomidorów w doniczkach przed sadzeniem
Rozsada pomidorów w doniczkach przed sadzeniem. Zdjęcie: Dwight Sipler, CC BY 2.0, źródło

Metodyki integrowanej produkcji, zatwierdzone przez PIORiN, podają wymagania dla poszczególnych warzyw:

WarzywoCo mówi metodyka o podłożu do rozsady
PomidorGotowe podłoże torfowe o pH 5,5–6,5, wystarcza na 6–8 tygodni wzrostu
OgórekpH 6,0–6,5 (uprawa polowa), w szklarni pH 6,0–6,3
PaprykaNajlepiej torf wysoki; kostki z ziemi kompostowej: porowatość ok. 80%, polowa pojemność wodna ok. 70%
SałatapH 6–6,5, zasolenie 1–1,5 g NaCl na litr

Dla ogórka pod osłonami metodyka podaje też zawartość składników w litrze podłoża: 150–200 mg azotu, 120–180 mg fosforu, 300 mg potasu, 60 mg magnezu i 2000 mg wapnia.

Jak siać i pikować, piszemy w artykułach Kiedy siać pomidory na rozsadę, Kiedy siać paprykę na rozsadę i Kiedy siać ogórki na rozsadę.

Torf wysoki czy niski

Torfowiec w torfowisku, z którego powstaje torf wysoki
Torfowiec w torfowisku, z niego powstaje torf wysoki. Zdjęcie: Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0, źródło

Metodyka papryki mówi wprost: do produkcji rozsady najlepiej nadaje się torf wysoki.

Dlaczego? Już w 1968 roku prof. Emil Chroboczek z Instytutu Warzywnictwa w Skierniewicach opisywał, że mało rozłożony torf wysoki sprawdza się w szklarniach lepiej niż niski. Powodem jest większa przewiewność torfu wysokiego, powstałego z torfowców. Torf niski, mocno rozłożony, łatwiej się zbija i korzenie mają mniej powietrza.

Naturalny torf wysoki jest bardzo kwaśny, ma zwykle pH poniżej 4. Dlatego do podłoży się go wapnuje i nawozi. Gotowe podłoże ma już odczyn podniesiony do wartości podanej na worku.

Dobre podłoże: po czym je poznać

Materiały edukacyjne ministerstwa (Zintegrowana Platforma Edukacyjna) opisują dobre podłoże tak: ma wysoką porowatość, dużą pojemność wodną i cieplną, dobrą podsiąkliwość, a do tego nie ma patogenów ani substancji toksycznych.

Metodyka integrowanej ochrony papryki (Instytut Ogrodnictwa) przypomina, że grzyb Rhizoctonia, częsta przyczyna zgorzeli siewek, szybko rozwija się przy dużej wilgotności i na mokrych korzeniach. Czyste podłoże i umiarkowane podlewanie to najprostsza ochrona rozsady.

Podłoże bez torfu

Włókno kokosowe z bliska
Włókno kokosowe, jeden ze składników podłoży. Zdjęcie: DARMAS BS 9, CC BY-SA 4.0, źródło

Coraz więcej podłoży ma mniej torfu lub nie ma go wcale. Zamiast niego producenci dodają włókno kokosowe, korę kompostowaną, włókno drzewne lub kompost.

Z włóknem drzewnym jest jeden haczyk. Badacze z Akademii Rolniczej w Poznaniu sprawdzili mieszanki torfu z włóknem drzewnym. W doświadczeniu z siewkami żyta dodatek 33% cienkiego włókna nie powodował wiązania azotu. Przy 50% włókna siewki dawały wyraźnie mniej zielonej masy. Dodatek saletry amonowej usuwał niedobór azotu.

Autorzy podsumowują, że informacje o tym, jakoby podłoża z włóknem drzewnym nie wiązały azotu, są przesadzone. Przy dużym udziale włókna rozsadę trzeba więc dokarmiać azotem.

Ziemia z ogrodu i kompost: czy można

Można, ale z ostrożnością. Instytut Ogrodnictwa w metodykach ochrony papryki i ogórka zaleca używać gotowych podłoży od specjalistycznych firm. Jeśli przygotowujesz podłoże samemu, odkaź je termicznie lub chemicznie.

Metodyka papryki dopuszcza w produkcji kostki z odkażonej mieszanki ziemi kompostowej z gliną, piaskiem lub obornikiem. Kluczowe jest słowo „odkażonej”. Nieodkażona ziemia z ogrodu nie spełnia warunku podłoża wolnego od chorób i szkodników. Swój kompost wykorzystasz na grządkach, a jak go zrobić, opisujemy w artykule Jak zrobić kompost.

Co sprawdzić na worku z podłożem do rozsady

NapisCo oznaczaCzego szukać
pHOdczyn podłożaPomidor 5,5–6,5, ogórek 6,0–6,5, sałata 6–6,5
EC lub zasolenie (g/l)Ile rozpuszczonych soli, czyli nawozuDo siewu niewiele, np. dla sałaty 1–1,5 g NaCl/l
Frakcja (mm)Wielkość cząstekProducent musi ją podać
PostaćSypkie, mata lub kostka uprawowaProducent musi ją podać
SkładTorf wysoki, torf niski, włókno kokosowe, kora, włókno drzewne, perlitDo rozsady najlepszy torf wysoki
PrzeznaczenieNp. do wysiewu, do warzyw, do roślin kwasolubnychDo wysiewu i pikowania

Jak to zrobić

  1. Kupuj gotowe podłoże od specjalistycznej firmy. Instytut Ogrodnictwa zaleca do rozsady podłoża wolne od chorób i szkodników.
  2. Sprawdź pH. Dla rozsady pomidorów szukaj pH 5,5–6,5, dla ogórków 6,0–6,5.
  3. Sprawdź zasolenie lub EC. Podłoże do siewu powinno mieć mało nawozu. Metodyka sałaty podaje zasolenie 1–1,5 g NaCl na litr.
  4. Zobacz skład. Do rozsady papryki metodyka poleca torf wysoki. Badania ze Skierniewic tłumaczą to jego większą przewiewnością.
  5. Podłoże powinno być porowate. Dla kostek do rozsady papryki z mieszanki ziemi kompostowej metodyka podaje porowatość ogólną około 80% i polową pojemność wodną około 70%.
  6. Jeśli robisz mieszankę samemu, z ziemią z ogrodu lub kompostem, odkaź ją termicznie, np. parą, zanim posiejesz nasiona.
  7. Wybierając podłoże z dużym udziałem włókna drzewnego, pamiętaj, że może ono wiązać azot. Rozsadę w takim podłożu trzeba dokarmiać azotem.

Najczęstsze pytania

Jaka ziemia do rozsady pomidorów?

Gotowe podłoże torfowe o odczynie pH 5,5–6,5, wolne od chorób i szkodników. Według metodyki takie podłoże wystarcza rozsadzie na 6–8 tygodni wzrostu.

Jaka ziemia do rozsady papryki?

Metodyka papryki poleca podłoże z torfu wysokiego, wolne od chorób i szkodników. Dla kostek z ziemi kompostowej podaje porowatość ogólną około 80% i polową pojemność wodną około 70%.

Jakie pH powinna mieć ziemia do rozsady ogórków?

Metodyka ogórka polowego podaje pH 6,0–6,5. Dla rozsady szklarniowej metodyka podaje pH 6,0–6,3.

Czy można siać nasiona na rozsadę w ziemi z ogrodu?

Lepiej nie. Instytut Ogrodnictwa zaleca gotowe podłoża od specjalistycznych firm, a podłoże przygotowane samemu trzeba odkazić termicznie lub chemicznie.

Co oznacza EC na worku z podłożem?

EC albo zasolenie mówi, ile rozpuszczonych soli, czyli nawozów, jest w podłożu. Do siewu wybieraj podłoże z małą ilością nawozu.

Czy podłoże z włóknem drzewnym jest dobre do rozsady?

Tak, ale włókno drzewne może wiązać azot. W badaniu z Poznania 33% cienkiego włókna nie powodowało tego problemu, a przy 50% siewki rosły słabiej, dopóki nie dodano nawozu azotowego.

Źródła

Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.

  1. Środki poprawiające właściwości gleby, a podłoża do upraw (dr inż. Jacek Nowak), Instytut Ogrodnictwa – PIB, materiały warsztatów IUNG-PIB, 2021
  2. Metodyka integrowanej produkcji pomidorów pod osłonami (wydanie czwarte zmienione), Instytut Ogrodnictwa – PIB, zatwierdzona przez Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, 2023
  3. Metodyka integrowanej produkcji papryki (pod osłonami i w polu), wydanie czwarte, Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, 2025
  4. Metodyka integrowanej produkcji ogórka polowego (wydanie czwarte zmienione), Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa
  5. Metodyka integrowanej produkcji ogórka pod osłonami (wydanie czwarte zmienione), Instytut Ogrodnictwa – PIB, zatwierdzona przez Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa
  6. Metodyka integrowanej produkcji sałaty pod osłonami (wydanie czwarte zmienione), Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, 2023
  7. Metodyka integrowanej ochrony papryki (materiały dla producentów), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2017
  8. Metodyka integrowanej ochrony ogórka w uprawie polowej (materiały dla producentów), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2013
  9. Przyczynek do badań nad wpływem dodatku preparowanego włókna drzewnego na biologiczną sorpcję azotu z substratu torfowego (Z. Haber, M. Andrzejewski, P. Urbański), Akademia Rolnicza w Poznaniu, Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych nr 485, 2002
  10. Międzynarodowe sympozjum badań torfowych w Finlandii (E. Chroboczek), Instytut Warzywnictwa, Skierniewice, Postępy Nauk Rolniczych nr 1 (109), 1968
  11. Pomieszczenia, osłony, pojemniki i podłoża stosowane w uprawie roślin warzywniczych i przyprawowych, Zintegrowana Platforma Edukacyjna, Ministerstwo Edukacji