Odmiany malin
Od żółtej 'Poranna Rosa' po prawie czarną 'Litacz'. Polscy hodowcy dali malinom więcej kolorów, niż widać na targu.
W skrócie
Do ogrodu Instytut Ogrodnictwa opisuje letnie 'Radziejowa' i 'Sokolica' oraz jesienne 'Polka', 'Polonez', 'Poranek' i żółtą 'Poranna Rosa'. Na przetwory nadaje się czarna 'Litacz'. Letnie owocują od przełomu czerwca i lipca, jesienne do przymrozków. Posadź po jednej z każdej grupy, a zbiory potrwają całe lato.
Maliny letnie i jesienne: najważniejszy podział
Zanim wybierzesz odmianę, zdecyduj, którą grupę chcesz uprawiać. Od tego zależy cięcie, podpory i termin zbiorów.
Maliny letnie owocują na pędach dwuletnich. Instytut Ogrodnictwa podaje, że owoce dają raz w sezonie, zwykle od przełomu czerwca i lipca. Mają długie pędy i potrzebują szpaleru.
Maliny jesienne, nazywane też powtarzającymi owocowanie, owocują na pędach jednorocznych. Jeśli zostawisz pędy na zimę, dadzą dwa zbiory: latem na pędach bocznych, a późnym latem na młodych pędach. Instytut pisze, że owoce zbiera się wtedy od końca czerwca do pierwszych przymrozków.
Agnieszka Masny z Instytutu Ogrodnictwa dzieli polskie odmiany tak. Letnie to 'Przehyba', 'Radziejowa' i 'Sokolica'. Jesienne to 'Polana', 'Polka', 'Poemat', 'Polonez' i 'Poranek'.
Jak ciąć obie grupy, opisujemy w artykule cięcie malin.
Ile odmian malin jest w polskim rejestrze
Joanna Kilańczyk z COBORU w Sulejowie podaje, że w krajowym rejestrze jest 19 odmian maliny właściwej. Do tego jedna malina czarna, 'Litacz', i jedna purpurowa, 'Heban'.
Pierwsza polska odmiana, 'Polana', trafiła do rejestru w 1991 roku. Po niej dołączyły 'Canby', 'Poranna Rosa' i 'Polka'. Najnowsza polska odmiana to 'Husaria'.
Żeby odmiana trafiła do rejestru, musi się wyraźnie różnić od już istniejących. Specjaliści COBORU sprawdzają 41 cech rośliny: pędy, kolce, liście, kwiaty, owoce, termin dojrzewania i kształt owocu.
Hodowla malin nie jest nowa. COBORU przypomina, że malina to jeden z najstarszych gatunków uprawianych przez człowieka, a pierwsze odmiany hodowlane pojawiły się już pod koniec XVIII wieku. W kolekcji rośnie nawet malina ozdobna, sadzona dla dużych różowych kwiatów.
W Zakładzie Doświadczalnym Oceny Odmian w Masłowicach rośnie kolekcja 130 odmian malin. Mają owoce żółte, pomarańczowe, czerwone, purpurowe i prawie czarne, z kolcami i bez.
Odmiany letnie: 'Radziejowa', 'Sokolica', 'Przehyba'
'Radziejowa' i 'Sokolica'. Justyna Wójcik-Seliga z Instytutu Ogrodnictwa opisuje je razem. Mają czerwone, deserowe, jędrne owoce, odporne na transport. Są bardzo wczesne, plenne i mało podatne na choroby grzybowe i szkodniki.
'Przehyba'. Agnieszka Masny wymienia ją wśród letnich odmian z Instytutu Ogrodnictwa. Razem z 'Radziejową' i 'Sokolicą' to według niej najpopularniejsze polskie odmiany w produkcji. Opisu owoców w naszych źródłach nie ma.
Odmiany letnie mają długie pędy i wymagają prowadzenia przy drutach. Więcej o tym w artykule uprawa malin.
Odmiany jesienne: 'Polka', 'Polonez', 'Poemat', 'Poranek'
'Polka'. Według Instytutu Ogrodnictwa ma duże, stożkowate, jasnoczerwone owoce, o wyśmienitym smaku, słodkie i aromatyczne, łatwe do zbioru. W odróżnieniu od większości malin jesiennych tworzy długie pędy i potrzebuje konstrukcji.
'Polonez'. Instytut podkreśla jego małą podatność na choroby i przemarzanie. Wiesława Kaczorek z Sadowniczego Zakładu Doświadczalnego w Brzeznej opisuje owoce jako dość duże, wydłużone, jasnoczerwone i błyszczące. Krzew rośnie średnio silnie, jest zwarty, ma sztywne pędy z kolcami.
'Poemat'. Również z Brzeznej. Kaczorek pisze o owocach średniej wielkości, stożkowatych, jasnoczerwonych, z lekkim połyskiem, bardzo smacznych i bardzo jędrnych. Krzew rośnie silnie, jest zwarty, a pędy mają mało kolców.
Obie odmiany z Brzeznej dojrzewają według Kaczorek w drugiej dekadzie sierpnia, podobnie jak 'Polana'. Obie są plenne i nadają się do uprawy towarowej i amatorskiej.
'Poranek'. Instytut Ogrodnictwa: zwarte krzewy z krótkimi pędami, które nie potrzebują podpór. Czerwone owoce mają wszechstronne zastosowanie, a rośliny są mało porażane przez choroby. Dobry wybór do małego ogrodu.
Maliny żółte, czarne i purpurowe
'Poranna Rosa' to żółta malina jesienna z Instytutu Ogrodnictwa. Krzew jest wyższy, owoce żółte i kuliste. Instytut uczciwie pisze, że są mniej aromatyczne i mniej słodkie, ale przydatne w cukiernictwie.
'Jantar' i 'Promyk' to według COBORU żółto-pomarańczowe odmiany powtarzające owocowanie, z dużymi, smacznymi owocami. 'Citria' ma żółte owoce i wcześnie dojrzewa.
'Litacz' to malina czarna. Instytut Ogrodnictwa opisuje drobne, twarde, czarne owoce, dobre na przetwory. Dojrzewa wcześnie, pod koniec czerwca. Jest bardzo kolczasta, ma płożące pędy, które mogą przemarzać. Wymaga systematycznego przywiązywania, a pędy można rozpiąć w wachlarz przy pergoli.
'Heban' to jedyna malina purpurowa w rejestrze. COBORU opisuje jej owoce jako błyszczące, średniej wielkości.
'Jewel' to czarna malina z kolekcji COBORU, z mocnymi, długimi pędami i błyszczącymi owocami.
Odmiany bez kolców i do doniczki
Kolce to dla wielu ogrodników największa wada malin. COBORU w opisie kolekcji z Masłowic wymienia kilka odmian bezkolcowych.
'Benefis' ma duże, zwarte owoce. 'Glen Mor' ma długie pędy i błyszczące owoce. Agnieszka Masny wymienia też brytyjskie 'Glen Moy' i 'Glen Prosen' jako odmiany bez kolców.
'Sweet Sunshine' to według COBORU niska, karłowa odmiana bez kolców, która nadaje się do uprawy w pojemnikach. Przyda się na balkonie i tarasie.
Polscy hodowcy też pracują nad tą cechą. Masny wymienia bezkolcowość pędów wśród obecnych celów hodowli w Instytucie Ogrodnictwa.
Nowe polskie odmiany
Hodowla malin w Instytucie Ogrodnictwa przez 40 lat, do 2019 roku, prowadzona była w Sadowniczym Zakładzie Doświadczalnym w Brzeznej. W 2019 roku przeniesiono ją do Skierniewic.
'Skierka' i 'Ambrozja' to najnowsze odmiany Instytutu. Według Masny są na etapie badań rejestrowych COBORU, więc mogą jeszcze nie być w sprzedaży.
Prywatna firma Niwa z Brzeznej, założona w 2012 roku, wyhodowała czerwone odmiany 'Delniwa', 'Husaria', 'Baron' i 'Magnat'. COBORU opisuje 'Husarię' jako odmianę powtarzającą owocowanie, z dużymi, jasnoczerwonymi owocami, które łatwo odchodzą od szypułki.
Cele hodowców. Masny wymienia: pędy bez kolców, podwójny zbiór w sezonie, dłuższą trwałość i jędrność owoców, przydatność do zbioru maszynowego, odporność na suszę i zmienny klimat oraz duże, stożkowate, błyszczące owoce.
Popularne odmiany zagraniczne
W polskich ogrodach i sklepach spotkasz też odmiany z innych krajów. Nasze źródła opisują je krótko.
'Laszka' według COBORU to jedna z popularniejszych odmian w uprawie, z dużymi, czerwonymi, wydłużonymi owocami. Pomorski ODR wymienia 'Laszkę' i 'Polkę' jako odmiany bardziej podatne na deformację owoców.
'Glen Ample' to odmiana brytyjskiego James Hutton Institute. Masny podaje, że norweskie odmiany 'Agat', 'Duo' i 'Ninni' mają więcej cukrów niż 'Glen Ample' i nadają się na dżemy. Ich dostępności w Polsce nasze źródła nie opisują.
'Atena' wyróżnia się według COBORU bardzo długimi owocami.
Odmiany a choroby i mróz
Odmiana nie zastąpi dobrej uprawy, ale może oszczędzić ci kłopotów. Oto, co nasze źródła piszą o odporności.
Mało podatne na choroby. Instytut Ogrodnictwa wymienia letnie 'Radziejową' i 'Sokolicę' jako mało podatne na choroby grzybowe i szkodniki. 'Polonez' jest mało podatny na choroby i przemarzanie, a 'Poranek' mało porażany.
Mróz. 'Polonez' według Instytutu dobrze znosi zimę. Czarna 'Litacz' może przemarzać. Silne pędy jednoroczne odmian letnich dobrze przezimowują i według Instytutu nie uszkadza ich ani wiatr, ani niska temperatura.
Deformacje owoców. Pomorski ODR wymienia 'Polkę' i 'Laszkę' jako odmiany bardziej podatne na zniekształcenia owoców.
Dlaczego to ważne. Monika Mostowska z Pomorskiego ODR podaje, że antraknoza w sprzyjających warunkach może obniżyć plon nawet o 50%. Wirus mozaiki maliny przenosi się mechanicznie, także na narzędziach do cięcia. Dlatego oprócz odmiany liczy się zdrowa sadzonka i czysty sekator.
Odmiany o odporności na zgniliznę korzeni. Masny przypisuje brytyjskiej 'Glen Mor' odporność na zgniliznę korzeni. Instytut Ogrodnictwa przypomina, że nawet krótkie zalanie korzeni sprzyja zamieraniu malin i chorobom grzybowym.
Pełny przegląd chorób znajdziesz w artykule choroby malin.
Jak wybrać odmianę do ogrodu
Mało miejsca, bez drutów: jesienny 'Poranek', bo ma krótkie pędy i nie potrzebuje podpór.
Najlepszy smak: 'Polka' i 'Poemat'. Instytut Ogrodnictwa i SZD Brzezna podkreślają ich smak.
Wcześnie latem: letnie 'Radziejowa' i 'Sokolica', bardzo wczesne i mało podatne na choroby grzybowe.
Na przetwory: czarna 'Litacz'.
Dla dzieci i do ciasta: żółta 'Poranna Rosa'. Pamiętaj, że jej owoce są mniej słodkie.
Zawsze: zdrowe sadzonki. Instytut Ogrodnictwa przypomina, że wirusy, fitoplazmy i pryszczarek malinowiec trafiają do ogrodu głównie z materiałem sadzeniowym. O terminie sadzenia przeczytasz w artykule kiedy sadzić maliny.
Gdy źródła się różnią
'Polonez' i 'Poemat': kiedy owocują. Instytut Ogrodnictwa zalicza je do odmian jesiennych, owocujących na pędach jednorocznych. SZD Brzezna dodaje, że mogą powtarzać owocowanie na pędach dwuletnich, i podaje dojrzewanie w drugiej dekadzie sierpnia.
'Husaria'. COBORU nazywa ją najnowszą polską odmianą w rejestrze. Masny podaje ją jako odmianę firmy Niwa i wymienia jeszcze nowsze odmiany Instytutu, 'Skierkę' i 'Ambrozję', które są dopiero w badaniach rejestrowych.
Polskie odmiany malin opisane przez Instytut Ogrodnictwa, SZD Brzezna i COBORU
| Odmiana | Typ | Owoce | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|---|
| 'Radziejowa' | Letnia | Czerwone, deserowe, jędrne | Bardzo wczesna, plenna, mało podatna na choroby grzybowe i szkodniki |
| 'Sokolica' | Letnia | Czerwone, deserowe, jędrne | Bardzo wczesna, plenna, mało podatna na choroby grzybowe i szkodniki |
| 'Przehyba' | Letnia | Brak opisu w naszych źródłach | Wśród najpopularniejszych odmian w produkcji |
| 'Polka' | Jesienna | Duże, stożkowate, jasnoczerwone, słodkie, aromatyczne | Długie pędy, wymaga konstrukcji |
| 'Polonez' | Jesienna | Dość duże, wydłużone, jasnoczerwone, błyszczące | Mało podatna na choroby i przemarzanie |
| 'Poemat' | Jesienna | Średnie, stożkowate, jasnoczerwone, bardzo smaczne, jędrne | Zwarty krzew, mało kolców |
| 'Poranek' | Jesienna | Czerwone, do wszystkiego | Zwarte krzewy z krótkimi pędami, bez podpór |
| 'Poranna Rosa' | Jesienna | Żółte, kuliste, mniej słodkie i aromatyczne | Wyższy krzew |
| 'Husaria' | Powtarzająca | Duże, jasnoczerwone, łatwo odchodzą od szypułki | Najnowsza polska odmiana w rejestrze COBORU |
| 'Litacz' | Malina czarna, tradycyjnie owocująca | Drobne, twarde, czarne, na przetwory | Bardzo kolczasta, pędy mogą przemarzać |
| 'Heban' | Malina purpurowa | Błyszczące, średniej wielkości | Jedyna malina purpurowa w rejestrze |
Jak to zrobić
- Zdecyduj, kiedy chcesz zbierać: latem, jesienią czy przez oba okresy.
- Sprawdź, ile masz miejsca. Odmiany letnie i 'Polka' potrzebują konstrukcji z drutów.
- Jeśli nie chcesz stawiać podpór, wybierz zwartą odmianę, na przykład 'Poranek'.
- Na przetwory rozważ czarną 'Litacz', do jedzenia z krzaka odmiany deserowe.
- Kupuj tylko zdrowe sadzonki, wolne od wirusów i szkodników.
Najczęstsze pytania
Jaka odmiana maliny jest najsmaczniejsza?
Instytut Ogrodnictwa pisze o wyśmienitym smaku słodkich i aromatycznych owoców 'Polki', a SZD Brzezna o bardzo smacznych owocach 'Poematu'.
Jakie maliny nie potrzebują podpór?
Jesienny 'Poranek' tworzy zwarte krzewy z krótkimi pędami i według Instytutu Ogrodnictwa nie potrzebuje podpór. Odmiany letnie i 'Polka' wymagają konstrukcji.
Czym różnią się maliny letnie od jesiennych?
Letnie owocują raz w sezonie na pędach dwuletnich, od przełomu czerwca i lipca. Jesienne owocują na pędach jednorocznych, aż do przymrozków.
Czy są maliny bez kolców?
Tak. COBORU wymienia 'Benefis', 'Glen Mor' i karłową 'Sweet Sunshine', a Instytut Ogrodnictwa 'Glen Moy' i 'Glen Prosen'.
Jaka jest żółta odmiana maliny?
'Poranna Rosa' z Instytutu Ogrodnictwa, a także 'Jantar', 'Promyk' i 'Citria' opisane przez COBORU.
Ile jest odmian malin w Polsce?
Według COBORU w krajowym rejestrze jest 19 odmian maliny właściwej, a do tego jedna czarna i jedna purpurowa.
Kalendarz ogrodnika na skrzynkę
Sezonowe przypomnienia o pracach w ogrodzie i nowe artykuły. Bez spamu.
Dziękujemy! Twój adres jest już na liście.
Źródła
Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.
- Maliny letnie i jesienne w ogrodzie: praktyczne wskazówki (mgr inż. Justyna Wójcik-Seliga), Instytut Ogrodnictwa-PIB, Skierniewice, 2025
- Trendy w hodowli twórczej nowych odmian maliny na świecie i w Polsce (Agnieszka Masny), Instytut Ogrodnictwa-PIB, Skierniewice
- Nowe odmiany maliny (Wiesława Kaczorek), Sadowniczy Zakład Doświadczalny Instytutu Ogrodnictwa w Brzeznej (plik w serwisie sodr.pl)
- Malina: roślina znana od wieków, wciąż odkrywana na nowo (Joanna Kilańczyk), COBORU, SDOO Sulejów
- Maliny pod lupą: praktyczny przewodnik po chorobach i szkodnikach (Monika Mostowska), Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Lubaniu, 2025