Choroby malin

Najważniejsze choroby malin w Polsce

Metodyka integrowanej ochrony maliny, przygotowana przez Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, opisuje jako groźne przede wszystkim choroby pędów: przypąkowe zamieranie pędów i antraknozę, a także szarą pleśń owoców, zgniliznę korzeni, rdzę i białą plamistość liści. Metodyka integrowanej produkcji malin dodaje, że większość odmian jest średnio lub silnie podatna na główne choroby grzybowe.

Metodyka zaznacza też, że dla sprawców chorób maliny nie ma progów szkodliwości. W ogrodzie najwięcej zrobisz cięciem, przewiewnym rzędem i dobrym stanowiskiem. Wiele grzybów zimuje na pędach, więc stare i chore pędy to główne źródło choroby na następny rok.

O tym, kiedy i gdzie posadzić nowe krzewy, przeczytasz na stronie kiedy sadzić maliny.

Zamieranie pędów i antraknoza: plamy na pędach

Przypąkowe zamieranie pędów zaczyna się od brunatnofioletowych plam u nasady pąków, głównie nisko na pędzie. Plama obejmuje pęd dookoła, a pod koniec sierpnia szarzeje i pokrywa się czarnymi punktami. Zarodniki uwalniają się od końca kwietnia, a pierwsze objawy widać na początku czerwca. Metodyka podaje straty plonu do 50%.

Antraknoza daje drobne purpurowe plamy, które rosną, stają się szarobiałe z purpurowoczerwoną obwódką, a kora podłużnie pęka. Najlepiej rozwija się w 18–25 °C przy dużej wilgotności.

Obie choroby lubią zagęszczone, wilgotne rzędy. Metodyki radzą nie sadzić za gęsto, nie przenawożać azotem, nie podlewać z góry i prowadzić pędy przy rusztowaniu. Usuwaj też dzikie maliny i jeżyny rosnące w pobliżu.

Jak ciąć maliny, żeby ograniczyć choroby

Metodyka integrowanej produkcji malin opisuje proste zasady. Po zakończeniu zbioru stare pędy, które owocowały, wycina się tuż przy ziemi. Do rusztowania przywiązuje się 5–6 młodych, silnych i zdrowych pędów, a pozostałe jednoroczne pędy usuwa.

Pędy z objawami chorób wycinaj poniżej objawów, z zapasem zdrowej tkanki. Metodyka podkreśla, że od tego zależy skuteczność zabiegu. Wycięte pędy zniszcz, bo w pozostawionych resztkach grzyby rozwijają się dalej.

Tak samo postępuj z pędami z galasami pryszczarka malinowca: wycinaj je i pal po zbiorze lub wczesną wiosną, zanim wylecą muchówki.

Zgnilizna korzeni: najważniejsze jest stanowisko

Jeśli pędy maliny nagle więdną, wyginają się jak pastorał i zamierają, a u nasady widać ciemnobrązową lub fioletową zgniliznę, to może być zgnilizna korzeni wywoływana przez Phytophthora rubi. Metodyka podaje, że ta choroba może zniszczyć całą plantację.

Sprzyjają jej mokre, słabo zdrenowane gleby i temperatura 10–17 °C. Nawet krótkie zalanie korzeni sprzyja chorobom korzeni. Nie sadź więc malin na ciężkich, podmokłych glebach ani w zastoiskach mrozowych. Woda gruntowa nie powinna być płycej niż 50–70 cm. Na zagrożonych miejscach metodyka zaleca podniesione zagony i zdrowe sadzonki.

Szara pleśń i rdza

Szara pleśń pokrywa gnijące owoce szarym, puszystym nalotem, a kwiaty brązowieją i zamierają. Groźna jest w mokre lata w czasie kwitnienia. Zimuje jako czarne sklerocja na martwych tkankach. Gęste sadzenie i nadmiar azotu jej sprzyjają.

Rdza maliny daje późną wiosną żółtopomarańczowe plamy na górnej stronie liści. W czerwcu i lipcu na spodzie liści tworzą się pomarańczowordzawe skupienia zarodników, a od połowy lipca do późnej jesieni czarne. Silnie porażone liście wcześnie opadają. Zarodniki zimują na pędach, więc i tu pomaga wycinanie pędów po owocowaniu.

Kistnik i kwieciak: szkodniki kwiatów i owoców

Kistnik malinowiec odpowiada za robaczywe maliny. Chrząszcze wygryzają pąki kwiatowe, a larwy żerują w owocach. Szkodzi tylko odmianom owocującym na pędach dwuletnich, czyli latem. Bez ochrony straty sięgają od kilku do kilkudziesięciu procent owoców.

Chrząszcze sprawdza się, strząsając je z kwiatostanów na tackę, 1–3 tygodnie przed kwitnieniem, tuż przed kwitnieniem i w pełni kwitnienia. Źródła różnią się co do progu: metodyka integrowanej ochrony podaje 1 chrząszcza na 200 kwiatostanów, a metodyka integrowanej produkcji jako próg wskazuje obecność wyjedzonych pąków.

Kwieciak malinowiec nadgryza szypułki pąków kwiatowych, które zwisają i opadają. Na liściach zostawia małe dziurki, około 1 mm. Nie sadź malin obok zasiedlonych truskawek.

Pryszczarki, przędziorki, szpeciel i mszyce

Pryszczarek namalinek łodygowy to drobna muchówka, której pomarańczowe larwy żerują pod korą. Kora brunatnieje, pęka i łuszczy się, a pędy łatwo się łamią. W takie uszkodzenia łatwo wnikają grzyby. Metodyka podaje, że szkodnik może zniszczyć od kilku do 60% pędów.

Przebarwiacz malinowy, czyli szpeciel, daje żółte, mozaikowe przebarwienia liści podobne do wirusów, a owoce rozsypują się. Szczególnie wrażliwa jest odmiana 'Glen Ample'. Przędziorki zostawiają żółte plamki, a od spodu liści delikatną pajęczynę.

Mszyce skręcają liście i wierzchołki, ale groźniejsze jest to, że przenoszą wirusy. Porażone rośliny karłowacieją i gorzej owocują. Dlatego tak ważne są kwalifikowane, zdrowe sadzonki. Malinom zagraża też muszka plamoskrzydła. Jej larwy żywią się miąższem i powodują gnicie owoców.