Odmiany jabłoni

Ile jest odmian jabłoni w Polsce

Według listy COBORU (stan na 31 maja 2026 r.) w krajowym rejestrze jest 79 odmian jabłoni. Połowę z nich, 39 odmian, utrzymuje Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, m.in. 'Alwa', 'Ligol', 'Ligolina', 'Free Redstar', 'Gold Milenium' i 'Melfree'. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie utrzymuje pięć odmian: 'Chopina', 'Walerię', 'Sawę', 'Sobieskiego' i 'Witosa'.

W rejestrze są też dawno znane odmiany, wpisane w 1990 r., takie jak 'Antonówka Zwykła', 'Cortland', 'Idared', 'Jonagold', 'Golden Delicious' czy 'Szampion'. Najnowsze wpisy z 2026 r. to m.in. 'Melpaz' z Instytutu Ogrodnictwa.

Część odmian polecanych w Metodyce integrowanej produkcji jabłek, np. 'Topaz', 'Rajka', 'Rubinola', 'Piros', 'Pinova' czy 'Fuji', nie figuruje w polskim rejestrze. Rejestr nie jest więc pełną listą odmian, które można kupić i uprawiać w Polsce.

Odmiany odporne na parcha: mniej oprysków

Metodyka integrowanej produkcji jabłek przypomina, że wybór odmiany decyduje o kosztach ochrony przed chorobami. Dlatego do ogrodu warto wybrać odmianę odporną na parcha.

Jako odporne na parcha metodyka wymienia 'Chopin', 'Free Redstar', 'Gold Milenium', 'Melfree', 'Rajka', 'Rubinola', 'Topaz' i 'Waleria'. Większość z nich jest też mało podatna na mączniaka, 'Waleria' jest na niego odporna lub mało podatna, a 'Chopin' średnio lub mało podatny. Instytut Ogrodnictwa opisuje 'Free Redstar' i 'Gold Milenium' jako parchoodporne odmiany deserowe dobrej jakości, odpowiednie także do uprawy amatorskiej.

Na drugim biegunie są odmiany o dużej podatności na parcha: 'Cortland', 'Lobo' i 'Golden Delicious', a także 'Fuji' i 'Ligol' z oceną duża lub średnia.

Wytrzymałość na mróz

W chłodniejszych rejonach Polski liczy się wytrzymałość drzewa na mróz. Metodyka ocenia ją jako bardzo dużą u odmian 'Alwa', 'Cortland' i 'Lobo'. Dużą wytrzymałość mają m.in. 'Piros', 'Sander', 'Waleria', 'Gold Milenium', 'Free Redstar', 'Delikates' i 'Paulared'.

Małą wytrzymałość na mróz ma 'Idared', a małą do średniej 'Jonagold' i 'Szampion'. W chłodnych rejonach wybieraj raczej odmiany wytrzymalsze.

O mrozoodporności decyduje też podkładka. Metodyka ostrzega, że podkładka M.9 jest wrażliwa na mróz, dlatego mniej wytrzymałych odmian szczepionych na niej lepiej nie sadzić jesienią.

Letnie, jesienne i zimowe: dobierz termin zbioru

Termin zbioru to najprostszy sposób, żeby mieć jabłka przez długi czas. Według metodyki najwcześniej, w lipcu i sierpniu, zbiera się 'Piros', w pierwszej połowie sierpnia 'Celeste' i 'Dalili', a w sierpniu 'Sander' i 'Waleria'.

We wrześniu dojrzewają m.in. 'Paulared', 'Lobo', 'Free Redstar', 'Melfree', 'Gala', 'Ligolina', 'Rajka' i 'Szampion'. Najpóźniej, w październiku, zbiera się 'Alwa', 'Topaz', 'Golden Delicious', 'Gloster', 'Chopin', 'Idared' i 'Fuji'.

Ile jabłka wytrzymają w przechowalni? Instytut Ogrodnictwa podaje to dla swoich odmian: 'Free Redstar' w zwykłej chłodni do końca marca, a w chłodni z kontrolowaną atmosferą do końca czerwca. Do końca marca w zwykłej chłodni wytrzymuje też 'Ligolina', a 'Melfree' do marca.

Kiedy i jak przycinać jabłonie różnych odmian, piszemy na stronie cięcie jabłoni.

Polskie odmiany z Instytutu Ogrodnictwa

'Ligol' to zimowa odmiana zbierana na przełomie września i października. Instytut Ogrodnictwa opisuje jej owoce jako duże i bardzo duże, kulisto-stożkowate, z jaskrawoczerwonym rumieńcem na 40–70% powierzchni i słodko-kwaskowatym, smacznym miąższem. Drzewa są wytrzymałe na mróz, ale wrażliwe na zarazę ogniową. Instytut opisuje też jej mutanta 'Ligol Red'.

'Ligolina' daje owoce bardzo dobrej jakości, które dobrze się przechowują. Instytut poleca ją także do uprawy amatorskiej, podobnie jak 'Free Redstar', 'Gold Milenium' i 'Melfree'.

Instytut Ogrodnictwa pracuje też nad jabłoniami o czerwonym miąższu. Według dr. Mariusza Lewandowskiego klony ze Skierniewic osiągają dojrzałość zbiorczą w pierwszej połowie września, są mało podatne na parcha i mączniaka, a owoce dobrze przechowują się w zwykłej chłodni do końca marca. To jednak jeszcze nie są zarejestrowane odmiany.

Zapylanie: jaka jabłoń obok jakiej

Większość jabłoni potrzebuje pyłku innej odmiany. Metodyka integrowanej produkcji radzi wybierać zapylacz przede wszystkim według terminu kwitnienia: obie odmiany muszą kwitnąć w tym samym czasie i rosnąć blisko siebie.

Dobre zapylenie daje udział zapylacza na poziomie 10–15% drzew odmiany głównej, czyli mniej więcej jedno drzewo zapylacza na osiem drzew. W małym ogrodzie oznacza to po prostu, że warto mieć co najmniej dwie odmiany kwitnące w tym samym czasie.

Zapylaczami mogą być też ozdobne jabłonie, które metodyka wymienia: 'Evereste', 'Golden Gem', 'Golden Hornet' i 'Profesor Sprenger'. Niektóre odmiany, jak 'Elise' i 'Gloster', zawiązują owoce bez zapylacza, ale takie owoce nadają się zwykle tylko do przetwórstwa.

Gdy źródła się nie zgadzają

'Ligol' a parch. Metodyka integrowanej produkcji jabłek ocenia podatność 'Ligola' na parcha jako dużą do średniej, a opis odmiany na stronie Instytutu Ogrodnictwa jako małą. Jeśli nie chcesz pryskać, wybierz raczej odmianę z oceną „odporna”.

Odmiany spoza rejestru. 'Topaz', 'Rajka' czy 'Rubinola' są w metodyce oceniane jako parchoodporne, ale nie ma ich w polskim krajowym rejestrze. Nasze źródła nie mówią, skąd pochodzą, dlatego tego nie podajemy.

Czego nie podajemy. Nasze źródła nie podają, do kiedy jabłka poszczególnych odmian wytrzymają w zwykłej piwnicy, ani osobnych zaleceń dla regionów Polski.