Kiedy sadzić jabłonie

Jesień czy wiosna

Metodyka Integrowanej Produkcji Jabłek, wydana przez PIORiN w 2023 roku, podaje: jabłonie można sadzić jesienią lub wczesną wiosną. Jesienne sadzenie ułatwia przyjęcie się drzewek i pobudza ich intensywny wzrost na wiosnę.

Jest jeden ważny wyjątek. Metodyka radzi unikać jesiennego sadzenia odmian mało wytrzymałych na mróz, szczepionych na wrażliwej na mróz podkładce M.9. Takie drzewko posadź wiosną.

Materiał Ministerstwa Edukacji Narodowej o sadzeniu roślin sadowniczych (Zintegrowana Platforma Edukacyjna) porównuje oba terminy dla drzew owocowych:

Ten sam materiał zalicza jabłonie, razem ze śliwami, do gatunków wytrzymałych na mróz. Wiosną sadź jak najwcześniej, zanim rozwiną się pąki.

Dokładnych dat ani terminów dla regionów Polski nasze źródła nie podają.

Jakie drzewko kupić

Metodyka PIORiN radzi sadzić drzewka dwuletnie z jednoroczną koroną, jeśli gleba jest dobra i możesz drzewka nawadniać od posadzenia. Na słabszej glebie, bez regularnego nawadniania, poleca jednoroczne okulanty nierozgałęzione.

Od podkładki zależy, jak duże będzie drzewo. Metodyka pisze, że największy postęp w sadownictwie zawdzięczamy podkładkom skarlającym, a podkładkę trzeba dobrać do siły wzrostu odmiany i do gleby. Materiał MEN o matecznikach podaje, że ponad 99% wszystkich podkładek produkowanych w Polsce to wegetatywne podkładki dla jabłoni.

Odmiany bardzo się różnią mrozoodpornością. Broszura Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie o historycznych odmianach jabłoni podaje, że 'Anis' wytrzymuje spadki temperatury nawet do −52 °C, a 'Gruszówka Moskowska' do −40 °C. 'Jakóbek' przy długotrwałym mrozie −25 °C całkowicie przemarza. Więcej o odmianach przeczytasz w artykule Odmiany jabłoni.

Przymrozki: jabłoń odporna, ale kwiaty nie

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) w Puławach pisze, że grusze, jabłonie i wiśnie są bardziej odporne na przymrozki niż orzechy włoskie, morele, brzoskwinie, czereśnie i śliwy. Szczególnie wrażliwe są jednak kwiatostany.

Przymrozki z 2–7 maja 2011 roku pokazały, ile to znaczy. W województwie wielkopolskim straty w jabłkach przekroczyły 80%, a w opolskim przekroczyły 70%. W Toruniu 4 maja zanotowano −7,2 °C na wysokości 2 m. Według autorów to najniższa majowa temperatura w Polsce w latach 1951–2011.

Według tej samej pracy średnia data przymrozku w Polsce to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki występują około 25 maja. Dlatego metodyka PIORiN odradza miejsca, gdzie występują zastoiska mrozowe. Nieckowate zagłębienia terenu i doliny rzek są według niej mało przydatne pod sad.

Stanowisko i gleba

Według metodyki PIORiN jabłonie dobrze rosną na glebach o przeciętnej żyzności. Pod drzewa karłowe i półkarłowe bardzo dobre są gleby lessowe oraz lekkie gleby gliniaste. Nie sadź ich na glebach podmokłych.

Przygotowanie gleby. Metodyka radzi dużą dawkę obornika, 40–50 t/ha, czyli 4–5 kg na metr kwadratowy, albo torf lub kompost, i orkę na 25–30 cm. Tanim nawozem zielonym jest gorczyca, a aksamitka ogranicza niektóre nicienie w glebie. Materiał MEN dodaje, że do dołka dawaj kompost, torf lub dobrze przefermentowany obornik, bo świeży obornik może spalić korzenie. Więcej o tym w artykułach Jak zrobić kompost i Obornik.

Rozstawa według podkładki

Metodyka PIORiN podaje zalecaną gęstość sadzenia dla jabłoni na różnych podkładkach:

To liczby z sadów towarowych. Sama metodyka zaznacza, że nie zawsze trzeba traktować je dosłownie, bo liczą się też gleba i klimat. Materiał MEN radzi, żeby rzędy biegły z północy na południe, bo wtedy drzewa są równomiernie oświetlone.

W kolekcji historycznych odmian w Powsinie starsze drzewa rosną głównie na siewkach 'Antonówki', a najmłodsza część na podkładkach półkarłowych i karłowych, bo zajmują mniej miejsca.

Jak posadzić i przyciąć

Dołek. Materiał MEN podaje dołek pod drzewko o średnicy 50 cm i głębokości 30 cm.

Głębokość. Według materiału MEN szyjka korzeniowa ma być na poziomie gleby. Metodyka PIORiN dla jabłoni głębokości sadzenia nie opisuje.

Podlewanie. Po posadzeniu podlej drzewko, żeby ziemia przylgnęła do korzeni. Materiał MEN pisze, że to szczególnie ważne po sadzeniu wiosennym, bo wiosną drzewo szybciej traci wodę.

Zające i sarny. Jeśli ogrodzenie nie chroni pewnie, metodyka PIORiN radzi po sadzeniu jesiennym posmarować drzewka repelentami albo założyć osłonki, papier lub słomę.

Cięcie. Metodyka PIORiN: przycinanie posadzonych drzewek wykonujemy wiosną. Dotyczy to też drzewek posadzonych jesienią. Jak formować młodą jabłoń, piszemy w artykule Cięcie jabłoni.

Zapylacz

Materiał MEN pisze, że jabłonie, podobnie jak grusze, śliwy i czereśnie, trzeba sadzić co najmniej w dwóch odmianach, żeby mogły się wzajemnie zapylać.

Metodyka PIORiN dodaje, że przy wyborze zapylacza liczy się przede wszystkim termin kwitnienia. W jednej kwaterze powinny rosnąć odmiany o zbliżonym okresie kwitnienia. Dobre warunki zapylenia są wtedy, gdy zapylacz stanowi 10–15% odmiany zapylanej.

Gdy na liściach lub owocach pojawią się plamy, zajrzyj do artykułu Choroby jabłoni. Zakładasz sad i myślisz także o gruszach? Szczegóły znajdziesz na stronie kiedy sadzić grusze.