Choroby jabłoni

Dlaczego jabłonie chorują i które choroby są najgroźniejsze

Metodyka integrowanej produkcji jabłek, wydana przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa, nazywa parcha jabłoni najgroźniejszą chorobą jabłoni, która pojawia się co roku, zwłaszcza w sadach z odmianami podatnymi. Najgroźniejszą chorobą bakteryjną jest według niej zaraza ogniowa.

Wiele zależy od tego, jak prowadzisz drzewo. Metodyka podkreśla, że prawidłowe cięcie poprawia przewiewność i nasłonecznienie korony, co ogranicza rozwój chorób. Wycinanie pędów porażonych przez raka, zgorzel kory, mączniaka i zarazę ogniową usuwa źródła infekcji. Jak i kiedy ciąć, opisujemy na stronie cięcie jabłoni.

Nie każda plama na jabłku to choroba zakaźna. Gorzka plamistość podskórna to skutek niedoboru wapnia w owocach.

Parch: kiedy grozi i jak ograniczyć źródło choroby

Poradnik sygnalizatora ochrony jabłoni Instytutu Ogrodnictwa dokładnie opisuje, kiedy parch atakuje. Grzyb zimuje na opadłych liściach. Wiosną, w czasie deszczu, uwalnia zarodniki, głównie od połowy kwietnia do połowy czerwca. Do infekcji potrzebne są mokre liście. Najlepiej rozwija się w temperaturze 17–23 °C. Słaba infekcja następuje po około 9 godzinach zwilżenia liści, a silna po 18 godzinach. Objawy pojawiają się po 9–10 dniach, a w chłodzie nawet po trzech tygodniach.

Dlatego długie, ciepłe deszcze wiosną to dla jabłoni najgroźniejszy czas. Liście, które długo pozostają mokre, łatwiej się zakażają.

Skoro grzyb zimuje na liściach, warto zająć się nimi jesienią. Poradnik podaje, że mocznik zastosowany po opadnięciu liści ogranicza ilość zarodników na wiosnę. Nie podaje jednak stężenia dla ogrodów, dlatego sprawdź etykietę nawozu.

Odmiany odporne na parcha

Najmniej pryskania wymagają odmiany odporne. Metodyka integrowanej produkcji jabłek jako odporne na parcha wymienia 'Chopin', 'Free Redstar', 'Gold Milenium', 'Melfree', 'Rajka', 'Rubinola', 'Topaz' i 'Waleria'.

Małą podatność mają 'Elise', 'Pinova', 'Piros', 'Sander', 'Ligolina' i 'Profesor Sprenger'. Średnią 'Gala', 'Gloster', 'Idared', 'Jonagold', 'Mutsu', 'Alwa' i 'Delikates'. Dużą podatność metodyka przypisuje odmianom 'Cortland', 'Golden Delicious', 'Lobo' i 'Rubin', a 'Fuji' i 'Ligol' określa jako podatne w stopniu dużym lub średnim.

Jeśli dopiero planujesz sad, to jedna z najważniejszych decyzji. Więcej o odmianach, ich terminach zbioru i mrozoodporności przeczytasz na stronie odmiany jabłoni.

Mączniak, brunatna zgnilizna i rak

Mączniak jabłoni zimuje jako grzybnia w pąkach. Zimą, gdy drzewo jest bez liści, zdradzają go srebrzyste pędy. Według poradnika Instytutu Ogrodnictwa porażone pędy trzeba wycinać wczesną wiosną. Chorobie sprzyjają niska wilgotność powietrza i temperatura 20–27 °C, a ograniczyć ją pomaga umiarkowane nawożenie azotem.

Brunatna zgnilizna zaczyna się od zarodników na zasuszonych owocach, czyli mumiach, i na zrakowaceniach. Grzyb wnika tam, gdzie skórka jest uszkodzona, na przykład przez grad lub szkodniki. Sprzyjają mu ciepło, 20–25 °C, i duża wilgotność. Po czerwcowym opadaniu zawiązków oglądaj owoce co 2–3 tygodnie, zwłaszcza na odmianach wczesnych, a gnijące jabłka i mumie usuwaj.

Rak drzew owocowych rozprzestrzenia się głównie z deszczem i wnika przez rany. Najlepiej rozwija się w 10–16 °C. Jego grzybnia może sięgać do 35 cm od widocznych objawów, dlatego porażone pędy i gałęzie wycinaj z zapasem zdrowego drewna.

Zaraza ogniowa: najgroźniejsza choroba bakteryjna

Metodyka integrowanej produkcji jabłek opisuje zarazę ogniową jako najgroźniejszą bakteryjną chorobę jabłoni. Poraża ponad 130 gatunków roślin, głównie z rodziny różowatych. Bakterie zimują na brzegach zgorzeli kory i w pąkach śpiących, a wiosną roznoszą je wiatr, deszcz i owady.

Objawy są charakterystyczne. Kwiaty brązowieją, młode pędy więdną i czernieją, a ich wierzchołki wyginają się jak pastorał. Owoce kurczą się i przypominają mumie. Charakterystyczny jest też śluz bakteryjny na porażonych organach, najpierw szarobiały, potem żółty i bursztynowy.

Poradnik Instytutu Ogrodnictwa radzi wycinać porażone pędy z około 30 cm zdrowego drewna, w suchą, słoneczną pogodę, i odkażać narzędzia, np. w denaturacie. Chorobie sprzyja duża wilgotność i temperatura 24–28 °C. Metodyka ostrzega też, że zbyt silne cięcie zimowe i środki pobudzające wzrost mogą jej sprzyjać.

Szkodniki jabłoni w ciągu sezonu

Wczesna wiosna. Gdy temperatura przekroczy 8 °C, z kryjówek wychodzi kwieciak jabłkowiec. Komunikat inspekcji ochrony roślin radzi strząsać chrząszcze z gałęzi na płachtę w słoneczny dzień w południe, przy 10–12 °C. W sadach zabieg rozważa się, gdy z 35 gałęzi strząśnie się 5–10 chrząszczy, zwłaszcza przy słabym kwitnieniu.

Wiosna i lato. Mszyca jabłoniowa żeruje najpierw na pąkach, potem na pędach i liściach. Mszyca jabłoniowo-babkowa silnie skręca liście, które zasychają, i zniekształca zawiązki. Instytut Ogrodnictwa przypomina, że mszyce mają wielu naturalnych wrogów, m.in. biedronki, złotooki, skorki i pająki. Gdy pożytecznych owadów jest dużo, warto poczekać z zabiegiem.

Od połowy maja. Zawieś pułapki feromonowe na owocówkę jabłkóweczkę. Motyle wiosennego pokolenia zaczynają lot zwykle w drugiej połowie maja, a lot trwa około 6 tygodni. W ciągu roku owocówka daje dwa pokolenia. Robaczywe jabłka zbieraj i usuwaj.

Starsze drzewa. Na pniach i pędach zwróć uwagę na biały, woskowy puch. To bawełnica korówka, która powoduje pękanie kory i narośla, a osłabione drzewa łatwiej przemarzają.