Kiedy sadzić brzoskwinie

Dlaczego wiosna, a nie jesień

Instytut Ogrodnictwa (PIB) w Skierniewicach pisze w metodyce integrowanej produkcji brzoskwiń i moreli (2023), że drzewka najlepiej sadzić wczesną wiosną. Unikasz wtedy uszkodzeń mrozowych, które mogą osłabić wzrost młodego drzewka. Tę samą radę daje starsza metodyka integrowanej ochrony brzoskwini: brzoskwinie są mało odporne na mróz, dlatego należy je sadzić wczesną wiosną.

Co z drzewkami ze szkółki wykopanymi jesienią? Metodyka radzi przechować je w piwnicy lub chłodni szkółkarskiej albo zamówić przechowanie u producenta.

Jesienne sadzenie instytut dopuszcza, ale z ochroną. Drzewka posadzone jesienią trzeba zabezpieczyć przed mrozem: usypać kopczyk ziemi, który chroni korzenie, i owinąć koronę słomą.

Źródła, które otworzyliśmy, nie podają konkretnego miesiąca ani temperatury gleby do sadzenia. Mówią tylko o wczesnej wiośnie.

Czy brzoskwinia urośnie w twoim regionie

Instytut Ogrodnictwa podaje, że z powodu małej wytrzymałości na mróz brzoskwiń i moreli nie da się uprawiać na skalę towarową w całej Polsce. Metodyka dzieli kraj tak:

Metodyka pisze o sadach towarowych. Na przydomowej działce liczy się też mikroklimat, o którym piszemy niżej.

Przymrozki: największe ryzyko to kwitnienie

Według metodyki Instytutu Ogrodnictwa morele kwitną zwykle w drugiej połowie kwietnia, a brzoskwinie około tydzień później. Przy nawrocie mrozów przemarzają pąki, pędy, a nawet pnie.

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) w Puławach podaje, że średnia data przymrozku w Polsce (poniżej 0 °C na wysokości 2 m) to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki zdarzają się jeszcze około 25 maja. Ta sama praca opisuje, że przymrozki są szczególnie groźne dla drzew owocowych, bo w pierwszych dniach maja zwykle kwitną.

Przykład z 2011 roku: przymrozki trwały od 2 do 7 maja, a 4 maja w Toruniu zanotowano −7,2 °C, najniższą majową temperaturę w Polsce w latach 1951–2011. W województwie wielkopolskim straty w uprawie brzoskwiń, moreli, jabłek i orzechów włoskich przekroczyły 80%.

W sadach towarowych kwiaty chroni się zraszaniem. Instytut Ogrodnictwa podaje, że deszczowanie w czasie przymrozku może zapobiec uszkodzeniu kwiatów nawet przy spadku temperatury do −5 °C.

Wybór odmiany też ma znaczenie. Metodyka integrowanej ochrony brzoskwini podaje, że w Polsce najlepiej sprawdzają się odmiany wczesne i średnio wczesne o długim okresie spoczynku. Odmiany z krótkim spoczynkiem są bardziej narażone na uszkodzenia mrozowe.

Miejsce: wyżej niż sąsiedzi

Instytut Ogrodnictwa pisze, że pod brzoskwinie trzeba koniecznie wybierać teren położony wyżej niż okolica. Zimne powietrze spływa wtedy w dół. Na terenie wyższym o kilka metrów temperatura nocą może być wyższa o 5–10 °C.

Czego unikać według metodyki:

- zastoisk mrozowych, czyli zagłębień, w których zbiera się zimne powietrze, - miejsc, gdzie mgła długo utrzymuje się rano, - wiatru: na terenach narażonych na silne wiatry posadź od zachodu i północnego zachodu rośliny osłonowe.

Gleba i przygotowanie stanowiska

Według metodyki gleba pod brzoskwinie powinna być głęboka, ciepła i przepuszczalna. Najlepsze są gleby piaszczysto-gliniaste, lessowe i rędziny. Nie nadają się gleby mokre, zlewne i zimne. Woda gruntowa powinna być na głębokości 1,8–2,0 m.

Odczyn. Metodyka podaje dwie wartości: pH 6,4–7,0 w części o przygotowaniu gleby i 6,2–6,8 w części o wapnowaniu.

Przedplon. Nie sadź brzoskwini po truskawkach, pomidorach, ziemniakach ani ogórkach. Instytut ostrzega, że korzenie drzew może wtedy porazić werticilioza. Po starym sadzie potrzebna jest co najmniej roczna przerwa.

Nawóz organiczny. W sadach towarowych metodyka zaleca przed sadzeniem dużą dawkę obornika, 40 t/ha, czyli około 4 kg na metr kwadratowy. W produkcji integrowanej obowiązkowa jest też analiza chemiczna gleby przed założeniem sadu.

Głębokość sadzenia. Metodyka nie podaje, jak głęboko sadzić drzewko ani gdzie ma być miejsce szczepienia. Nie mamy polskiego źródła z tą informacją.

Podkładka i rozstawa

Instytut Ogrodnictwa pisze, że dobrymi podkładkami są tylko siewki brzoskwini. Dawniej używano ałyczy, ale okazała się niezgodna z brzoskwinią. Brzoskwinie najczęściej szczepi się na podkładce Mandżurskiej, a coraz popularniejsza jest karłowa Siberian C.

Rozstawy z metodyki dotyczą sadów, ale dobrze pokazują, ile miejsca potrzebuje drzewo:

Zapylanie. Według metodyki wszystkie polecane w niej odmiany brzoskwini są samopylne. Jedno drzewo wystarczy.

Cięcie zaraz po posadzeniu

Instytut Ogrodnictwa pisze wprost: brzoskwinia wymaga bardzo silnego cięcia po posadzeniu. W pierwszym roku wycina się i skraca 80% pędów, a zostaje tylko 20%.

Korona bez przewodnika (wazowa). Po posadzeniu wybierz 3–4 najładniejsze pędy na konary i skróć je do 30–40 cm. Pozostałe pędy i przewodnik wytnij. Metodyka podaje też drugi sposób: zostawić skrócone pędy boczne i przewodnik na rok, a przewodnik usunąć w drugim roku.

Korona wrzecionowa. Zostaw przewodnik i przytnij go na wysokości około 1 m nad ziemią. Wszystkie pędy boczne obetnij, zostawiając tylko 1–2 oczka przy przewodniku. Gdy w czerwcu wyrosną nowe pędy, wybierz na konary 4–5 pędów wyrastających poziomo z przewodnika.

Kędzierzawość liści: pierwszy zabieg już jesienią

Metodyka integrowanej ochrony brzoskwini podaje o kędzierzawości liści, że grzyb zimuje na porażonych pędach i pąkach, a rozwojowi choroby sprzyja temperatura 10–21 °C i deszczowa pogoda.

Instytut zaleca dwa zabiegi: pierwszy jesienią, po opadnięciu liści, i drugi wiosną, w czasie nabrzmiewania pąków. Używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą. Wiosną wytnij też najmocniej porażone pędy.