Jak pozbyć się kretów

Czy kret jest w Polsce chroniony?

Odpowiedź brzmi: częściowo, ale nie w ogrodzie. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, którego tekst jednolity ogłoszono w 2022 roku, umieszcza kreta w załączniku z gatunkami pod ochroną częściową. Ochrona dotyczy jednak tylko osobników znajdujących się poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych, trawiastych lotnisk, ziemnych konstrukcji hydrotechnicznych oraz obiektów sportowych.

Poza tymi miejscami, na przykład na łąkach czy w lesie, obowiązują wobec kreta zakazy z rozporządzenia: umyślnego zabijania, okaleczania i chwytania, niszczenia nor i innych schronień, a także umyślnego płoszenia i niepokojenia. Takie samo wyłączenie dla ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek i lotnisk było już w rozporządzeniu z 2011 roku.

To, że kret w ogrodzie nie jest chroniony gatunkowo, nie oznacza, że wolno go zabić. Ustawa o ochronie zwierząt dotyczy wszystkich zwierząt kręgowych, także dzikich. Jej art. 6 zakazuje zabijania zwierząt, poza wymienionymi tam wyjątkami, na przykład polowaniami czy usuwaniem poważnego zagrożenia sanitarnego. Kreta w ogrodzie na tej liście nie ma. Ustawa zakazuje też znęcania się nad zwierzętami. Dlatego najbezpieczniej jest kreta tolerować albo odstraszać. Ten opis to nasze odczytanie przepisów, a nie porada prawna.

Kim jest kret i czym się żywi

Kret europejski całe życie spędza pod ziemią i jest do tego świetnie przystosowany. Zintegrowana Platforma Edukacyjna Ministerstwa Edukacji opisuje jego krótkie, silnie umięśnione przednie kończyny z szerokimi, łopatowatymi dłońmi i długimi, mocnymi pazurami. Uszy kreta są zredukowane i przesunięte na tył głowy, a oczy silnie zredukowane i prawdopodobnie odróżniają tylko natężenie światła.

Zamiast wzroku kret ma włosy czuciowe na pysku i ogonie. Wyczuwa nimi drgania podłoża wywołane przez drobne zwierzęta. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) podaje, że kret żywi się dżdżownicami i innymi drobnymi zwierzętami żyjącymi w glebie. Korzeni roślin nie je, a szkody w uprawach robi tylko przypadkiem.

Według RHS kret mierzy około 15 cm, ma gęste, czarnobrązowe futro i szerokie przednie łapy do kopania.

Kiedy krety są najbardziej aktywne

RHS podaje, że krety są aktywne przez cały rok, a najbardziej późną zimą i wczesną wiosną. To ogólna obserwacja z Wysp Brytyjskich. Polskie źródła, z których korzystamy, nie podają tu dat.

Krety są bardzo terytorialne. Poza okresem rozrodu żyją w pojedynkę, dlatego wszystkie kretowiska na małej działce robi najczęściej jedno zwierzę. Zanim zaczniesz wojnę z „kretami”, pamiętaj, że to zwykle jeden lokator.

Rozród: ile młodych ma kret

Źródła podają różne liczby. Według materiałów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej ciąża trwa 35–42 dni, a samica rodzi późną wiosną od 2 do 7 młodych. Są duże, nagie i ślepe. Matka karmi je mlekiem przez miesiąc, po około 2 miesiącach się usamodzielniają, a dojrzałość płciową osiągają około pierwszego roku życia.

RHS pisze, że główny okres rozrodu trwa od lutego do czerwca, a samica rodzi zwykle 3 lub 4 młode w podziemnym gnieździe. Obie liczby mieszczą się w szerszym zakresie podawanym przez polskie źródło.

Odstraszanie kretów: co wiadomo

Polskie źródła urzędowe nie oceniają domowych sposobów na krety, dlatego tu opieramy się na ogólnych zaleceniach RHS.

Odstraszacze dźwiękowe mają przeganiać kreta brzęczeniem, ale RHS zaznacza, że zwierzę może po prostu przenieść się w inną część ogrodu. Podobnie jest z dymem z olejem rycynowym: kret może po prostu wykopać nowe korytarze obok.

Rośliny. Niektórzy ogrodnicy sadzą wilczomlecz groszkowy (Euphorbia lathyris), wierząc, że wydzieliny jego korzeni odstraszają krety. Jeśli spróbujesz, usuń większość kwiatostanów przed zawiązaniem nasion, bo roślina może się rozsiać. Czosnek złocisty (Allium moly) bywa sprzedawany jako odstraszacz, ale według RHS jego skuteczność jest wątpliwa.

Siatka pod trawnikiem działa, ale trzeba ją położyć przed rozłożeniem darni, żeby kret nie mógł wyjść na powierzchnię. Zwykle jest plastikowa, co RHS uważa za minus.

Kretowiska w trawniku: co z nimi robić

Najprostsza rada jest też najskuteczniejsza. Rozgrab kretowiska przed koszeniem, żeby nie stępić noża kosiarki i nie zniszczyć trawnika. Zapadnięte korytarze tuż pod powierzchnią zasyp ziemią i udepcz, żeby trawnik pozostał równy.

RHS radzi, by tam, gdzie to możliwe, traktować kreta jako część przyrody ogrodu. Na grządkach kret może naruszyć siewki, ale tylko przypadkiem, gdy kopie pod nimi korytarz.

W przeciwieństwie do kreta ślimaki naprawdę zjadają warzywa. Jak sobie z nimi radzić, opisujemy na stronie ślimaki w ogrodzie.