Uprawa ogórków

Ciepło: najważniejszy warunek uprawy

Ogórek to roślina ciepłolubna. Metodyka integrowanej produkcji ogórka polowego, opracowana przez Instytut Ogrodnictwa-PIB, podaje, że nasiona najlepiej kiełkują, gdy gleba ma około 25 °C, a powietrze 27–30 °C. Wschody mogą pojawić się przy glebie 15–18 °C, jeśli powietrze ma co najmniej 25 °C.

Po wschodach ogórki najlepiej rosną w 20–25 °C, a temperatura powietrza nie powinna spadać poniżej 18 °C. Dłuższy chłód poniżej 20 °C szkodzi. Przy glebie 10–15 °C korzenie słabo pobierają wodę i rośliny cierpią na suszę fizjologiczną, a świeżo posadzona rozsada więdnie, gdy gleba ma poniżej 16 °C. Już około 5 °C może uszkodzić rośliny.

Silny wiatr też szkodzi, dlatego wybierz miejsce osłonięte.

Gleba i płodozmian

Instytut Ogrodnictwa zaleca gleby żyzne, przepuszczalne, zasobne w próchnicę i szybko się nagrzewające. Metodyka produkcji wymienia lessy, czarnoziemy, czarne ziemie i mady. Nie nadają się zimne, podmokłe gleby gliniaste ani lekkie piaski. Najlepsze pH to 6,5–7,0. Zbyt kwaśną glebę wapnuj najlepiej jesienią, pod roślinę poprzedzającą, ale nie w tym samym roku co obornik.

Płodozmian. Nie uprawiaj ogórków po roślinach dyniowatych i psiankowatych częściej niż co 4 lata. Dobre przedplony to zboża nawożone organicznie, koniczyna, lucerna, mieszanki bobowatych i wczesne kapustne. Instytut Ogrodnictwa dodaje, że gorczyca w przedplonie ogranicza bakteryjną kanciastą plamistość.

Metodyka produkcji wymienia też słabe przedplony, między innymi burak cukrowy, cebulę, marchew, seler i ziemniak. Instytut Ogrodnictwa radzi nie siać ogórków po cebuli, porze i kapustnych ani w ich sąsiedztwie, bo stamtąd przychodzi wciornastek.

Kiedy i jak siać ogórki

Siej do gruntu dopiero, gdy wierzchnia warstwa gleby ma co najmniej 12 °C. Długo utrzymująca się temperatura 4–6 °C może uszkodzić siewki, a zbyt wczesny siew naraża je na przymrozki w połowie maja.

Metodyka integrowanej ochrony Instytutu Ogrodnictwa podaje standardowy termin siewu 10–20 maja, a metodyka produkcji cały maj, od pierwszej do trzeciej dekady, gdy średnia dobowa temperatura powietrza wynosi około 16 °C. Siew opóźniony to od 25 maja do 5 czerwca. Wschody pojawiają się po 10–14 dniach. Więcej o terminach przeczytasz w poradniku kiedy sadzić ogórki.

Jak siać. Nasiona kładź w rzędzie co 5–10 cm, na głębokość 1,5–3 cm, a potem przerwij rośliny na odległość 15–20 cm. Rzędy prowadź co 120–150 cm. W ogrodzie możesz też siać w gniazda po 2–3 nasiona.

Z rozsady. Instytut Ogrodnictwa podaje, że w uprawie przyspieszonej nasiona wysiewa się do doniczek 20–25 kwietnia, a po posadzeniu przykrywa rośliny agrowłókniną. Metodyka produkcji zaleca rozsadę w wieku 3–4 tygodni, sadzoną, gdy ma dwa w pełni wykształcone liście właściwe, i hartowaną 2–3 dni przed sadzeniem. Nie przetrzymuj jej za długo w doniczkach.

Nawożenie

Metodyka produkcji podaje, że plon 30 t z hektara, czyli 3 kg z m², zabiera z gleby około 50 kg azotu, 40 kg fosforu (P₂O₅), 80 kg potasu (K₂O) i 30 kg wapnia (CaO) na hektar. Ogórek potrzebuje więc najwięcej potasu.

Obornika możesz dać najwyżej 40 t na hektar, czyli 4 kg na m². Nawozy organiczne stosuje się tylko od 1 marca do 30 listopada. Fosfor i potas daje się przed siewem, a przy dużych dawkach potas dzieli się na dwie części: przed siewem i pogłównie. Najlepiej zrób analizę gleby i nawoź tyle, ile ogórki zabiorą. Jak zrobić własny kompost, przeczytasz w poradniku jak zrobić kompost.

Nie przesadzaj z azotem. Instytut Ogrodnictwa pisze, że nadmiar azotu zwiększa podatność ogórków na bakteryjną kanciastą plamistość i mączniaka prawdziwego.

Podlewanie

Ogórek ma duże potrzeby wodne. Metodyka produkcji wymienia jako okresy krytyczne kwitnienie i zawiązywanie owoców. Rozsadę podlej zaraz po posadzeniu. Po siewie wprost do gruntu podlewaj tylko w suszę, około 10 mm (10 l/m²) za jednym razem.

Przy nawadnianiu kroplowym pod folią lub agrowłókniną dawaj 8–12 l/m² za jednym razem, co 3–4 dni w suchą pogodę. Przy deszczowaniu dawka to około 20 mm.

Podlewaj rano, unikaj wieczoru. Instytut Ogrodnictwa wyjaśnia dlaczego: bakteryjna kanciasta plamistość zakaża liście, gdy są mokre, a mączniak rzekomy rozwija się przy wilgotnych nocach i porannych mgłach. Liście, które szybko obeschną, chorują rzadziej.

Ściółka, agrowłóknina i podpory

Obie metodyki polecają czarną folię polietylenową albo czarną agrowłókninę. Instytut Ogrodnictwa pisze, że czarna folia ogranicza chwasty i podnosi temperaturę gleby, co przyspiesza wzrost ogórków. Pod agrowłókniną możesz rozłożyć linię kroplującą. Chwasty przy otworach w folii trzeba usuwać ręcznie.

Po siewie lub posadzeniu możesz przykryć rośliny białą agrowłókniną 17–19 g/m² na 4–5 tygodni albo folią perforowaną na około 3 tygodnie. Zdejmij osłony najpóźniej w połowie czerwca, gdy zaczyna się kwitnienie. Agrowłóknina chroni też przed mszycami, które przenoszą wirusy.

Podpory. Metodyka produkcji podaje, że ogórki można prowadzić pionowo na siatce do 2 m wysokości. To więcej pracy, dlatego poleca się to raczej w mniejszych uprawach, takich jak ogród.

Zapylanie: odmiany pszczele i partenokarpiczne

Zwykłe odmiany gruntowe zapylają owady, głównie pszczoły. Metodyka produkcji podaje, że odmiany partenokarpiczne zawiązują owoce bez zapylenia i pszczół nie potrzebują.

Metodyka uprawy pod osłonami dodaje, że w tunelach uprawia się zwykle partenokarpiczne ogórki typu małosolnego, prowadzone na sznurkach. Odmiany gruntowe można w tunelu uprawiać płasko, wtedy kwiaty zapylają owady, na przykład mrówki.

Ogórki w tunelu foliowym

Metodyka integrowanej produkcji ogórka pod osłonami, opracowana przez Instytut Ogrodnictwa-PIB, opisuje głównie uprawy towarowe, ale kilka zasad przyda się też w przydomowym tunelu.

Rozsada i rozstawa. Dobra rozsada jest krępa i ma 4–5 liści właściwych. Odmiany długoowocowe sadzi się co 50–55 cm w rzędzie, około 1,6–1,7 rośliny na m², a krótkoowocowe co 40–45 cm, około 2 rośliny na m².

Temperatura. Przed owocowaniem w dzień 22–24 °C, gdy jest pochmurno, i 24–26 °C, gdy świeci słońce. Nocą o 2–4 °C mniej. Od początku owocowania dzienną temperaturę obniża się, ale nie poniżej 19 °C.

Wilgotność. Metodyka zaleca trzymać wilgotność powietrza około 80% i nie dopuszczać do ponad 85%. Zmieniaj ją stopniowo, wietrząc tunel.

Prowadzenie. Zaraz po posadzeniu usuń wszystkie pędy boczne i zawiązki na pędzie głównym do wysokości około 60 cm. Pęd główny owijaj wokół sznurka, a pędy boczne przycinaj nad drugim liściem. W niskich tunelach partenokarpiczne ogórki prowadzi się na sznurkach do 1,5–2 m, zostawiając 4–6 pędów bocznych z 4–6 liśćmi.

Woda. W upał jedna roślina zużywa nawet 3,5–3,8 l wody dziennie.

Zbiór, przechowywanie i choroby

Instytut Ogrodnictwa zaleca zbierać ogórki co 2 dni, a w okresie pełnego owocowania codziennie. Zbieraj tylko wtedy, gdy rośliny są suche, bo praca wśród mokrych roślin roznosi choroby bakteryjne. Poradnik Świętokrzyskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego podaje, że ogórki najlepiej przechowywać w 12–13 °C i wilgotności 95–98%, przez 10–14 dni.

Mączniak rzekomy to według Instytutu Ogrodnictwa najgroźniejsza choroba ogórków w gruncie i pod osłonami. Sprzyjają mu chłodne, wilgotne noce (10–16 °C), długo utrzymujące się poranne mgły i słoneczne dni z temperaturą 23–25 °C. Zwykle pojawia się od końca czerwca. Wybieraj odmiany odporne i nie zakładaj grządki przy zbiornikach wodnych, zadrzewieniach i łąkach, nad którymi często stoją mgły.

Więcej o chorobach przeczytasz na stronie choroby ogórków. Jeśli potrzebny jest środek ochrony roślin, używaj tylko preparatów zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą.

Gdy źródła się nie zgadzają

Termin siewu. Metodyka ochrony Instytutu Ogrodnictwa podaje 10–20 maja. Metodyka produkcji mówi o całym maju, od pierwszej do trzeciej dekady, z siewem rozłożonym w czasie aż do pierwszej dekady czerwca. Obie zgadzają się co do warunku: gleba musi mieć co najmniej 12 °C.

Przerwa w uprawie. Metodyka produkcji wymaga co najmniej 4 lat przerwy po dyniowatych i psiankowatych. Metodyka ochrony w jednym miejscu podaje 2–3 lata, w innym co najmniej 4 lata. Bezpieczniej trzymać się 4 lat.

Jak długo trzymać osłony. Metodyka produkcji: agrowłóknina 4–5 tygodni, folia perforowana około 3 tygodni, zdjąć najpóźniej w połowie czerwca. Metodyka ochrony: około 5–6 tygodni od sadzenia.