Grudnik pielęgnacja
Grudnik to kaktus z deszczowego lasu, nie z pustyni. Lubi wilgoć, półcień i długie jesienne noce, a pąki gubi od przeciągu, przesuszenia i nagłej zmiany miejsca.
W skrócie
Grudnik postaw w jasnym miejscu bez ostrego słońca. Podlewaj, gdy ziemia jest sucha w dotyku, i wylewaj wodę z podstawki. Od połowy września zapewnij mu co najmniej 13–14 godzin nieprzerwanej ciemności na dobę albo chłodne noce, a zakwitnie. Gdy ma pąki, unikaj nagłych zmian temperatury i światła.
Czym jest grudnik
Grudnik to roślina z rodzaju *Schlumbergera*, z rodziny kaktusowatych. Służba doradcza Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej (NC State Extension) podaje, że rodzaj pochodzi z południowo-wschodniej Brazylii. To epifity, czyli rośliny, które w naturze rosną na drzewach w wilgotnych lasach deszczowych.
To, co wygląda jak liście, to w rzeczywistości człony pędu. NC State opisuje je jako płaskie, bez kolców, z ząbkowanymi brzegami. Pędy rozgałęziają się w kształt litery Y.
Dlatego grudnika nie pielęgnuje się jak kaktusa z pustyni. Nie lubi pełnego słońca ani długiej suszy, a kwitnie wtedy, gdy noce są długie.
Dwa podobne gatunki. NC State opisuje dwa:
Schlumbergera truncata. Ma na brzegach członów spiczaste, pazurkowate wyrostki. Kwitnie pod koniec listopada, na czerwono, różowo, brzoskwiniowo, fioletowo, pomarańczowo lub biało.
Schlumbergera russelliana. Ma płaskie człony z karbami na brzegach. Kwitnie pod koniec grudnia, na różowofioletowo (magenta) lub biało.
Istnieje też mieszaniec obu gatunków, *Schlumbergera × buckleyi*.
Opieramy się na dwóch uniwersyteckich służbach doradczych: Clemson University (Karolina Południowa) i NC State Extension. Polskich instytutowych zaleceń dla grudnika nie znaleźliśmy. Temperatury przeliczamy ze stopni Fahrenheita.
Światło i temperatura
Światło. Clemson pisze, że grudniki najlepiej rosną w lekkim półcieniu. Jesienią i zimą pełne słońce jest dla nich korzystne, ale ostre letnie słońce sprawia, że rośliny bledną i żółkną. NC State zaleca jasne, rozproszone światło i ostrzega, że grudnik nie znosi bezpośredniego słońca.
Temperatura w sezonie wzrostu. Według Clemson grudnik najlepiej rośnie wiosną i latem, od kwietnia do września, w 21–27 °C. NC State podaje ten sam zakres i dodaje, że roślina korzysta na wysokiej wilgotności powietrza.
Lato na dworze. Grudnik może spędzić lato na zewnątrz, ale Clemson radzi nie zostawiać go na dworze, gdy temperatura spada poniżej 10 °C.
Upał. Clemson podaje, że po zawiązaniu pąków temperatura nie powinna przekraczać 32 °C. Stale wysoka temperatura może powodować opadanie pąków.
Jak sprawić, żeby grudnik zakwitł
To najważniejsza część pielęgnacji. Grudnik zawiązuje pąki, gdy noce są długie albo chłodne.
Długa noc. Clemson pisze, że do zawiązania pąków potrzeba 14 godzin lub więcej nieprzerwanej ciemności na dobę. Długie noce zaczyna się zapewniać około połowy września i utrzymuje przez co najmniej 6 tygodni. Pąki zwykle widać po 3–4 tygodniach.
Źródła różnią się o godzinę. NC State podaje, że wystarczy nieprzerwana noc trwająca co najmniej 13 godzin, od połowy września do połowy listopada. Jeśli chcesz mieć pewność, trzymaj się dłuższej liczby z Clemson.
Światło lampy. Clemson ostrzega, że nawet 2 godziny przerwy w ciemności hamują zawiązywanie pąków. NC State dodaje, że jeśli grudnik nie kwitnie, to najpewniej dostaje sztuczne światło wtedy, gdy potrzebuje całkowitej ciemności.
Temperatura jesienią. Clemson zaleca jesienią 16–20 °C, jak najbliżej 20 °C. Ma też drugą drogę: noce w temperaturze 10–15 °C wywołują zawiązanie pąków niezależnie od długości dnia. Wzrost jest wtedy wolniejszy, a przy 10 °C pąki mogą opadać.
NC State podaje dla nocy sprzyjających kwitnieniu 13–18 °C. Oba źródła mówią więc o chłodnych nocach, choć podają nieco inne zakresy.
Podlewanie przez cały rok
Zasada. Clemson radzi podlewać, gdy podłoże jest suche w dotyku. NC State pisze o podlewaniu mniej więcej co 1–2 tygodnie albo wtedy, gdy ziemia prawie wyschnie.
Wiosną i latem grudnik znosi suchsze warunki.
Zimą Clemson każe unikać przelania, ale też nie dopuszczać do całkowitego przesuszenia ziemi.
Po zawiązaniu pąków podłoże trzeba utrzymywać równomiernie wilgotne.
Podstawka. Woda nigdy nie może stać w podstawce. NC State ostrzega, że przelanie powoduje gnicie korzeni i miękkie, rozmiękłe pędy. Clemson nazywa zgniliznę korzeni główną chorobą grudnika, a nadmiar wody jej główną przyczyną, której można uniknąć.
Dlaczego grudnik gubi pąki
Grudnik, który zrzuca nierozwinięte pąki, to częsty kłopot w grudniu. Źródła podają kilka przyczyn.
Nagła zmiana temperatury lub światła. Wymieniają ją oba źródła.
Przesuszenie. Clemson i NC State wymieniają suche podłoże. Po zawiązaniu pąków ziemia ma być równomiernie wilgotna.
Za dużo pąków. Clemson podaje, że roślina może zrzucić część pąków, gdy jest ich zbyt wiele.
Chłód i upał. Według Clemson pąki mogą opadać przy 10 °C, ale też przy stale wysokiej temperaturze.
Ziemia, doniczka i przesadzanie
Podłoże. NC State zaleca wilgotne, przepuszczalne podłoże z dodatkiem piasku lub perlitu, który poprawia odpływ wody. Clemson pisze o dobrze przepuszczalnym i przewiewnym podłożu o wyważonym pH. Podaje mieszankę z 60–80% ziemi do roślin doniczkowych i 20–40% perlitu.
Ciasna doniczka. Clemson pisze, że grudniki kwitną najlepiej, gdy są nieco stłoczone w doniczce.
Przesadzanie. Według Clemson grudnika przesadza się mniej więcej co trzy lata, najlepiej wiosną.
O podłożach z perlitem piszemy też w artykule Ziemia do rozsady.
Nawożenie i cięcie
Nawożenie. Clemson zaleca nawozić od późnej zimy lub wczesnej wiosny do lata, raz w miesiącu, rozpuszczalnym nawozem o połowie zalecanego stężenia. Jako przykład podaje nawozy o składzie 20-10-20 lub 20-20-20 z mikroelementami. W sezonie wzrostu radzi raz w miesiącu podać też siarczan magnezu, jedną łyżeczkę na galon wody (około 3,8 l), ale nie w tym samym tygodniu co zwykły nawóz. Pod koniec lata nawożenie się kończy.
Uszczykiwanie. Na początku czerwca uszczknij końce pędów. Według Clemson pobudza to rozkrzewianie.
Wyrównanie pędów. Pod koniec września Clemson radzi usunąć człony krótsze niż 1 cm, żeby pędy były mniej więcej równej długości.
Rozmnażanie z sadzonek
Grudnika łatwo rozmnożyć. NC State podaje, że można go rozmnażać z sadzonek pędowych lub korzeniowych.
Clemson opisuje sposób krok po kroku:
Termin. Sadzonki pobiera się w maju lub czerwcu.
Sadzonka. Każda powinna mieć 3–5 członów.
Przed sadzeniem. Odcięte końce zostaw na dzień lub dwa, żeby zaschły.
Ukorzenianie. Clemson radzi sadzić trzy sadzonki w doniczce o średnicy około 10 cm albo pięć w doniczce około 15 cm, w przepuszczalnym podłożu. Doniczkę przykrywa się przezroczystym woreczkiem foliowym i stawia w jasnym miejscu bez bezpośredniego słońca. Korzenie zwykle tworzą się po 3–8 tygodniach.
Szkodniki i choroby
Zgnilizna korzeni. Według Clemson to główna choroba grudnika, a nadmiar wody to jej najczęstsza przyczyna, której można uniknąć. NC State dodaje, że objawem przelania są gnijące korzenie i miękkie pędy.
Szkodniki. Clemson wymienia wełnowce, miękkie tarczniki, przędziorki, mszyce i ziemiórki. NC State podaje podobną listę: wełnowce, tarczniki, przędziorki i mszyce.
O przędziorkach piszemy w artykule Przędziorek, a o ziemiórkach w artykule Ziemiórki. Jeśli potrzebujesz środka ochrony, używaj tylko produktów zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą.
Czy grudnik jest trujący dla kota i psa
Amerykańskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu wobec Zwierząt (ASPCA) w swojej bazie roślin podaje grudnika (Christmas cactus, *Schlumbergera bridgesii*) jako roślinę nietrującą dla psów, kotów i koni. NC State również oznacza rodzaj *Schlumbergera* jako bezpieczny dla kotów i psów.
Jeśli twoje zwierzę zjadło dużo jakiejkolwiek rośliny i źle się czuje, skontaktuj się z weterynarzem.
Inne rośliny, które kwitną zimą w mieszkaniu, opisujemy w artykułach Gwiazda betlejemska pielęgnacja, Cyklamen pielęgnacja i Amarylis pielęgnacja.
Grudnik przez cały rok: ściąga z uniwersyteckich służb doradczych (Clemson, NC State)
| Kiedy | Co robić |
|---|---|
| Wiosna i lato (kwiecień–wrzesień) | Wzrost w 21–27 °C, jasny półcień. Nawożenie raz w miesiącu nawozem o połowie stężenia. Na początku czerwca uszczknij końce pędów |
| Od połowy września | Długie noce: 14 godzin ciemności przez co najmniej 6 tygodni (Clemson) albo 13 godzin do połowy listopada (NC State). Koniec nawożenia |
| Koniec września | Usuń człony krótsze niż 1 cm, żeby pędy miały podobną długość |
| Gdy widać pąki | Ziemia równomiernie wilgotna, bez zmian miejsca i temperatury, nie więcej niż 32 °C |
| Zima, kwitnienie | Bez przelewania, ale i bez całkowitego przesuszania. Woda nie może stać w podstawce |
| Co około 3 lata, wiosną | Przesadzanie do przepuszczalnego podłoża. Grudnik kwitnie najlepiej w lekko ciasnej doniczce |
| Maj–czerwiec | Rozmnażanie z sadzonek z 3–5 członów |
Jak to zrobić
- Postaw grudnika w jasnym miejscu, ale latem nie w ostrym słońcu.
- Podlewaj, gdy ziemia jest sucha w dotyku. Nie dopuszczaj do całkowitego przesuszenia i nie zostawiaj wody w podstawce.
- Od wiosny do końca lata nawoź go raz w miesiącu nawozem o połowie zalecanego stężenia.
- Na początku czerwca uszczknij końce pędów, żeby się rozkrzewił.
- Od połowy września zapewnij mu co najmniej 13–14 godzin całkowitej ciemności na dobę, na przykład w pokoju, w którym wieczorem nie zapalasz światła.
- Jeśli nie możesz zapewnić ciemności, trzymaj go w chłodzie: noce około 10–15 °C też wywołują zawiązanie pąków.
- Gdy pojawią się pąki, podlewaj go równomiernie i unikaj nagłych zmian temperatury i światła.
- Po kwitnieniu, co około 3 lata, przesadź go wiosną do przepuszczalnej ziemi.
Najczęstsze pytania
Dlaczego grudnik nie kwitnie?
Najczęściej dlatego, że jesienią dostaje wieczorem sztuczne światło. Do zawiązania pąków potrzebuje od połowy września co najmniej 13–14 godzin nieprzerwanej ciemności na dobę albo chłodnych nocy, około 10–15 °C.
Dlaczego grudnik gubi pąki?
Przez nagłą zmianę temperatury lub światła, przesuszenie ziemi, zbyt dużą liczbę pąków albo chłód około 10 °C. Gdy pąki się pojawią, unikaj nagłych zmian temperatury i światła i utrzymuj ziemię równomiernie wilgotną.
Jak często podlewać grudnika?
Gdy ziemia jest sucha w dotyku. NC State Extension podaje orientacyjnie co 1–2 tygodnie. Zimą nie przelewaj go, ale nie dopuszczaj do całkowitego przesuszenia. Wody w podstawce nie zostawiaj.
Gdzie postawić grudnika?
W jasnym miejscu, ale latem nie w ostrym słońcu, bo pędy bledną i żółkną. Jesienią najlepszy jest chłodny pokój, w którym wieczorem nie zapalasz światła.
Kiedy przesadzać grudnika?
Mniej więcej co trzy lata, najlepiej wiosną. Grudnik kwitnie najlepiej, gdy jest nieco stłoczony w doniczce, więc nie dawaj mu dużo większej doniczki.
Czy grudnik jest trujący dla kota?
Nie. ASPCA podaje grudnika jako roślinę nietrującą dla kotów, psów i koni.
Jak rozmnożyć grudnika?
W maju lub czerwcu odetnij sadzonkę z 3–5 członów, włóż ją do przepuszczalnego podłoża i przykryj przezroczystym woreczkiem. Korzenie powinny się pojawić po 3–8 tygodniach.
Kalendarz ogrodnika na skrzynkę
Sezonowe przypomnienia o pracach w ogrodzie i nowe artykuły. Bez spamu.
Dziękujemy! Twój adres jest już na liście.
Źródła
Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.
- Thanksgiving & Christmas Cacti (HGIC 1554), N. Doubrava, A. Pertuit, J. Williamson, Clemson Cooperative Extension, Home & Garden Information Center (Clemson University), 2018
- Schlumbergera (Christmas Cactus, Holiday Cactus, Thanksgiving Cactus), North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox, NC State University
- Christmas Cactus (Schlumbergera bridgesii), ASPCA Animal Poison Control