Cyklamen pielęgnacja

Jaką rośliną jest cyklamen

Cyklamen perski (*Cyclamen persicum*), nazywany też fiołkiem alpejskim, należy do rodziny pierwiosnkowatych. NC State Extension podaje, że naturalnie rośnie od Algierii po wschodnie wybrzeża Morza Śródziemnego, między innymi w Grecji, Turcji, na Cyprze i w Izraelu. W doniczce dorasta do 15–23 cm.

Murator pisze, że cyklamen kwitnie od jesieni do wiosny, a po przekwitnięciu jego część nadziemna obumiera. Kwiaty bywają białe, w odcieniach różu, łososiowe, szkarłatne i ciemnoczerwone, a niektóre odmiany mają falbaniaste płatki.

To roślina, która w naturze odpoczywa latem. Dlatego żółknące po kwitnieniu liście nie zawsze oznaczają chorobę.

Skąd się bierze cyklamen w kwiaciarni

Kwitnący cyklamen, który kupujesz jesienią, spędził kilka miesięcy w szklarni. Stanisława Szczepaniak i Piotr Czuchaj z Katedry Roślin Ozdobnych Akademii Rolniczej w Poznaniu badali, jak rosną mieszańcowe odmiany z grupy Concerto.

Podłoże. Rośliny rosły w doniczkach o średnicy 12 cm, w torfie wysokim odkwaszonym węglanem wapnia do pH 6,0, czyli lekko kwaśnym.

Ile trwa uprawa. Cyklameny posadzone do doniczek w maju zakwitły średnio po 108 dniach, a posadzone na przełomie lipca i sierpnia po 121 dniach. Najszybciej, po 101 dniach, zakwitła odmiana 'Papageno F1'.

Dla ciebie wynika z tego jedno: kwiaty w domu to efekt długiej, starannej uprawy w chłodnej szklarni. Gdy cyklamen trafia do ciepłego pokoju, warunki zmieniają mu się z dnia na dzień.

Jak wybrać cyklamen w sklepie

Murator podpowiada kilka rzeczy, na które warto spojrzeć przy zakupie:

- Liście mają być jędrne. Wiotkie szybko oklapną po przyniesieniu do domu. - Pąki. Wybierz roślinę z wieloma pąkami, z których tylko kilka już się rozwinęło. - Bulwa powinna lekko wystawać z ziemi. - Nasady liści sprawdź, czy nie gniją.

Anna Skórkowska zauważa w Muratorze, że cyklamen przeniesiony z chłodnej kwiaciarni do ciepłego mieszkania często więdnie. Od razu znajdź mu chłodne miejsce.

Gdzie trzymać: chłodno i jasno

Temperatura. Polskie źródła podają, że optymalna temperatura uprawy to 7–15 °C w dzień i około 5 °C nocą. Tak piszą zarówno redakcja Muratora, jak i Anna Skórkowska. W innym artykule Skórkowska podaje zimą 10–12 °C.

Gdy źródła się nie zgadzają. NC State Extension poleca chłodne warunki około 18 °C i umiarkowaną wilgotność. To wyraźnie cieplej niż w polskich źródłach. Ciepły pokój z grzejnikiem nie spodoba się cyklamenowi w żadnym wariancie, więc szukaj najchłodniejszego, jasnego miejsca w domu.

Światło. Cyklamen lubi dużo światła, ale bez ostrego słońca. Murator poleca okno wschodnie, a Skórkowska zimą nawet parapet północny. NC State Extension ostrzega, że przy za małej ilości światła roślina słabnie, ma mniejsze kwiaty i bledsze liście.

Czego unikać. Murator radzi trzymać cyklamen z dala od wyziewów kuchenki gazowej i przeciągów.

Podlewanie: z podstawki albo przy brzegu

Jak. Polskie źródła radzą podlewać do podstawki, żeby bulwa została sucha. NC State Extension pozwala lać przy brzegu doniczki albo od dołu, ale nigdy na środek rośliny, bo bulwa może zgnić.

Jak często. W czasie kwitnienia Murator i Skórkowska podlewają dwa razy w tygodniu. Podłoże ma być stale wilgotne, ale nie mokre, a roślina nie może stać w wodzie. NC State Extension podlewa, gdy podłoże jest suche w dotyku.

Wilgotność. Postaw doniczkę na podstawce z wodą i kamykami, tak by dno doniczki nie dotykało wody. Nie zraszaj liści, zgodnie radzą Murator i Skórkowska. Zakurzone liście oczyść miękkim pędzelkiem.

Dlaczego cyklamen żółknie i więdnie

Zanim zaczniesz ratować roślinę, sprawdź, w jakiej jest fazie. Po kwitnieniu liście żółkną naturalnie, bo cyklamen wchodzi w spoczynek. Jeśli liście więdną i żółkną w środku sezonu kwitnienia, szukaj przyczyny w tabeli.

Skórkowska wymienia wirusy, które uaktywniają się w cieple, jako jedną z możliwych przyczyn więdnięcia. NC State Extension podkreśla, że nadmiar wody prowadzi do gnicia bulwy.

Spoczynek i jak obudzić cyklamen

Po przekwitnięciu część nadziemna obumiera. To nie koniec rośliny, tylko spoczynek.

Początek spoczynku. Skórkowska usuwa żółknące liście i przekwitłe kwiaty, delikatnie je wykręcając. Stopniowo ogranicza podlewanie, aż do całkowitego przerwania. Bulwę w doniczce trzyma w ciemnym, chłodnym miejscu, w temperaturze około 10 °C. Murator radzi przenieść roślinę do chłodnego pomieszczenia chronionego przed mrozem.

Pobudka. Skórkowska w maju lub na początku czerwca przestawia doniczkę na zacieniony parapet. Po około dwóch tygodniach powinny pojawić się młode pąki liściowe.

Przesadzanie. Gdy ruszą pąki, przesadź bulwę do próchnicznej, kwaśnej ziemi, np. do różaneczników i azalii, tak by mniej więcej połowa bulwy wystawała nad podłoże. W szklarniach poznańskiego doświadczenia cyklameny rosły w torfie o pH 6,0. Nasze źródła nie podają dokładnego pH dla cyklamenu uprawianego w domu, ale żadne nie poleca ziemi wapiennej. Murator radzi nie brać za dużej doniczki, bo w lekko ciasnej cyklamen lepiej kwitnie. Po przesadzeniu dobrze podlej i postaw roślinę w chłodnym, przewiewnym miejscu.

Lato. Skórkowska wystawia cyklamen na zacienione miejsce w ogrodzie albo na chłodny, zacieniony balkon. Rozwijają się liście, a z czasem pąki kwiatowe. Wnieś roślinę do domu, zanim przyjdą przymrozki.

Gdy źródła się nie zgadzają: czy podlewać w spoczynku

Skórkowska stopniowo ogranicza podlewanie, aż do całkowitego przerwania, a gdy ruszą pędy, tylko lekko zwilża podłoże.

Murator radzi po kwitnieniu ograniczyć podlewanie, ale nie dopuścić do całkowitego przeschnięcia podłoża.

NC State Extension pisze tylko, żeby w spoczynku ograniczyć podlewanie i wrócić do regularnego, gdy wzrost ruszy.

Bezpieczny środek: podlewaj bardzo oszczędnie, tak by bulwa nie wyschła na wiór, ale też nie stała w mokrej ziemi.

Gdy źródła się nie zgadzają: kiedy cyklamen się budzi

Skórkowska budzi cyklamen w maju lub na początku czerwca i wystawia go latem na zewnątrz. NC State Extension pisze, że cyklamen śpi latem, a wzrost rusza jesienią.

Nasze źródła nie wyjaśniają tej różnicy. Nie ustawiaj kalendarza na sztywno: gdy zobaczysz nowe liście, przesadź roślinę i wróć do normalnej pielęgnacji.

Nawożenie

W czasie kwitnienia Murator i Skórkowska dodają do wody nawóz płynny co 14 dni. Skórkowska po spoczynku zaczyna nawozić dopiero, gdy pojawią się pąki kwiatowe, nawozem wieloskładnikowym dla roślin kwitnących.

Nasze źródła nie podają dawek. Trzymaj się zaleceń z opakowania nawozu.

Szkodniki

NC State Extension pisze, że cyklamen nie ma groźnych chorób, ale mogą go atakować mszyce, wełnowce, przędziorki i wciornastki. Największym problemem jest gnicie bulwy od nadmiaru wody.

Jeśli musisz użyć środka ochrony roślin, wybieraj tylko zarejestrowane w Polsce, zgodnie z etykietą. Zobacz też, jak dbać o inną roślinę w mieszkaniu: anturium.

Czy cyklamen jest trujący

Tak. NC State Extension podaje, że trujące są przede wszystkim bulwa i łodygi, które zawierają saponiny triterpenowe. U ludzi zatrucie jest rzadkie, bo roślina jest niesmaczna, ale może wywołać wymioty i biegunkę, a dotyk podrażnia skórę. Surowa bulwa może spowodować silną biegunkę.

U kotów, psów i koni objawy to ślinienie, wymioty i biegunka, a po zjedzeniu dużej ilości zaburzenia rytmu serca, drgawki, a nawet śmierć. Trzymaj cyklamen poza zasięgiem zwierząt.

Czy cyklamen można rozmnożyć

Z nasion. Murator wysiewa nasiona do płytkiej skrzynki z ziemią do wysiewu, przykrywa cienką warstwą ziemi, podlewa i nakrywa szybą. Nasiona kiełkują tylko w ciemności, więc skrzynkę stawia w ciemnym miejscu, w temperaturze 13–16 °C, codziennie wietrząc. Po wschodach przenosi ją w jasne miejsce, przerywa siewki co 2–3 cm, a potem przesadza pojedynczo. NC State Extension podaje, że kiełkowanie trwa 20–30 dni i bywa nierówne.

Przez podział bulwy. Murator dzieli bulwę, gdy liście obumrą: tnie ją pionowo ostrym, odkażonym nożem na dwie części, każdą z pąkami liściowymi, posypuje rany węglem drzewnym i sadzi osobno. NC State Extension ostrzega, że podzielone bulwy łatwo gniją.