Uprawa rabarbaru

Miejsce na wiele lat

Rabarbar jest byliną. Jego podziemna część zimuje w gruncie, a wiosną wypuszcza pędy nadziemne, które według Muratora dorastają do 1,5 m wysokości. Instytut Ogrodnictwa pisze, że rabarbar uprawia się poza płodozmianem, czyli przez lata w tym samym miejscu. Dlatego stanowisko wybierz starannie.

Światło. Rabarbar dobrze znosi zacienienie, ale Instytut Ogrodnictwa zaznacza, że na stanowiskach słonecznych ogonki są grubsze i lepiej wybarwione. Murator radzi sadzić go w słońcu, gdzie rośnie lepiej i daje większy plon, albo w półcieniu.

Temperatura. Instytut podaje, że optymalna temperatura w czasie wzrostu liści wynosi 12–15 °C, a minimalna +5 °C. Temperatura powyżej 25 °C wpływa niekorzystnie na wzrost. Zamknięte pąki znoszą spadki do −10 °C, a liście przymrozki do −3 °C.

Gleba. Murator pisze, że najlepsza jest gleba wapienna, żyzna i wilgotna, a na piaszczystej i podmokłej rabarbar rośnie słabo. Instytut Ogrodnictwa podaje optymalny odczyn od lekko kwaśnego do obojętnego, pH 5,7–7,0, więc co do wapnia źródła nie są w pełni zgodne. Instytut podaje też poziom wody gruntowej 1–1,5 m. Zastoiska wody powodują gnicie korzeni, dlatego na glebach ciężkich instytut radzi sadzić rabarbar na podwyższonych zagonach.

Po czym nie sadzić. Instytut odradza stanowisko po lucernie oraz miejsce, w którym rabarbar rósł w ciągu co najmniej ostatnich trzech lat. Po lucernie rabarbarowi zagraża zgnilizna fioletowa, która atakuje korzenie. Powodu trzyletniej przerwy metodyka nie podaje wprost.

Przygotowanie gleby i sadzenie

Instytut Ogrodnictwa zaleca przed sadzeniem głęboko spulchnić glebę.

Obornik. Instytut Ogrodnictwa zaleca przed sadzeniem około 40 ton obornika na hektar. W ogrodzie to około 4 kg na metr kwadratowy. Obornik trzeba przekopać, a karpy sadzić co najmniej 6 tygodni później. Murator radzi wyłożyć dołki o średnicy 20–30 cm kompostem lub rozłożonym obornikiem. O tym, jak stosować obornik, piszemy w artykule Obornik, a o kompoście w artykule Kompost.

Wapnowanie. Jeśli pH jest niższe niż 5,7, instytut radzi zwapnować glebę rok przed sadzeniem.

Termin. Najlepszy termin sadzenia to według Instytutu Ogrodnictwa koniec września lub początek października. Wiosną sadzi się jak najwcześniej, nawet w marcu, ale plon jest wtedy niższy, zwłaszcza w pierwszym roku. Szerzej opisujemy to w artykule Kiedy sadzić rabarbar.

Rozstawa. Rabarbar potrzebuje dużo miejsca. Instytut podaje 1 × 1 m dla odmian wczesnych, wolno rosnących, i 1,25 × 1,25 m dla silnie rosnących. Murator podaje dla odmian wolno rosnących 100–150 × 100–120 cm, a dla silnie rosnących 150–200 × 120–150 cm. Liczby Muratora są więc nieco większe.

Głębokość. Oba źródła są zgodne: pąki mają się znaleźć 2–3 cm pod powierzchnią gleby. Po posadzeniu ziemię wokół karp trzeba mocno ugnieść.

Nawożenie w kolejnych latach

Rabarbar ma duże potrzeby pokarmowe. Instytut Ogrodnictwa podaje, że z plonem 85 t/ha rośliny pobierają około 260 kg azotu, 100 kg P₂O₅, 500 kg K₂O i 400 kg CaO. Najwięcej potrzebują więc potasu, wapnia i azotu.

Instytut zaleca dzielić nawożenie azotem na trzy terminy:

To dawki czystego składnika, a nie nawozu. Ilość nawozu policzysz z zawartości azotu podanej na opakowaniu. Instytut uzależnia dawki od zasobności gleby.

Murator opisuje to prościej, w sam raz dla ogrodu: jesienią nawóz organiczny, czyli kompost lub obornik, wiosną nawozy mineralne, a w okresie zbiorów pogłówne nawożenie azotem.

Co trzy lata obornik. Od trzeciego roku uprawy instytut zaleca dawać co trzy lata 20–30 t/ha dobrze rozłożonego obornika lub kompostu. To 2–3 kg na metr kwadratowy.

Podlewanie, ściółka i chwasty

Woda. Murator pisze, że rabarbar jest wrażliwy na niedobór wody, szczególnie w okresie wytwarzania pąków liściowych i wzrostu liści. Instytut Ogrodnictwa zaleca na suchych stanowiskach nawadniać co 4–7 dni, od maja do sierpnia. Jednorazowy opad lub podlanie powinny dać co najmniej 10 mm wody, czyli 10 litrów na metr kwadratowy.

Ściółka. Instytut wymienia ściółki z kory, trocin i słomy. Zapobiegają przemarzaniu gleby zimą i przyspieszają początek wegetacji.

Chwasty. W pierwszym roku trzeba odchwaszczać, dopóki liście nie zakryją gleby. Instytut ostrzega, że w 3–5 roku uprawy najczęściej pojawia się perz i staje się poważnym kłopotem. Glebę spulchniaj płytko, na 2–3 cm, w odległości około 10 cm od karp.

Jesień. Gdy liście zamrą, instytut radzi spulchnić glebę między roślinami.

Wcześniejszy zbiór. Okrycie roślin wczesną wiosną przyspiesza wzrost. Instytut podaje, że niskie tunele z folii perforowanej przyspieszają zbiór o 9–14 dni.

Pędy kwiatostanowe: wyłamuj od maja

Od maja rabarbar wypuszcza pędy kwiatostanowe. Murator pisze, że ich rozwój osłabia roślinę, więc należy je usuwać.

Instytut Ogrodnictwa podaje sposób:

Jak. Pędy kwiatostanowe należy wyłamywać, a nie wycinać.

W jakiej kolejności. Najpierw wyłam 1 lub 2 najsilniejsze pędy. Pozostałe usuń po kilku dniach.

Kiedy. Od maja.

Zbiór ogonków: kiedy, ile i jak

Od którego roku. Murator podaje, że ogonki zbiera się najwcześniej w drugim roku po posadzeniu. Rabarbar z siewu daje według Instytutu Ogrodnictwa pierwszy plon dopiero po 4 latach.

Jak. Ogonki zbiera się, wyłamując je nisko nad ziemią. Nadają się te, które mają co najmniej 20 cm długości. Najlepsze są ogonki w wieku od 3 do 5 tygodni. Im bardziej czerwone, tym słodsze.

Ile. Jednorazowo zabierz nie więcej niż 1/3 liści z rośliny.

Do kiedy. Tu źródła się różnią.

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa nie podaje miesięcy zbioru. W ogrodzie trzymaj się ostrożniejszego terminu i kończ zbiór z końcem czerwca.

Murator nie tłumaczy, skąd różnica w datach. Podaje za to, że najlepsze są ogonki 3–5-tygodniowe, bo w starszych rośnie poziom szczawianów wapnia, które mogą szkodzić zdrowiu. Zbieraj więc młode ogonki i nie zostawiaj ich na roślinie zbyt długo. Instytut wymienia trzykrotny zbiór wśród przyczyn osłabienia plantacji.

Uwaga na liście. Instytut Ogrodnictwa przypomina, że do spożycia nadają się tylko ogonki liściowe. Blaszki liściowe zawierają zdecydowanie więcej kwasu szczawiowego niż ogonki. Odetnij je zaraz po zbiorze i nie jedz ich.

Przechowywanie. Świeże ogonki owinięte w wilgotny papier lub ściereczkę wytrzymują w lodówce nawet do tygodnia. Można je też umyć, osuszyć, pokroić i zamrozić.

Odmiany i odmładzanie przez podział

Odmiany. Instytut Ogrodnictwa dzieli odmiany według wczesności. Do wczesnych zalicza między innymi 'Przodownik Europy', 'Wczesny Hosera' i 'Karpow Lipskiego', u którego ogonek waży około 140 g. Średnio wczesny jest 'Wiśniowy'. Późne to 'Malinowy', 'Przeworski' i 'Sutton'. Ogonki odmiany 'Sutton' łatwo się wyłamują, więc instytut radzi sadzić ją w miejscach osłoniętych od wiatru. 'Olbrzym Amerykański' to odmiana późna, bardzo plenna, o grubych ogonkach.

Podział karp. Rabarbar rozmnaża się przez podział karp. Instytut zaleca dzielić karpy 4–6-letnie. Każda część powinna ważyć co najmniej 0,25–0,30 kg i mieć 1–2 pąki oraz 1–3 korzenie. Powierzchnie cięcia powinny przeschnąć, dlatego sadzonki przygotowuje się 1–2 dni przed sadzeniem.

Kiedy dzielić. Murator radzi dzielić rozrośnięte karpy w marcu. Instytut Ogrodnictwa za najlepszy termin sadzenia uznaje koniec września i początek października, a sadzenie wiosenne dopuszcza z zastrzeżeniem niższego plonu. Oba terminy są więc możliwe.

Choroby. Instytut opisuje na rabarbarze choroby wirusowe, w tym mozaikę rzepy przenoszoną przez mszyce, oraz zgnilizny korzeni. Przy zgniliźnie korzeni i przy mszycach zaznacza, że w Polsce brak środków zarejestrowanych w tej uprawie. Pozostaje profilaktyka: zdrowe sadzonki, gleba bez zastoisk wody i nowe miejsce po co najmniej trzech latach przerwy.

Rabarbar z siewu i wcześniejszy zbiór pod osłoną

Siew. Rabarbar można też wysiać z nasion, choć trwa to długo. Instytut Ogrodnictwa podaje, że nasiona sieje się na głębokość 2,5 cm, w rzędach co 30 cm, a po wschodach przerywa tak, żeby rośliny rosły co 15 cm. Pierwszy zbiór z takiej uprawy następuje dopiero po 4 latach.

Płaskie okrycie. Instytut opisuje okrywanie roślin folią rozłożoną na płasko od wczesnej wiosny. Stosuje się je na plantacjach 3–6-letnich i zostawia do pierwszego zbioru.

Karpy po pędzeniu. Jeśli pędzisz rabarbar, zapamiętaj jedną uwagę instytutu: karpy użyte do pędzenia nie nadają się potem do podziału na sadzonki.

Wirusy. Rośliny porażone wirusami gorzej nadają się do pędzenia, bo wymagają dłuższego chłodzenia. Instytut podaje, że wirus mozaiki rzepy przenosi około 50 gatunków mszyc, a straty plonu szacuje się zwykle na 15%.