Storczyk pielęgnacja

Skąd się bierze falenopsis i dlaczego rośnie inaczej

Falenopsis, po polsku też ćmówka, to storczyk z ciepłej Azji. Doradca Mazowieckiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego (MODR) pisze, że te storczyki rosną od Indii, przez południowo-wschodnie Chiny, Filipiny, Tajwan i Indonezję aż po Australię. W naturze żyją jako epifity, czyli na drzewach, a nie w ziemi.

Dlatego falenopsis nie znosi zwykłej ziemi doniczkowej. Korzenie muszą mieć dostęp do powietrza. MODR i strona Orchidarium zalecają przewiewną korę, a ogrodniczki w Radiu Kraków przypominają, że storczyk jako epifit potrzebuje lekkiego i bardzo przepuszczalnego podłoża.

Korzenie wychodzące ponad doniczkę to rzecz normalna. Według MODR ściśnięte albo wystające korzenie nie są powodem do niepokoju ani same w sobie powodem do przesadzania.

Wszystko o tych roślinach znajdziesz w dziale o storczykach.

Światło: jasno, ale bez ostrego słońca

MODR podaje, że falenopsisowi wystarcza 10 000–15 000 luksów, czyli półcień. Najlepszy jest parapet od wschodu. Latem możesz wystawić storczyka na balkon, byle nie na ostre słońce. Ciekawa rzecz: w polskim klimacie od grudnia do połowy lutego storczyk może stać nawet w pełnym słońcu, bo zimowe słońce jest słabe.

Długość dnia też ma znaczenie. MODR podaje 14–16 godzin światła latem i około 11 godzin zimą. Gdy w mieszkaniu jest ciemno, możesz doświetlać storczyka świetlówkami zawieszonymi 25–50 cm nad roślinami.

Liście same powiedzą ci, czy światła jest dość. Według MODR za mało światła daje wydłużone, ciemnozielone liście, a za dużo czerwono-bordowy odcień blaszki liściowej. Grażyna Siemińska w poradzie dla serwisu Murator przypomina, że falenopsis nie lubi intensywnego słońca i najlepiej rośnie w świetle rozproszonym.

Temperatura i wilgotność powietrza

MODR i Orchidarium podają te same wartości: nocą 16–18 °C, w dzień 21–27 °C. To zwykła temperatura w mieszkaniu, więc falenopsis dobrze się w nim czuje. Problem pojawia się latem na nasłonecznionym parapecie. MODR radzi zacieniać storczyka albo go przestawić, gdy przy szybie robi się ponad 35 °C.

Chłód jest groźniejszy, niż się wydaje. Ogrodniczki w Radiu Kraków ostrzegają, żeby chronić storczyka przed zimnem już w drodze ze sklepu, bo przemarzniętej rośliny zwykle nie da się uratować. MODR dodaje, że stres temperaturowy powoduje opadanie pąków i kwiatów.

Wilgotność powietrza najlepiej trzymać na poziomie 50–70%, tak podaje Orchidarium. Siemińska ostrzega, że przy zbyt suchym powietrzu storczyk może zrzucać pąki. W ogrzewanym zimą mieszkaniu powietrze bywa bardzo suche, więc nie stawiaj storczyka nad kaloryferem.

Jak podlewać, żeby nie zgniły korzenie

Najczęstszy błąd to za częste podlewanie. MODR pisze wprost, że prowadzi ono do gnicia korzeni. Podłoże musi przeschnąć, zanim podlejesz znowu. Dorosłe storczyki w sezonie wzrostu podlewa się zwykle co 4–7 dni, a zimą nie częściej niż raz w tygodniu. Podlewaj rano, a wodę z podstawki zawsze wylewaj.

Kiedy podlać, pokażą korzenie. Grażyna Siemińska radzi podlewać dopiero, gdy korzenie są srebrzystobiałe. Gdy są zielone, podlewać nie wolno. Siemińska uważa też, że szklanka wody raz w tygodniu albo co 10 dni to zdecydowanie za mało: storczyk potrzebuje porządnego namoczenia, a potem przeschnięcia.

Najprościej podlewać przez zanurzenie. Włóż całą doniczkę do większego naczynia z wodą. MODR podaje, że w literaturze zaleca się na to od 15 minut do godziny, Siemińska mówi o 30–60 minutach. Potem pozwól wodzie dobrze ociec i odstaw doniczkę do osłonki.

Jaka woda. MODR zaleca deszczówkę albo wodę z filtra odwróconej osmozy. Woda z kranu też się nada, najlepiej przegotowana i odstana. Siemińska dodaje, że nie może być za zimna. Jeśli podlewasz wodą z kranu, przesadzaj storczyka co roku, bo w podłożu zbierają się sole.

Czym i jak często nawozić storczyka

Storczyki nawozi się słabo i ostrożnie. MODR zaleca nawozić co trzecie, najwyżej co drugie podlewanie. Przy mocnym świetle nie częściej niż co 10 dni, przy słabym co 20 dni. Stężenie nawozu nie powinno przekraczać 0,1%. Dla podłoża z dużą ilością kory MODR podaje proporcję azotu, fosforu i potasu 3:1:1, a dla innych podłoży 1:1:1. Nawożenie dolistne robi się w stężeniu dziesięć razy słabszym, najwyżej 0,01%.

Orchidarium radzi nawozić co tydzień, ale bardzo słabo: 1/4–1/2 dawki podanej na opakowaniu nawozu do storczyków. Co jeden lub dwa miesiące przepłucz podłoże czystą wodą, żeby nie zbierały się w nim sole. Zimą nawoź tylko co drugie lub co trzecie podlewanie.

Ogrodniczki w Radiu Kraków dodają nawóz do wody raz w miesiącu. Jak widać, polskie źródła różnią się częstotliwością, ale zgadzają się w jednym: lepiej nawozić za słabo niż za mocno.

Przesadzanie krok po kroku

Orchidarium podaje, że falenopsisy przesadza się zwykle co 2–3 lata, a co roku wtedy, gdy podlewasz je wodą z kranu. MODR radzi przesadzać dopiero wtedy, gdy doniczka jest tak mała, że ogranicza dostęp powietrza do korzeni, i odradza częste przesadzanie.

1. Wyjmij roślinę i obejrzyj korzenie. Usuń starą, rozłożoną korę. Zgniłe korzenie wytnij czystym, ostrym narzędziem.

2. Przygotuj podłoże. Orchidarium zaleca grubą korę sosnową, kawałki 1,5–2,5 cm. MODR podaje dwie mieszanki: dla młodych roślin 2 części drobnej kory z drzew iglastych lub włóknistego torfu i 1 część perlitu, a dla starszych 2 części średniej kory i 1 część grubego grysu.

3. Wybierz doniczkę. Storczyk lubi lekko ciasne doniczki. Siemińska radzi przesadzać do doniczki najwyżej o numer większej. Sklepowa doniczka jest zwykle przezroczysta i plastikowa. MODR pisze, że nada się plastikowa lub szklana.

4. Posadź i zasyp korą. Wypełnij przestrzeń między korzeniami kawałkami kory, nie ubijając ich mocno.

Ciekawostka z badań: naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu uprawiali falenopsisy w różnych podłożach. Najlepiej rosły i kwitły w mchu torfowcu, a najgorzej w samym keramzycie, w którym zakwitło tylko 25–35% roślin.

Dlaczego storczyk nie kwitnie i jak go do tego skłonić

Najpierw sprawdź światło. Za ciemno stojący storczyk ma ciemne, wydłużone liście i zwykle nie zakwita.

Potem temperatura. MODR i Orchidarium radzą to samo: gdy zdrowy storczyk nie kwitnie, zwiększ różnicę między dniem a nocą do 6–10 °C na około miesiąc. Możesz nocą uchylać okno, a w dzień je zamykać, albo latem wystawić roślinę na zewnątrz w cień. Według MODR po 30 dniach takiego chłodzenia powinny zacząć rosnąć nowe pędy kwiatowe.

Bądź cierpliwy. Ogrodniczki z Radia Kraków piszą, że nowe pędy pojawiają się po kilku miesiącach od przekwitnienia. Po kwitnieniu trzymaj storczyka w cieple i w jasnym miejscu, ale nie w pełnym słońcu, podlewaj, gdy podłoże przeschnie, i nawoź. Siemińska przypomina, że falenopsis nie ma okresu spoczynku i rośnie cały czas, choć zimą wolniej.

Ile trwa kwitnienie? Orchidarium podaje, że falenopsisy kwitną zwykle raz w roku przez 3–4 miesiące, a dorosłe rośliny potrafią zakwitnąć dwa lub trzy razy w roku.

Co zrobić z przekwitniętym pędem

Tu polskie źródła się różnią. Ogrodniczki w Radiu Kraków radzą usuwać tylko pędy, które całkiem zżółkły. Pęd, który jest jeszcze zielony, można po kwitnieniu przyciąć nad trzecim węzłem: wtedy może z niego wyrosnąć nowy pęd kwiatowy albo młoda roślinka.

Grażyna Siemińska radzi obciąć przekwitnięty pęd dopiero wtedy, gdy zupełnie uschnie. Jej zdaniem przycięcie nie decyduje o tym, czy storczyk wypuści nowy pęd.

Wniosek: zielony pęd możesz zostawić albo przyciąć nad trzecim węzłem. Pęd żółty i suchy wytnij.

Jak rozmnożyć storczyka przez keiki

Keiki to młoda roślinka, która wyrasta na pędzie kwiatowym. Według porady Grażyny Siemińskiej dla Muratora keiki jest gotowe do samodzielnego życia, gdy ma trzy liście i korzenie długości około 5 cm. Odcięte za wcześnie gorzej się ukorzenia.

Odetnij keiki razem z kawałkiem pędu kwiatowego długości około 5 cm. Miejsce cięcia posyp sproszkowanym węglem drzewnym albo cynamonem. Falenopsisy sadzi się pojedynczo, w bardzo luźnym podłożu dla storczyków.

Młodej roślinie daj dużo rozproszonego światła. Podlewaj i zraszaj ją trochę częściej niż dorosłego storczyka, ale podłoże nie może być stale mokre, bo korzenie zgniją. Keiki, które ma korzenie u nasady rośliny matecznej, raczej się nie oddziela, bo bardzo szkodzi to roślinie matecznej.

Liście i korzenie: co ci mówią

Wygląd rośliny podpowiada, co jest nie tak. Zebraliśmy to, co piszą MODR i Grażyna Siemińska:

Szkodniki. MODR wymienia miseczniki, wciornastki, przędziorki, tarczniki, a nawet ślimaki. Oglądaj regularnie spód liści i nasadę rośliny. Jeśli potrzebny jest środek ochrony roślin, używaj tylko preparatów zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą.

Gdy źródła się nie zgadzają

Polskie źródła zgadzają się co do światła i temperatury, ale różnią się w szczegółach podlewania, nawożenia i przesadzania. Najpewniejsza wskazówka przy podlewaniu to suche podłoże i srebrzyste korzenie, a przy nawożeniu zasada, że lepiej za słabo niż za mocno.