Uprawa kukurydzy cukrowej
Kukurydza cukrowa potrzebuje ciepła, wody w czasie kwitnienia i czystej grządki w pierwszym miesiącu. Reszta jest prostsza, niż się wydaje.
W skrócie
Kukurydzę cukrową uprawiaj w słońcu, w miejscu osłoniętym od wiatru, na głęboko przekopanej glebie o pH 6,0–6,5. Siej w maju prosto do gruntu. Przez pierwszy miesiąc pilnuj chwastów, a w czasie kwitnienia i dojrzewania kolb regularnie podlewaj. Kolby zbieraj w fazie mlecznej, około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek.
Jaki problem widzisz?
Czym kukurydza cukrowa różni się od zwykłej
Kukurydza cukrowa to ta, którą jemy z kolby. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin podaje, że jej świeże ziarno zawiera od kilku do kilkunastu procent cukrów prostych. Przeznacza się ją do bezpośredniego spożycia, w postaci surowych lub gotowanych kolb, albo na konserwy.
Rośliny są wysokie. Paweł Romanowski pisze w Murator.pl, że zależnie od odmiany mają 100 cm, a nawet 200 cm. Potrzebują więc sporo miejsca.
Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu przypominają o trzech cechach tego gatunku. Kukurydza ma duży i wydajny aparat asymilacyjny, a to oznacza duże potrzeby wodne i pokarmowe. Ma też ogromne wymagania termiczne, zarówno co do gleby, jak i powietrza. Najgroźniejsze są dla niej późnowiosenne przymrozki.
Na tej stronie opisujemy uprawę po siewie. Terminy, temperaturę gleby i głębokość siewu znajdziesz w artykule Kiedy siać kukurydzę.
Stanowisko i gleba
Według Murator.pl stanowisko dla kukurydzy musi być nasłonecznione i osłonięte przed silnymi wiatrami.
Gleba. Kukurydza najlepiej rośnie na głęboko przekopanej i spulchnionej glebie gliniasto-piaszczystej o pH 6,0–6,5. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin podaje nieco szerszy optymalny zakres, pH 6,0–7,2.
W doświadczeniach z kukurydzą cukrową w Swadzimiu pod Poznaniem gleba miała pH 6,1–6,8. Była to gleba płowa klasy IVa. To pokazuje, że kukurydza cukrowa nie potrzebuje najlepszej ziemi w ogrodzie. Metodyka zaznacza jednak, że na słabych, lekkich glebach kukurydzę powinny poprzedzać rośliny poprawiające stanowisko.
Po czym i jak często: tu źródła się różnią
Murator.pl radzi uprawiać kukurydzę na tym samym miejscu nie częściej niż co 4 lata. Powodem jest ryzyko wyczerpania mikroelementów w glebie i nagromadzenia się patogenów.
Metodyka Instytutu Ochrony Roślin, pisana dla upraw polowych, jest mniej surowa. Podaje, że kukurydzę jako gatunek siany wiosną można uprawiać po wszystkich przedplonach. Zmianowanie jednak się opłaca. W płodozmianie, nawet uproszczonym, kukurydza plonuje o 10–20%, a czasem o 30% wyżej niż w monokulturze.
Metodyka podaje też, co się dzieje, gdy kukurydza rośnie po kukurydzy. Na takich polach rośnie populacja omacnicy prosowianki i stonki kukurydzianej.
W ogrodzie łatwo trzymać się ostrożniejszej rady i co roku zmieniać grządkę. W poznańskich doświadczeniach przedplonem kukurydzy cukrowej była we wszystkich latach pszenica ozima.
Kukurydza: warunki uprawy
Zea mays
- Stanowisko
- Słońce, osłona przed silnym wiatrem
- Gleba
- Głęboko przekopana, gliniasto-piaszczysta
- pH gleby
- 6,0–6,5
- Siew
- W maju, prosto do gruntu
- Zbiór
- Faza mleczna, około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek
- Podlewanie
- Regularnie, zwłaszcza w czasie kwitnienia i dojrzewania kolb
- Przymrozki
- Najgroźniejsze są późnowiosenne przymrozki
- Wysokość
- 100–200 cm
Nawożenie
Kukurydza jest żarłoczna. Murator.pl podaje, że najintensywniej pobiera z gleby azot i potas, a w mniejszym stopniu fosfor, wapń i magnez.
Jesienią warto zasilić glebę obornikiem lub ziemią kompostową. Jak przygotować własny, opisujemy w artykułach Kompost i Obornik. Składniki można też dostarczyć w mieszankach nawozowych.
Metodyka Instytutu Ochrony Roślin dodaje kilka szczegółów, które pomagają zrozumieć roślinę:
- podstawą wysokiego plonu są warunki wzrostu w fazie młodocianej (BBCH 15–16, czyli 5–6 liści), - potas kukurydza pobiera przez cały okres wzrostu i rozwoju, - do pobierania fosforu potrzebuje stosunkowo wysokiej temperatury.
Nie przesadzaj z azotem. Naukowcy z Poznania podają, że na polach przenawożonych azotem rośnie ryzyko głowni guzowatej.
Siew i zagęszczenie
Murator.pl podaje, że nasiona wysiewa się w maju bezpośrednio do gruntu, a z rozsady kukurydzę uprawia się rzadziej. W trzyletnim doświadczeniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (2009–2011) kukurydzę cukrową siano co roku w II dekadzie maja.
Stacje COBORU siały odmiany supersłodkie w 2016 roku w dwóch terminach. W Masłowicach było to 10 i 17 maja oraz 25 maja, a w Tarnowie 10 i 23 maja.
Głębokość. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin zaleca 4–5 cm.
Ile roślin. W poznańskim doświadczeniu z pielęgnacją obsada wynosiła 5,71 rośliny na metr kwadratowy. Dla kukurydzy polowej metodyka podaje więcej: 7 roślin na m² na stanowiskach narażonych na suszę i 8 roślin na m² przy dobrym zaopatrzeniu w wodę. Rzędy mają tam na ogół 70 cm.
Przeliczyliśmy to na grządkę. Przy rzędach co 70 cm obsada 5,71 rośliny na m² oznacza jedną roślinę mniej więcej co 25 cm w rzędzie. To nasze przeliczenie, a nie zalecenie ze źródła.
Chwasty: pierwszy miesiąc decyduje
Kukurydza rośnie w szerokich rzędach i na początku wolno. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin opisuje to obrazowo: co najmniej przez około miesiąc od siewu powierzchnia pola pozostaje do dyspozycji chwastów.
Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu sprawdzili, ile to kosztuje. W latach 2005–2007 porównali w Swadzimiu trzy sposoby pielęgnacji kukurydzy cukrowej.
| Sposób pielęgnacji | Plon kolb | Liczba kolb z hektara |
|---|---|---|
| Pielenie ręczne | 12,82 t/ha | 43 961 |
| Dwukrotne pielenie międzyrzędzi pielnikiem | 8,58 t/ha | 39 185 |
| Herbicyd po siewie | 11,98 t/ha | 42 344 |
Samo pielenie międzyrzędzi dało plon istotnie niższy. Autorzy piszą też, że zachwaszczenie obniża nie tylko plon kolb, ale i ich jakość. Na grządce masz przewagę nad polem, bo możesz wypielić także sam rząd.
Jak pielić:
- usuwaj chwasty delikatnie, żeby nie uszkodzić płytkich korzeni kukurydzy, tak radzi Murator.pl, - piel przy przeciętnej wilgotności gleby. Metodyka wyjaśnia, że w mokrej glebie chwasty ukorzeniają się ponownie, a w suchej łatwo uszkodzić rośliny.
Jeśli sięgasz po herbicyd, używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce do kukurydzy cukrowej i stosuj je zgodnie z etykietą.
Podlewanie
Kukurydza gospodaruje wodą oszczędnie, ale buduje dużą masę. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin podaje, że na wytworzenie 1 kg suchej masy zużywa 358 litrów wody. Naukowcy z Poznania piszą wprost, że jej potrzeby wodne są duże.
Kiedy podlewać. Murator.pl radzi podlewać regularnie, zwłaszcza w okresie kwitnienia i dojrzewania kolb. Metodyka podaje, że kukurydza jest bardzo wrażliwa na niedobór wody także wcześniej, w okresie przed ukazaniem się znamion, czyli nitek na kolbach. Potas pobiera najintensywniej od fazy BBCH 15–16 (5–6 liści) do kwitnienia.
O znaczeniu wody mówią wyniki z Poznania. W trzech sezonach 2009–2011 to opady decydowały o tym, ile dni mijało od siewu do fazy 5–6 liści, do wyrzucania wiech i do dojrzałości mlecznej. Opady i temperatura miały istotny wpływ na wzrost i plon.
Źródła, które otworzyliśmy, nie podają dawek wody na metr kwadratowy dla ogrodu. Dlatego ich nie podajemy.
Głownia guzowata i szkodniki
Najbardziej widoczną chorobą kukurydzy jest głownia guzowata. Hubert Waligóra, Piotr Szulc i Witold Skrzypczak z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu opisują ją jako popularną chorobę grzybową. Występuje w postaci narośli na wszystkich młodych, nadziemnych częściach roślin, a przede wszystkim na kolbach i wiechach.
U kukurydzy cukrowej jest groźniejsza niż u pastewnej, bo porażenie kolby zawsze oznacza utratę plonu.
Autorzy obserwowali odmiany cukrowe przez cztery lata. W latach 2003 i 2004 choroby nie było wcale. W 2005 roku porażonych było średnio 6,2% roślin. Najwięcej, średnio 10,1%, zanotowano w najcieplejszym, ale i wilgotnym roku 2006.
Co sprzyja głowni:
- upalna i wilgotna pogoda, - nadmiar azotu, - uszkodzenia roślin, na przykład przez grad.
Odmiany różnią się podatnością. W tym doświadczeniu najbardziej odporna była wczesna odmiana 'Sheba'.
Szkodniki. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin wymienia omacnicę prosowiankę i stonkę kukurydzianą jako gatunki, których przybywa przy uprawie kukurydzy po kukurydzy. Zmiana grządki co roku to więc także ochrona. Jeśli potrzebny jest oprysk, używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą.
Kiedy zbierać kolby
Kukurydzę cukrową zbiera się niedojrzałą. Najlepszy termin to według Murator.pl faza mleczna ziarniaków. Przypada około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek na szczytach kolb. Także w doświadczeniach poznańskich kolby zbierano ręcznie w dojrzałości mlecznej.
Ile to trwa. W doświadczeniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu od siewu do dojrzałości mlecznej mijały, zależnie od odmiany, 92–104 dni.
W jakim miesiącu. Tu źródła się różnią. Murator.pl podaje, że dojrzałe kolby zbiera się od września do października. Doświadczenia COBORU z 2016 roku pokazują terminy wcześniejsze:
| Stacja | Siew | Zbiór |
|---|---|---|
| Masłowice, I termin | 10 i 17 maja | 26 sierpnia do 2 września |
| Masłowice, II termin | 25 maja | 6–14 września |
| Tarnów, I termin | 10 maja | 22–29 sierpnia |
| Tarnów, II termin | 23 maja | 2–10 września |
Siew późniejszy o jeden do dwóch tygodni przesunął więc zbiór o mniej więcej półtora tygodnia. Zamiast patrzeć tylko w kalendarz, obserwuj nitki na kolbach.
Jaki plon i jak przechować kolby
Plon. W Masłowicach odmiany supersłodkie siane w pierwszym terminie dały 251–295 dt kolb handlowych z hektara. To około 2,5–3 kg z metra kwadratowego. W Tarnowie było to 165–246 dt z hektara, czyli około 1,7–2,5 kg z metra.
Jedna kolba handlowa ważyła w Masłowicach w pierwszym terminie od 355 do 455 g brutto, czyli z koszulką, i od 275 do 355 g netto. Tak podaje tabela COBORU. Kolby handlowe stanowiły tam 80–90% wszystkich.
W doświadczeniu poznańskim najlepiej plonujące odmiany dały średnio z trzech lat ponad 15 t kolb z liśćmi okrywowymi z hektara, a najsłabsza 11 t.
Przechowywanie. Murator.pl podaje, że świeże kolby można przechować w lodówce nawet do 2 tygodni. Poza lodówką wytrzymują najwyżej kilka dni. Przechowuj i jedz tylko zdrowe kolby.
Mrożenie według Murator.pl:
1. Usuń z kolb liście i wąsy, odetnij końcówki z obu stron. 2. Blanszuj kolby w lekko osolonym wrzątku przez około 7 minut. 3. Gdy ostygną i wyschną, włóż je do pudełek lub woreczków i zamroź w jak najniższej temperaturze.
Tak przechowane kolby wystarczy przed jedzeniem włożyć do wrzącej wody i gotować kilka minut.
Gdy źródła się różnią
Jak często na tym samym miejscu. Murator.pl: nie częściej niż co 4 lata. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin: kukurydzę można uprawiać po wszystkich przedplonach, ale w płodozmianie plonuje wyżej.
Odczyn gleby. Murator.pl: pH 6,0–6,5. Metodyka: optymalnie pH 6,0–7,2.
Termin zbioru. Murator.pl: od września do października. Doświadczenia COBORU z 2016 roku: od 22 sierpnia do 14 września, zależnie od terminu siewu i stacji.
Zagęszczenie. Doświadczenie z kukurydzą cukrową: 5,71 rośliny na m². Metodyka dla kukurydzy polowej: 7–8 roślin na m².
Ściąga: uprawa kukurydzy cukrowej
| Co | Zalecenie lub wynik |
|---|---|
| Stanowisko | Nasłonecznione, osłonięte przed silnym wiatrem |
| Gleba | Głęboko przekopana, gliniasto-piaszczysta, pH 6,0–6,5 |
| Odczyn według metodyki | Optymalnie pH 6,0–7,2 |
| Nawożenie | Jesienią obornik lub ziemia kompostowa; kukurydza pobiera najwięcej azotu i potasu |
| Siew | W maju, prosto do gruntu; w doświadczeniach UP w Poznaniu w II dekadzie maja |
| Obsada w doświadczeniu | 5,71 rośliny na m² |
| Chwasty | Przez około miesiąc od siewu kukurydza nie zakrywa gleby |
| Woda | Najważniejsza w czasie kwitnienia i dojrzewania kolb |
| Od siewu do dojrzałości mlecznej | 92–104 dni |
| Zbiór | Faza mleczna, około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek |
| Przechowywanie | W lodówce nawet do 2 tygodni, poza nią kilka dni |
Głownia guzowata kukurydzy
- Jak rozpoznać
- Narośla na wszystkich młodych, nadziemnych częściach roślin, przede wszystkim na kolbach i wiechach.
- Skąd się bierze
- Grzyb Ustilago zeae. Więcej choroby jest w latach upalnych i wilgotnych.
- Co robić
- Źródło nie podaje sposobu leczenia. U kukurydzy cukrowej porażenie kolby zawsze oznacza stratę plonu.
- Jak zapobiegać
- Nie przenawoź azotem i staraj się nie uszkadzać roślin przy pracach na grządce. Odmiany różnią się podatnością.
Jak to zrobić
- Wybierz słoneczne miejsce osłonięte przed silnym wiatrem. Jesienią zasil glebę obornikiem lub ziemią kompostową i głęboko ją przekop.
- Siej w maju prosto do gruntu, gdy gleba jest już ciepła. Termin i głębokość opisujemy na stronie o siewie.
- Przez pierwszy miesiąc po siewie regularnie usuwaj chwasty. Rób to delikatnie, bo kukurydza ma płytkie korzenie.
- Piel, gdy gleba jest umiarkowanie wilgotna. W mokrej chwasty łatwo się ukorzeniają na nowo.
- Podlewaj regularnie, szczególnie w czasie kwitnienia i dojrzewania kolb.
- Nie przesadzaj z azotem. Jego nadmiar sprzyja głowni guzowatej.
- Zbieraj kolby w fazie mlecznej ziarna, około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek na szczytach kolb.
- Kolby zjedz szybko, schowaj do lodówki albo zblanszuj i zamroź.
Najczęstsze pytania
Jakie stanowisko lubi kukurydza cukrowa?
Nasłonecznione i osłonięte przed silnym wiatrem. Gleba powinna być głęboko przekopana, spulchniona, gliniasto-piaszczysta, o pH 6,0–6,5.
Czym nawozić kukurydzę cukrową?
Jesienią obornikiem lub ziemią kompostową. Kukurydza pobiera najwięcej azotu i potasu. Nie przesadzaj z azotem, bo jego nadmiar sprzyja głowni guzowatej.
Jak gęsto siać kukurydzę cukrową?
W doświadczeniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu obsada wynosiła 5,71 rośliny na m². Przy rzędach co 70 cm to według naszego przeliczenia roślina mniej więcej co 25 cm.
Kiedy podlewać kukurydzę?
Regularnie, a szczególnie w czasie kwitnienia i dojrzewania kolb. Metodyka Instytutu Ochrony Roślin podaje, że kukurydza jest bardzo wrażliwa na brak wody także wcześniej, zanim na kolbach pokażą się nitki.
Po czym poznać, że kolby są gotowe do zbioru?
Zbiera się je w fazie mlecznej ziarna. Przypada ona około 3 tygodnie po pojawieniu się nitek na szczytach kolb.
Ile dni rośnie kukurydza cukrowa?
W doświadczeniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu od siewu do dojrzałości mlecznej mijały 92–104 dni, zależnie od odmiany.
Co to za narośla na kolbach kukurydzy?
To najczęściej głownia guzowata, choroba grzybowa. Jest jej więcej w latach upalnych i wilgotnych, na roślinach przenawożonych azotem i uszkodzonych.
Jak długo można przechowywać kolby kukurydzy?
W lodówce nawet do 2 tygodni, poza lodówką najwyżej kilka dni. Na dłużej kolby blanszuje się około 7 minut i zamraża.
Kalendarz ogrodnika na skrzynkę
Sezonowe przypomnienia o pracach w ogrodzie i nowe artykuły. Bez spamu.
Dziękujemy! Twój adres jest już na liście.
Źródła
Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.
- Metodyka integrowanej ochrony kukurydzy dla doradców (red. P. K. Bereś, P. Strażyński, M. Mrówczyński), Instytut Ochrony Roślin – PIB, Poznań, 2019
- Wpływ przebiegu warunków atmosferycznych na wzrost i plonowanie wybranych odmian kukurydzy cukrowej (H. Waligóra, A. Weber, W. Skrzypczak, E. Chwastek), Nauka Przyroda Technologie 7(1), Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, 2013
- Plonowanie kilku odmian kukurydzy cukrowej po zastosowaniu pielęgnacji mechanicznej (H. Waligóra, P. Szulc, W. Skrzypczak), Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering 54(4), Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, 2009
- Wpływ sposobu pielęgnacji na zachwaszczenie kukurydzy cukrowej (H. Waligóra, W. Skrzypczak, P. Szulc), Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering 54(4), Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, 2009
- Podatność odmian kukurydzy cukrowej na głownię guzowatą (H. Waligóra, P. Szulc, W. Skrzypczak), Nauka Przyroda Technologie 2(3), Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, 2008
- Kukurydza cukrowa. Odmiany supersłodkie (SH2), wyniki PDO, ZDOO Masłowice 2016, COBORU, 2016
- Kukurydza cukrowa. Odmiany supersłodkie (SH2), wyniki PDO, ZDOO Tarnów 2016, COBORU, 2016
- Chcesz mieć własną, słodką kukurydzę z ogrodu? To prostsze niż myślisz! (Paweł Romanowski), Murator.pl, 2026