Odmiany kapusty
W krajowym rejestrze są 34 odmiany kapusty głowiastej białej. Różnią się nie tylko terminem zbioru, ale też tym, jak długo główka czeka na grządce bez pękania.
W skrócie
Na wczesny zbiór COBORU opisuje bardzo wczesne 'Baggins' i 'Earling' oraz wczesne 'Michalina', 'Gaja' i 'Jadwiga'. Średniowcześnie plonują 'Marcelina', 'Champ' i 'Sława z Gołębiewa'. Do kiszenia nadają się m.in. 'Michalina', 'Marcelina' i 'Ditmarska Najwcześniejsza'. Późne odmiany potrzebują od posadzenia nawet 136–155 dni.
Kapusta biała w Polsce
COBORU nazywa kapustę głowiastą białą cennym i popularnym warzywem. Je się ją na surowo, po ugotowaniu i kiszoną.
Polska jest pod względem powierzchni uprawy liderem w Unii Europejskiej. Według listy opisowej COBORU z 2025 roku w 2023 roku kapusta biała rosła u nas na ponad 13,7 tys. hektarów, a zbiory wyniosły 628 tys. ton.
To roślina dwuletnia, ale uprawiana jako jednoroczna.
Kapusta czerwona i włoska są według COBORU zdecydowanie rzadziej spożywane. Ten artykuł dotyczy więc kapusty białej, bo dla niej mamy wyniki badań odmian.
Ile odmian kapusty białej jest w rejestrze
Według COBORU w Krajowym rejestrze było 34 odmiany kapusty głowiastej białej (stan na 26 maja 2025 roku). 15 z nich to odmiany polskie, a 19 zagraniczne.
Lista opisowa COBORU z 2025 roku wymienia w tabeli 17 odmian, a szczegółowo opisuje 9. Siedem z 17 ma polskie pochodzenie. Dwie, 'Fantazja' i 'Pierwszy Zbiór', zostały już skreślone z rejestru.
Polskie odmiany z listy pochodzą z kilku hodowli. 'Michalina' i 'Marcelina' to odmiany Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. 'Ditmarska Najwcześniejsza' i 'Sława z Gołębiewa' prowadzi firma PlantiCo-HiNO, a 'Jadwigę' PNOS Ożarów Mazowiecki.
Jak czytać grupy wczesności
COBORU dzieli odmiany na cztery grupy:
- bw: bardzo wczesne, - w: wczesne, - św: średniowczesne, - p: późne.
W badaniach podaje się też liczbę dni od wysadzenia rozsady do pierwszego zbioru. W liście z 2025 roku to od 56 dni dla 'Bagginsa' do 80 dni dla 'Kasty'.
Drugą miarą jest wskaźnik wczesności Reinholda. COBORU wyjaśnia: im jego wartość jest mniejsza, tym odmiana szybciej wchodzi w pełnię zbiorów.
Grupy nie są sztywne. 'Marcelinę' COBORU zalicza w tabeli rejestru do średniowczesnych, a w opisie nazywa ją odmianą wczesną i średniowczesną.
Jak COBORU badało odmiany
Wyniki pochodzą z doświadczeń prowadzonych w latach 2021–2024 w stacjach doświadczalnych oceny odmian. Odmiany bardzo wczesne i wczesne badano w latach 2021–2022, a wczesne i średniowczesne w latach 2023–2024. Doświadczenia prowadziły stacje i zakłady doświadczalne oceny odmian w różnych częściach kraju.
Siew i sadzenie. Nasiona wysiewano pod koniec marca. Rozsadę sadzono w pole pod koniec kwietnia lub na początku maja, w rozstawie 40 × 50 cm.
Zbiór. Zbierano kilka razy, gdy główki dojrzewały. Pierwsze zbiory przypadały od trzeciej dekady czerwca do połowy lipca, ostatnie od drugiej dekady lipca do pierwszej dekady sierpnia.
Co oceniano. Plon, masę główki, trwałość główek, udział głąba, główki popękane i porażone przez choroby. W laboratorium sprawdzano zawartość suchej masy, cukrów, witaminy C i azotanów.
Z czym porównywano. Każdą odmianę zestawiano z odmianami wzorcowymi badanymi w tych samych doświadczeniach, według metodyki badania wartości gospodarczej odmian kapusty głowiastej białej. COBORU podaje, że porażenie przez choroby było w tych latach na ogół niskie lub umiarkowane.
Jeśli chcesz zebrać kapustę w podobnym terminie, zobacz artykuły rozsada kapusty i kiedy sadzić kapustę.
Odmiany bardzo wczesne
'Baggins' F1 pochodzi z Korei. W badaniach COBORU dawała główki o masie około 1,5 kg już 56 dni po posadzeniu. To najszybsza odmiana na liście. Główki są okrągłe. Popękanych i chorych główek było niewiele. Trwałość główek oceniono na 5,8 w skali 9°.
'Earling' F1 z Danii ma główki stożkowato-jajowate, o masie około 1,4 kg, gotowe po 61 dniach. COBORU zauważa, że w niesprzyjających warunkach główki tej odmiany pękały i chorowały. Trwałość główek to tylko 5,0, najmniej wśród odmian w rejestrze z tej listy.
Odmiany bardzo wczesne są do jedzenia na świeżo. Żadnej z nich COBORU nie oznacza jako przydatnej do kiszenia.
Odmiany wczesne
'Michalina' F1 z Instytutu Ogrodnictwa wypadła w badaniach najlepiej pod względem trwałości główek: 7,8 w skali 9°. Główki ważyły 1,5–1,7 kg i były gotowe po 70–73 dniach. COBORU pisze, że plon ogólny i handlowy był powyżej średniego poziomu, a zawartość cukrów, suchej masy i witaminy C powyżej średniej. Chorych główek było niewiele. Nadaje się na świeżo i do kiszenia.
'Gaja' F1 z Korei ma okrągłe główki o masie około 1,5 kg, gotowe po 66 dniach. Popękanych i chorych główek było bardzo mało, a trwałość oceniono na 6,8–7,5.
'Jadwiga' to polska odmiana z PNOS Ożarów Mazowiecki. Główki około 1,5 kg po 66 dniach, trwałość 6,1.
'Ditmarska Najwcześniejsza' to polska odmiana, gotowa po 59 dniach, z główkami około 1,4 kg. COBORU oznacza ją jako przydatną zarówno na świeżo, jak i do kiszenia.
Inne wczesne odmiany z listy to 'Star Ball', 'Perline', 'Katerix' i 'Skagen'. Ich dane znajdziesz w tabeli.
Odmiany średniowczesne
'Marcelina' F1 z Instytutu Ogrodnictwa ma poprzecznie wąsko-eliptyczne główki o masie około 1,5 kg, gotowe po 70 dniach. Plon ogólny i handlowy był powyżej średniej, a trwałość główek wysoka: 7,4. COBORU zaznacza, że zawartość cukrów i suchej masy była średnia, witaminy C mała, a azotanów duża. Nadaje się na świeżo i do kiszenia.
'Champ' F1 z Holandii ma okrągłe główki około 1,4 kg po 70 dniach. Popękanych i chorych było niewiele.
'Kasta' wymagała najdłużej czekania, 80 dni, ale miała główki około 1,6 kg i trwałość 7,5.
'Sława z Gołębiewa' to polska odmiana do kiszenia i na świeżo, gotowa po 71 dniach.
Na co patrzeć oprócz terminu zbioru
W badaniach COBORU liczy się nie tylko to, jak szybko kapusta rośnie. Kilka cech przyda się też w ogrodzie.
Trwałość główek. COBORU wyjaśnia: im wyższa ocena, tym dłużej odmiana zachowuje dobrą jakość główek w okresie zbiorów. Jeśli zbierasz po jednej, dwóch główkach tygodniowo, wybierz odmianę z oceną powyżej 7, na przykład 'Michalinę', 'Kastę', 'Gaję' lub 'Marcelinę'.
Główki popękane i luźne. COBORU liczy, jaka część plonu to główki popękane, luźne i porażone przez choroby.
Wielkość główek. W tabelach plonu COBORU dzieli główki na cięższe i lżejsze niż 1,0 kg. Odmiany wczesne z listy mają główki przeciętnie około 1,4–1,7 kg.
Głąb. COBORU mierzy udział głąba wewnętrznego w wysokości główki. Im mniejszy głąb, tym więcej liści do jedzenia z tej samej główki.
Skład. Lista podaje zawartość cukrów, suchej masy, witaminy C i azotanów. 'Michalina' miała wszystkie te wartości powyżej średniej, a 'Marcelina' średnią zawartość cukrów i suchej masy, małą witaminy C i dużą azotanów.
A co z kapustą późną, do przechowywania?
Lista opisowa COBORU z 2025 roku nie obejmuje odmian późnych. Żadna odmiana z tej listy nie jest w grupie późnej.
Jak duże są różnice, pokazują starsze wyniki COBORU z Zakładu Doświadczalnego Oceny Odmian w Lisewie z 2011 roku. To pojedynczy rok i jedna stacja, więc traktuj je jako przykład, nie ranking.
Czas. Odmiany średniopóźne i późne potrzebowały od posadzenia do zbioru 136–155 dni. Wczesne w tym samym doświadczeniu: 61–97 dni.
Masa główki. Późne odmiany dawały główki handlowe o średniej masie 3,2–5,2 kg, czyli dwa do trzech razy cięższe niż wczesne (1,2–2,0 kg).
Przykłady. Najwyższy plon handlowy miała 'Kolia' (1180 dt/ha), bez chorych główek. Polska 'Korund' z hodowli POLAN Kraków dała 819 dt/ha i miała 3,5% chorych główek. Najcięższe główki, około 5,2 kg, miała 'Froggy', ale aż 38,9% jej główek było chorych.
W tym samym doświadczeniu odmiany wczesne i średniowczesne też mocno się różniły. Wśród wczesnych najwyższy plon handlowy miała 'Lotus' (953 dt/ha), z 95,8% główek handlowych. Najsłabsza 'Acura' dała 393 dt/ha, a 26% jej główek ważyło mniej niż 0,7 kg. Wśród średniowczesnych prowadziła 'Quartz' (993 dt/ha, główki około 3,3 kg po 105 dniach), a 'Rare Ball' miała 16,6% główek popękanych.
Jeśli szukasz odmiany późnej, sprawdź jej aktualne wyniki w publikacjach COBORU, zanim kupisz nasiona.
Gdy wyniki się różnią
Grupa wczesności 'Marceliny'. W tabeli rejestru COBORU to odmiana średniowczesna. W opisie COBORU nazywa ją wczesną i średniowczesną. W badaniach 2023–2024 była w zestawieniu odmian bardzo wczesnych i wczesnych.
Wyniki z różnych lat. Część odmian, na przykład 'Gaja' i 'Michalina', badano w dwóch seriach. Masa główki i trwałość różniły się nieco między seriami, dlatego w tabeli podajemy zakres.
Lisewo 2011. To wyniki jednej stacji z jednego roku. Nie da się ich porównywać wprost z listą z 2025 roku.
Odmiany kapusty głowiastej białej w badaniach COBORU (lista opisowa 2025)
| Odmiana | Wczesność | Masa główki | Dni do 1. zbioru | Trwałość główek (skala 9°) | Do kiszenia (oznaczenie COBORU) |
|---|---|---|---|---|---|
| 'Baggins' F1 (KR) | Bardzo wczesna | 1,5 kg | 56 | 5,8 | Brak oznaczenia |
| 'Earling' F1 (DK) | Bardzo wczesna | 1,4 kg | 61 | 5,0 | Brak oznaczenia |
| 'Ditmarska Najwcześniejsza' (PL) | Wczesna | 1,4 kg | 59 | 5,7 | Tak |
| 'Star Ball' F1 (KR) | Wczesna | 1,4 kg | 59 | 5,8 | Brak oznaczenia |
| 'Perline' (NL) | Wczesna | 1,5 kg | 63 | 6,8 | Brak oznaczenia |
| 'Gaja' F1 (KR) | Wczesna | 1,5 kg | 66 | 6,8–7,5 | Brak oznaczenia |
| 'Jadwiga' (PL) | Wczesna | 1,5 kg | 66 | 6,1 | Brak oznaczenia |
| 'Katerix' F1 (KR) | Wczesna | 1,4–1,5 kg | 66 | 6,3–6,8 | Brak oznaczenia |
| 'Skagen' F1 (DK) | Wczesna | 1,5 kg | 67 | 6,5 | Brak oznaczenia |
| 'Michalina' F1 (PL) | Wczesna | 1,5–1,7 kg | 70–73 | 7,8 | Tak |
| 'Champ' F1 (NL) | Średniowczesna | 1,4 kg | 70 | 6,8 | Brak oznaczenia |
| 'Karlla' (NL) | Średniowczesna | 1,6 kg | 70 | 7,2 | Brak oznaczenia |
| 'Marcelina' F1 (PL) | Średniowczesna | 1,5 kg | 70 | 7,4 | Tak |
| 'Sława z Gołębiewa' (PL) | Średniowczesna | 1,4 kg | 71 | 6,2 | Tak |
| 'Kasta' (NL) | Średniowczesna | 1,6 kg | 80 | 7,5 | Brak oznaczenia |
Jak to zrobić
- Zdecyduj, czy chcesz kapustę latem do jedzenia na świeżo, czy jesienią do kiszenia i przechowywania.
- Na lato wybierz odmianę bardzo wczesną lub wczesną, na jesień średniowczesną lub późną.
- Jeśli nie zbierzesz wszystkiego naraz, szukaj odmiany z wysoką oceną trwałości główek.
- Do kiszenia wybierz odmianę, którą COBORU opisuje jako przydatną do kwaszenia.
- Sprawdź na torebce, czy odmiana jest w krajowym rejestrze. 'Fantazja' i 'Pierwszy Zbiór' zostały z niego skreślone.
Najczęstsze pytania
Jaka odmiana kapusty jest najwcześniejsza?
W badaniach COBORU najszybsza była 'Baggins' F1: główki około 1,5 kg już 56 dni po posadzeniu rozsady.
Jaka kapusta jest najlepsza do kiszenia?
COBORU oznacza jako przydatne do kwaszenia m.in. 'Michalinę', 'Marcelinę', 'Ditmarską Najwcześniejszą' i 'Sławę z Gołębiewa'.
Ile odmian kapusty białej jest w Polsce?
Według COBORU w Krajowym rejestrze było 34 odmiany kapusty głowiastej białej (stan na 26 maja 2025 roku), w tym 15 polskich.
Co oznacza trwałość główek kapusty?
To ocena COBORU w skali 9°. Im wyższa, tym dłużej odmiana zachowuje dobrą jakość główek w okresie zbiorów. Najwyżej oceniono 'Michalinę': 7,8.
Ile czasu rośnie kapusta późna?
W doświadczeniu COBORU w Lisewie z 2011 roku odmiany średniopóźne i późne potrzebowały od posadzenia do zbioru 136–155 dni.
Kalendarz ogrodnika na skrzynkę
Sezonowe przypomnienia o pracach w ogrodzie i nowe artykuły. Bez spamu.
Dziękujemy! Twój adres jest już na liście.
Źródła
Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.
- Lista opisowa odmian roślin warzywnych: Kapusta (M. Litka, K. Hypka-Jarząbkowska, A. Kaczmarek), Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), Słupia Wielka, 2025
- Kapusta głowiasta biała: wyniki doświadczeń odmianowych, ZDOO Lisewo, Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), 2011