Szkodniki i choroby kapusty

Kto szkodzi kapuście najbardziej

Poradnik sygnalizatora ochrony kapusty głowiastej białej z Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach opisuje kilkanaście szkodników i chorób. Dużą grupę szkodników stanowią gąsienice: bielinka kapustnika, bielinka rzepnika, tantnisia krzyżowiaczka i piętnówki kapustnicy. Do tego dochodzą śmietka kapuściana, której larwy niszczą świeżo posadzoną rozsadę, mszyca kapuściana i pchełki.

Z chorób najtrudniejsza jest kiła kapusty, bo jej zarodniki żyją w glebie 8–10 lat. Czerń krzyżowych i czarna zgnilizna psują liście i główki, a w przechowalni dochodzą szara pleśń i zgnilizna twardzikowa.

Nie każda brązowa plama to choroba. Brązowe brzegi liści wewnątrz główki to zwykle niedobór wapnia, który pojawia się, gdy po długiej suszy kapusta nagle szybko rośnie.

Gąsienice na kapuście: którą rozpoznajesz

Bielinek kapustnik składa jaja w złożach po 40–100 sztuk. Młode gąsienice żerują gromadnie od spodu liści, a starsze wygryzają duże dziury. Ma dwa pokolenia: motyle wiosenne latają od końca kwietnia do maja, letnie od końca lipca do sierpnia. Poradnik zaznacza, że chłodna i deszczowa pogoda utrudnia mu składanie jaj.

Bielinek rzepnik składa jaja pojedynczo na spodzie liści. Jego gąsienice wgryzają się też w luźne główki i brudzą je odchodami. Najwięcej szkód robią w lipcu i sierpniu. Poradnik pisze, że w ostatnich latach ten gatunek bywa bardzo liczny.

Tantniś krzyżowiaczek ma małe, zielone gąsienice, które zostawiają w liściach przeświecające okienka. Daje 3–4 pokolenia, a uszkodzony stożek wzrostu sprawia, że roślina zawiązuje kilka główek albo żadnej.

Piętnówka kapustnica to gąsienice, które wgryzają się w główkę. Drugie pokolenie żeruje we wrześniu i październiku, więc późna kapusta też jest zagrożona.

Jak chronić kapustę przed gąsienicami bez oprysku

Jednym ze sposobów może być fizyczna bariera. Metodyka integrowanej ochrony kapusty pekińskiej Instytutu Ogrodnictwa podaje, że osłony z włókniny i siatek entomologicznych chronią kalafior przed śmietką kapuścianą, tantnisiem krzyżowiaczkiem i chowaczami. Śmietkę i tantnisia poradnik sygnalizatora opisuje też na kapuście głowiastej. Żadne z naszych źródeł nie podaje jednak wprost, jak osłony działają na kapustę głowiastą, więc traktuj to jako wskazówkę przeniesioną z kalafiora.

Drugi sposób to regularne oglądanie roślin. Poradnik sygnalizatora radzi szukać gąsienic bielinków od lipca do września. Złoża jaj bielinka kapustnika łatwo zauważyć na spodzie liści, a młode gąsienice trzymają się razem, więc możesz je zebrać, zanim się rozejdą.

Liczy się też nawożenie. Instytut Ogrodnictwa zwraca uwagę, że nadmiar azotu sprzyja mszycom, a fosfor i potas wzmacniają tkanki i utrudniają żerowanie. Jeśli mimo to musisz pryskać, stosuj tylko środki zarejestrowane w Polsce, zgodnie z etykietą.

Śmietka, mszyca i pchełki

Śmietka kapuściana to mucha, której larwy żerują na korzeniach. Muchy wylatują od końca kwietnia do maja, gdy gleba nagrzeje się do 10 °C, i składają jaja przy szyjce korzeniowej. Najwięcej szkód robią larwy pierwszego pokolenia na świeżo posadzonej rozsadzie, zwłaszcza na glebach piaszczystych. Jak przygotować zdrową rozsadę, piszemy na stronie rozsada kapusty, a o terminach sadzenia na stronie kiedy sadzić kapustę.

Mszyca kapuściana daje 6–8 pokoleń w roku. Uskrzydlone mszyce pojawiają się na początku czerwca, a najwięcej jest ich w lipcu i sierpniu. Potem ich liczba spada, bo mszyce zjadają naturalni wrogowie. Jaja zimują na resztkach kapusty, dlatego po zbiorze zniszcz lub głęboko przekop resztki.

Pchełki wygryzają w młodych liściach drobne otworki. Najgroźniejsze są przy ciepłej, suchej i słonecznej pogodzie, od wschodów do fazy 4–6 liści.

Kiła kapusty: płodozmian i wapnowanie

Kiła kapusty tworzy narośla na korzeniach. Rośliny więdną, a przy silnym porażeniu zamierają. Chorobie sprzyja kwaśna, wilgotna gleba i ciepło: optimum to 22–25 °C w glebie, a poniżej 15 °C infekcja zachodzi bardzo wolno albo wcale.

Leczenia nie ma, więc liczy się profilaktyka. Instytut Ogrodnictwa zaleca 4–5 lat przerwy w uprawie roślin kapustowatych na tym samym miejscu. Glebę o pH poniżej 6,0 wapnuj nawozem wapniowym w formie tlenkowej lub wodorotlenkowej, w dawce 2–4 t na hektar. Inne formy wapnia działają słabiej.

Metodyka podaje też przedplony, po których zarodników w glebie jest mniej: por, pomidor, fasola, ogórek, owies, gryka i mięta. Porażone korzenie usuwaj z pola.

Choroby liści i główek

Czerń krzyżowych daje owalne, szarobrązowe plamy z koncentrycznymi kręgami i żółtawą obwódką. Według Instytutu Ogrodnictwa masowo zakaża przy co najmniej 5 godzinach zwilżenia liści i temperaturze 20–27 °C (metodyka ochrony warzyw) lub 22–27 °C (poradnik sygnalizatora). Przenosi się z nasionami, dlatego warto wysiewać nasiona zaprawione.

Czarna zgnilizna to choroba bakteryjna. Liść żółknie od brzegu w kształcie litery V, potem czernieją nerwy, a w przekrojonej główce widać czarne warstwy. Sprzyja jej mokra pogoda i deszczowanie przy 27–30 °C, a w Polsce objawy widać zwykle od końca lipca do sierpnia. Bakteria przeżywa w resztkach roślin do 2 lat.

Mączniak rzekomy lubi chłód (10–17 °C) i wilgoć. Rozwija się w gęstej uprawie, w cieniu i w słabo przewiewnych miejscach. Nie zraszaj kapusty w chłodne dni i przed zbiorem.

Ślimaki w kapuście

Ślimaki zjadają rozsadę i dziurawią liście. Poradnik sygnalizatora wymienia trzy gatunki: pomrowika plamistego, ślinika luzytańskiego i pomrowa wielkiego. Do wykrywania ich radzi rozkładać pułapki, np. odwrócone podstawki pod doniczki o średnicy 20–30 cm lub deski, i sprawdzać je co 2–3 dni.

Więcej o tym, jak ograniczać ślimaki w ogrodzie, przeczytasz na stronie ślimaki w ogrodzie.