Truskawki Choroby i szkodniki Choroby truskawek
Gniją owoce, liście się zwijają albo czerwienieją? Najczęściej winna jest wilgoć i zbyt gęsta plantacja. Porównaj objawy i sprawdź, co robić.
W skrócie
Najczęstsza choroba truskawek to szara pleśń: brunatne, gnijące plamy na kwiatach i owocach, potem szary pylący nalot. Zakaża od kwitnienia do zbioru, w deszczowe lata najsilniej. Ściółkuj słomą, podlewaj rano lub kroplowo, nie przenawożaj azotem i zbieraj porażone owoce.
Jaki problem widzisz?
Szara pleśń: dlaczego gniją truskawki
Szara pleśń to choroba, której Instytut Ogrodnictwa nie mierzy progiem: jest tak szkodliwa, że truskawki chroni się przed nią zapobiegawczo. Zakaża od kwitnienia do końca zbioru, a najsilniej w deszczowe lata i przy dużej wilgotności powietrza. Najlepiej czuje się w 18–25 °C.
Grzyb przetrwa na obumarłych resztkach roślin, chwastach i w ściółce. Wiosną usuń więc stare, porażone liście, a w czasie zbioru zbieraj też chore owoce, nie zostawiaj ich na grządce.
Pomaga wszystko, co sprawia, że liście i owoce szybko schną: przewiewna rozstawa, ściółka ze słomy, umiarkowane nawożenie azotem, podlewanie kroplowe albo deszczowanie tylko rano. Metodyka integrowanej produkcji truskawek podkreśla, że gęsta plantacja i intensywne nawożenie azotem sprzyjają chorobom. Po zbiorze owoce schłodź.
Ściółka i podlewanie
Słoma. Metodyka integrowanej produkcji truskawek zaleca ściółkować słomą o grubości 5–10 cm, gdy przekwitnie około 80% kwiatów. Metodyka integrowanej ochrony podaje warstwę co najmniej 10 cm. Ściółka ogranicza gnicie owoców, utratę wody i chwasty. Po zbiorze słomę usuń albo przemieszaj z glebą. Pamiętaj, że pod ściółką organiczną bogatą w celulozę rośliny potrzebują więcej azotu.
Woda. Nawadnianie kroplowe nie zwilża liści, więc jest najlepsze. Jeśli podlewasz z góry, rób to rano, żeby liście jak najszybciej wyschły. Deszczowanie o innej porze sprzyja chorobom. Deszczowanie potrafi też ochronić kwitnące truskawki przed wiosennym przymrozkiem do około −5 °C.
Więcej o całym sezonie przeczytasz w poradniku uprawa truskawek.
Mączniak i plamistości liści
.jpg){kind=link}
Mączniak prawdziwy poznasz po liściach zwiniętych łódkowato do góry i białoszarym nalocie, głównie na spodzie. W przeciwieństwie do większości chorób lubi ciepłą i suchą pogodę. Instytut Ogrodnictwa uznaje, że ochrona ma sens, gdy przed kwitnieniem objawy ma ponad 5% liści.
Biała plamistość tworzy jasnoszare, owalne plamy z czerwonobrunatną obwódką. Czerwona plamistość daje liczne, nieregularne plamy w kolorze brunatnopurpurowym, głównie na starszych liściach. Według metodyki IP czerwona plamistość wyrządza większe szkody niż biała.
Przeciw wszystkim trzem pomaga to samo: rzadsze sadzenie, brak chwastów i nawożenie azotem dopasowane do potrzeb roślin.
Koszenie liści po zbiorze
Po zbiorze możesz skosić liście. Metodyka IP zaleca zrobić to najpóźniej 2 tygodnie po zakończeniu zbiorów. Przy silnym porażeniu skoszone liście usuń z plantacji. Koszenie ułatwia też zwalczanie roztocza truskawkowca.
Roztocz truskawkowiec jest tak mały, że zobaczysz go tylko pod lupą. Mieszka w najmłodszych, jeszcze zwiniętych liściach. Poradnik Instytutu Ogrodnictwa podaje, że na jednym takim liściu może być ponad 100 ruchomych stadiów i nawet 200 jaj.
Choroby z sadzonek i z gleby
Wiele chorób przychodzi z sadzonkami: roztocz truskawkowiec, skórzasta zgnilizna owoców, zgnilizna korony, a także dwie choroby kwarantannowe, czerwona zgnilizna korzeni i bakteryjna kanciasta plamistość liści. Ich wystąpienie trzeba zgłosić do PIORiN. Dlatego sadź tylko zdrowe, kwalifikowane sadzonki z paszportem roślin.
Inne czekają w glebie. Werticilioza przetrwa w ziemi, więc nie sadź truskawek po ziemniakach, pomidorach, ogórkach, truskawkach, malinach i kalafiorze. Pędraki, drutowce i opuchlaki niszczą korzenie. Przed założeniem plantacji sprawdź glebę, a jeśli możesz, wysiej przedtem gorczycę albo grykę. Metodyka IP pisze, że na polach po gorczycy nie występują też myszy i nornice.
Gęstej plantacji nie utrzymuj zbyt długo. Metodyka IP zaleca w systemach zagęszczonych najwyżej dwa pełne sezony owocowania. Kiedy założyć nową, przeczytasz na stronie kiedy sadzić truskawki.
Ślimaki na plantacji
.jpg){kind=link}
Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu wskazuje jako głównego sprawcę szkód inwazyjnego ślinika luzytańskiego. Żeruje nocą, a przy dużej wilgotności także w dzień. W sezonie ma dwa szczyty liczebności: wiosną i większy pod koniec lata. Jeden ślinik składa w życiu około 450 jaj.
Co pomaga: od wczesnej wiosny do późnej jesieni zbieraj i niszcz ślimaki i złoża jaj. Rozkładaj pułapki, na przykład maty 50 × 50 cm, deski lub płytki z przynętą z pokrojonych warzyw. Wykaszaj trawę na miedzach i w rowach, osuszaj zbyt wilgotne miejsca.
Szybkie rozpoznanie po objawach
| Co widzisz | Prawdopodobna przyczyna |
|---|---|
| Brunatne, gnijące plamy na owocach, potem szary pylący nalot | Szara pleśń |
| Liście zwijają się łódkowato do góry, pod spodem białoszary nalot | Mączniak prawdziwy |
| Jasnoszare owalne plamy z brunatnoczerwoną obwódką | Biała plamistość liści |
| Liczne nieregularne, brunatnopurpurowe plamy na starszych liściach | Czerwona plamistość liści |
| Zielone owoce z brązowymi, suchymi plamami, gorzkie, łykowate | Skórzasta zgnilizna owoców |
| Nagle więdną wszystkie liście, korona brunatnoczerwona w przekroju | Zgnilizna korony |
| Najpierw więdną najstarsze liście, rośliny zamierają placami | Werticilioza |
| Wgłębione, twarde, ciemnobrązowe plamy na dojrzałych owocach | Antraknoza |
| Małe, pomarszczone młode liście, drobne kwaśne owoce | Roztocz truskawkowiec |
| Żółte plamki na liściach, brzegi podwinięte, pajęczyna pod spodem | Przędziorek chmielowiec |
| Pąki zwisają na nadgryzionych szypułkach i opadają | Kwieciak malinowiec |
| Twarde, zdeformowane owoce z kępką ciemnozielonych nasion na wierzchołku | Zmienik lucernowiec |
| Larwy w środku dojrzałych owoców | Muszka plamoskrzydła |
| Rośliny nagle więdną jedna po drugiej w rzędzie | Pędraki lub drutowce |
| Wygryzione liście, kwiaty i owoce, śluz | Ślimaki |
Szara pleśń truskawki
- Jak rozpoznać
- Na kwiatach i owocach, czasem też liściach, pojawiają się brunatne, gnijące plamy. Na dojrzałych owocach widać białą, puszystą grzybnię i szary, pylący nalot zarodników.
- Skąd się bierze
- Grzyb Botrytis cinerea. Sprzyja mu 18–25 °C i duża wilgotność. Silnie występuje w deszczowe lata. Przetrwa na obumarłych resztkach roślin, chwastach i ściółce.
- Co robić
- Usuwaj porażone owoce w czasie zbioru, a wiosną stare, porażone liście. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
- Jak zapobiegać
- Zadbaj o przewiew, ściółkuj słomą, nawoź azotem z umiarem, podlewaj kroplowo albo tylko rano. Na nowe plantacje wybieraj odmiany mało podatne na szarą pleśń.
Czy to groźne? Bardzo szkodliwa. Instytut Ogrodnictwa nie podaje progu, więc chronisz plantację zapobiegawczo.
↑ Wróć do listyMączniak prawdziwy truskawki
.jpg){kind=link}
- Jak rozpoznać
- Białoszary, mączysty nalot, głównie na spodzie liści. Silnie porażone liście charakterystycznie zwijają się łódkowato ku górze.
- Skąd się bierze
- Grzyb Sphaerotheca macularis. Zarodnikowaniu sprzyja ciepła (15–27 °C) i sucha pogoda. Grzyb przetrwa na porażonych liściach.
- Co robić
- Reaguj, gdy przed kwitnieniem objawy ma ponad 5% liści. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
- Jak zapobiegać
- Nie sadź za gęsto, usuwaj chwasty, dostosuj azot do potrzeb roślin.
Biała plamistość liści
- Jak rozpoznać
- Najpierw małe brązowe plamki, które powiększają się w owalne, jasnoszare plamy z brunatnoczerwoną obwódką. Na owocach wokół nasion mogą pojawić się ciemne, zamierające plamy.
- Skąd się bierze
- Grzyb Mycosphaerella fragariae. Sprzyja mu 15–25 °C i duża wilgotność. Zimuje na porażonych liściach.
- Co robić
- Usuwaj porażone liście. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
- Jak zapobiegać
- Nie sadź za gęsto, usuwaj chwasty, nie przenawożaj azotem.
Czerwona plamistość liści
- Jak rozpoznać
- Liczne, nieregularne, brunatnopurpurowe plamy, głównie na starszych, zewnętrznych liściach. Liście żółkną, czerwienieją i zamierają, czasem jeszcze przed zbiorem.
- Skąd się bierze
- Grzyb Diplocarpon earliana. Sprzyja mu 20–25 °C i duża wilgotność. Według metodyki IP wyrządza większe szkody niż biała plamistość.
- Co robić
- Usuwaj porażone liście, po zbiorze skoś liście na silnie porażonej plantacji.
- Jak zapobiegać
- Tak jak przy białej plamistości: przewiewna rozstawa, brak chwastów, umiarkowany azot.
Skórzasta zgnilizna owoców i zgnilizna korony
- Jak rozpoznać
- Na zielonych owocach brązowe, suche plamy, które mogą objąć cały owoc. Dojrzewające owoce mają blade plamy, miąższ jest jasnobrązowy, łykowaty, z nieprzyjemnym zapachem i gorzkim smakiem. Przy zgniliźnie korony nagle więdną wszystkie liście, a w przekroju korona jest brunatnoczerwona.
- Skąd się bierze
- Lęgniowiec Phytophthora cactorum. Sprzyja mu około 21 °C i duża wilgotność. Przychodzi z zakażonymi sadzonkami.
- Co robić
- Usuwaj chore rośliny i owoce.
- Jak zapobiegać
- Sadź tylko zdrowe sadzonki, omijaj mokre i ciężkie gleby, sadź na podwyższonych zagonach, ściółkuj.
Werticilioza
- Jak rozpoznać
- Najpierw więdną najstarsze liście, potem całe rośliny. Rośliny zamierają placami.
- Skąd się bierze
- Grzyb Verticillium dahliae, który przetrwa w glebie. Sprzyja mu 21–25 °C i duża wilgotność.
- Co robić
- Usuwaj zamierające rośliny.
- Jak zapobiegać
- Nie sadź truskawek po ziemniakach, pomidorach, ogórkach, truskawkach, malinach i kalafiorze. Metodyka integrowanej ochrony przypisuje dużą odporność odmianom 'Dukat', 'Panon' i 'Senga Sengana'.
Antraknoza
- Jak rozpoznać
- Na dojrzałych owocach plamy gnilne, najpierw jasnobrązowe i wodniste, potem okrągłe, ciemnobrązowe, lekko wgłębione, twarde i suche.
- Skąd się bierze
- Grzyb Colletotrichum acutatum. Sprzyja mu temperatura powyżej 20 °C i duża wilgotność.
- Co robić
- Usuwaj porażone rośliny i owoce.
- Jak zapobiegać
- Omijaj podmokłe, zbite gleby, sadź na podwyższonych zagonach, ściółkuj, ogranicz azot, nie deszczuj albo deszczuj rano.
Czy to groźne? Straty mogą sięgać około 80% plonu.
↑ Wróć do listyRoztocz truskawkowiec
- Jak rozpoznać
- Rośliny są zahamowane we wzroście, młode liście małe, pomarszczone, na krótkich ogonkach. Owoce drobne, twarde, kwaśne i blade. Silnie porażone kwiaty i zawiązki się nie rozwijają.
- Skąd się bierze
- Phytonemus pallidus. Samice mają zaledwie 0,2–0,28 mm. Roztocz przenosi się z sadzonkami.
- Co robić
- Przed kwitnieniem i po pełni kwitnienia obejrzyj pod lupą najmłodsze, zwinięte liście. Koszenie liści po zbiorze ułatwia zwalczanie.
- Jak zapobiegać
- Sadź tylko zdrowe, kwalifikowane sadzonki.
Przędziorek chmielowiec
.jpg){kind=link}
- Jak rozpoznać
- Na górnej stronie liści drobne żółte plamki, które się zlewają. Brzegi liści podwijają się do góry, liście brązowieją i zasychają. Na spodzie widać delikatną pajęczynę. Rośliny słabną i gorzej znoszą mróz.
- Skąd się bierze
- Tetranychus urticae, roztocz długości około 0,5 mm.
- Co robić
- Oglądaj liście przed kwitnieniem, w pełni kwitnienia i po zbiorze co 2 tygodnie. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
Kwieciak malinowiec
_(9570234322).jpg){kind=link}
- Jak rozpoznać
- Wiosną w liściach drobne okrągłe dziurki. Przed kwitnieniem samice składają jaja w pąkach i nadgryzają szypułki, więc pąki zwisają i opadają.
- Skąd się bierze
- Anthonomus rubi, czarny chrząszcz długości około 4 mm z długim ryjkiem.
- Co robić
- Przed kwitnieniem strząsaj kwiatostany nad talerzem. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
Czy to groźne? Zwykle niszczy ponad 10% pąków, miejscami ponad połowę.
↑ Wróć do listyZmienik lucernowiec
- Jak rozpoznać
- Pluskwiaki nakłuwają pąki, kwiaty i zawiązki. Owoce są twarde, spłaszczone, małe i zdeformowane, z kępką ciemnozielonych nasion na wierzchołku.
- Skąd się bierze
- Lygus rugulipennis. Drugie pokolenie pojawia się w lipcu i na początku sierpnia. Najwięcej szkód robi na plantacjach o późnym zbiorze.
- Co robić
- Przed kwitnieniem i w czasie kwitnienia oglądaj kwiatostany. Jeśli potrzebna jest ochrona chemiczna, stosuj tylko środki dopuszczone w Polsce, zgodnie z etykietą.
Czy to groźne? Na późnych plantacjach straty sięgają 50–80% owoców.
↑ Wróć do listyMuszka plamoskrzydła
- Jak rozpoznać
- Larwy żerują wewnątrz owoców, po kilka do kilkunastu w jednym. Porażone owoce nie nadają się do jedzenia.
- Skąd się bierze
- Drosophila suzukii, muszka długości 2,6–3,4 mm. Samce mają ciemne plamy na skrzydłach.
- Co robić
- Od maja do października wieszaj pułapki z płynną przynętą i sprawdzaj je co tydzień. Muszki złowione w pułapce oznaczają, że trzeba działać.
Pędraki i drutowce
_01.jpg){kind=link}
- Jak rozpoznać
- Rośliny nagle więdną i zamierają, zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu. Pędraki obgryzają szyjkę korzeniową i przechodzą wzdłuż rzędu, niszcząc roślinę po roślinie. Drutowce drążą kanały w szyjce korzeniowej i w owocach leżących na ziemi.
- Skąd się bierze
- Pędraki chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha) i drutowce, larwy sprężyków. Pędraków najwięcej jest w pobliżu lasów.
- Co robić
- Przy uprawie gleby wybieraj pędraki ręcznie. Biologicznie działają grzyby i nicienie owadobójcze.
- Jak zapobiegać
- Przed sadzeniem sprawdź glebę. Kilkakrotnie uprawiaj ją ostrymi narzędziami. Omijaj ugory i zachwaszczone, podmokłe miejsca. Gryka w płodozmianie hamuje rozwój pędraków.
Ślimaki
- Jak rozpoznać
- Wygryzione liście, kwiaty i owoce, ślady śluzu.
- Skąd się bierze
- Głównie inwazyjny ślinik luzytański. Żeruje nocą, a przy dużej wilgotności także w dzień. Najwięcej ślimaków jest wiosną i pod koniec lata.
- Co robić
- Od wczesnej wiosny do późnej jesieni zbieraj i niszcz ślimaki i złoża jaj. Rozkładaj pułapki: maty, deski lub płytki z przynętą z pokrojonych warzyw.
- Jak zapobiegać
- Wykaszaj trawę na miedzach i w rowach, osuszaj zbyt wilgotne miejsca.
Kalendarz ochrony
Co i kiedy robić, żeby chorób i szkodników było mniej. Środków chemicznych używaj tylko zarejestrowanych w Polsce i zgodnie z etykietą.
- Przed posadzeniemSprawdź glebę pod kątem pędraków i drutowców, wysiej gorczycę lub grykę. Kupuj kwalifikowane sadzonki z paszportem roślin
- Wczesna wiosnaUsuń stare, porażone liście. Obserwuj mączniaka i plamistości liści
- Przed kwitnieniemStrząsaj kwiatostany nad talerzem, czy nie ma kwieciaka. Obejrzyj najmłodsze liście pod kątem roztocza truskawkowca
- Po przekwitnięciu 80% kwiatówRozłóż słomę grubości 5–10 cm
- ZbiórZbieraj owoce na bieżąco, porażone usuwaj z plantacji, owoce schładzaj
- Maj–październikWieszaj pułapki na muszkę plamoskrzydłą i sprawdzaj je co tydzień
- Do 2 tygodni po zbiorachSkoś liście, przy silnym porażeniu usuń je z plantacji
Najczęstsze pytania
Dlaczego gniją truskawki na krzaku?
Najczęściej to szara pleśń. Zakaża już w czasie kwitnienia, a rozwija się w 18–25 °C przy dużej wilgotności, zwłaszcza w deszczowe lata. Pomaga ściółka ze słomy, przewiewna rozstawa, podlewanie rano lub kroplowo, umiarkowany azot i zbieranie chorych owoców.
Dlaczego liście truskawek czerwienieją?
Czerwienienie i zamieranie starszych liści z licznymi brunatnopurpurowymi plamami to czerwona plamistość liści. Biała plamistość daje jasnoszare plamy z czerwonobrunatną obwódką. Jeśli liście zwijają się łódkowato do góry, sprawdź, czy pod spodem nie ma białego nalotu mączniaka.
Czym pryskać truskawki na choroby?
Tylko środkami dopuszczonymi w Polsce i zgodnie z etykietą. Lista się zmienia, więc sprawdź ją przed zakupem. Instytut Ogrodnictwa podkreśla jednak przede wszystkim metody bez chemii: zdrowe sadzonki, przewiewną rozstawę, ściółkę i właściwe podlewanie.
Kiedy kosić liście truskawek?
Najpóźniej 2 tygodnie po zakończeniu zbiorów. Przy silnym porażeniu chorobami skoszone liście usuń z plantacji. Koszenie ułatwia też zwalczanie roztocza truskawkowca.
Dlaczego truskawki są małe i twarde?
Drobne, twarde, kwaśne i blade owoce oraz małe, pomarszczone młode liście to objawy roztocza truskawkowca. Twarde, zdeformowane owoce z kępką ciemnozielonych nasion na wierzchołku zostawia zmienik lucernowiec.
Jak długo utrzymywać plantację truskawek?
Metodyka integrowanej produkcji truskawek zaleca, żeby plantacji w systemach zagęszczonych nie utrzymywać dłużej niż dwa pełne sezony owocowania.
Kalendarz ogrodnika na skrzynkę
Sezonowe przypomnienia o pracach w ogrodzie i nowe artykuły. Bez spamu.
Dziękujemy! Twój adres jest już na liście.
Źródła
Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.
- Metodyka integrowanej ochrony truskawki (materiały dla producentów, red. M. Tartanus, S. Masny, aktualizacja 2019), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2019
- Metodyka integrowanej produkcji truskawek (wyd. 6 zmienione), Instytut Ogrodnictwa (PIB), zatwierdzona przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN), 2023
- Poradnik sygnalizatora ochrony truskawki (red. B.H. Łabanowska), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2017
- Ślinik luzytański (J. Kozłowski), Instytut Ochrony Roślin (PIB), Poznań