Choroby cebuli

Najważniejsze choroby cebuli w Polsce

Metodyka integrowanej ochrony cebuli Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach opisuje kilkanaście chorób tej rośliny. W ogrodzie najczęściej spotkasz mączniaka rzekomego, alternariozę, fuzaryjną zgniliznę, białą zgniliznę i zgniliznę szyjki. Ta ostatnia często daje znać o sobie dopiero zimą, gdy cebula gnije w skrzynce.

Większość sprawców przeżywa w glebie albo w resztkach roślin. Zarodniki fuzariozy przetrwają w ziemi kilka lat, a sklerocja białej zgnilizny nawet 8 lat. Dlatego najważniejsza rada metodyki to przerwa w uprawie: co najmniej 4 lata przy fuzariozie, a przy białej zgniliźnie 8 lat bez cebuli, czosnku i pora.

Druga rada to zdrowy materiał. Mączniak rzekomy zimuje w łuskach dymki, a fuzarioza i niszczyk zjadliwy przenoszą się z cebulkami. Kupuj więc zdrową dymkę, a o terminie sadzenia przeczytasz na stronie kiedy sadzić cebulę. Podobne choroby ma czosnek, opisane na stronie choroby czosnku.

Mączniak rzekomy: najgroźniejsza choroba szczypioru

Mączniak rzekomy cebuli zaczyna się od jasnozielonych lub zielonożółtych plam na liściach. W wilgotną pogodę na plamach pojawia się szarofioletowy nalot. Według poradnika sygnalizatora pierwsze objawy widać już w drugiej połowie maja na uprawach z dymki i z siewu jesiennego.

Chorobie sprzyjają chłodne, wilgotne noce i liście mokre przez wiele godzin. Metodyka podaje optimum 10–14 °C przy wilgotności 98–100%, a poradnik sygnalizatora wilgotne noce przy 10–12 °C. Poniżej 7 °C grzyb przestaje tworzyć zarodniki.

Grzybnia zimuje w łuskach dymki i w resztkach roślin. Metodyka radzi przejrzeć zagon 2–3 tygodnie po posadzeniu dymki i usunąć rośliny z pierwotnym porażeniem, zanim zarażą resztę zagonu. W latach epidemii mączniak obniża plon cebuli konsumpcyjnej nawet o 30%.

Fuzarioza i biała zgnilizna: gdy cebula żółknie placami

Jeśli cebula żółknie i zamiera placami, sprawdź piętkę i korzenie. Fuzaryjna zgnilizna daje brunatne, lekko zapadnięte plamy na cebuli, czasem z różowym nalotem. Poradnik sygnalizatora zwraca uwagę, że jej objawy na szczypiorze łatwo pomylić z żerowaniem śmietki cebulanki. Starsze cebule mogą zacząć gnić od piętki dopiero w przechowalni.

Źródła różnią się co do temperatury: metodyka podaje optimum 27 °C, a poradnik 22–23 °C. Zgadzają się, że chorobie sprzyjają monokultura i podmokłe stanowiska.

Biała zgnilizna daje żółknięcie gniazdami, od czerwca. Na cebuli widać białą, watowatą grzybnię i czarne sklerocja wielkości ziarenka maku. Rozwija się w 17–21 °C, a sklerocja żyją w glebie do 8 lat. Na takim miejscu nie sadź cebuli, czosnku ani pora przez 8 lat.

Zgnilizna szyjki i bakteriozy: cebula gnije w skrzynce

Zgnilizna szyjki zaczyna się wokół szyjki. Łuski wyglądają na zaparzone, potem szarzeją, a w końcu pojawiają się czarne sklerocja. Metodyka podaje, że w przechowalni choroba szerzy się szybko. Sprzyjają jej deszcze, nadmiar azotu i rany przy zbiorze.

Bakteriozę łatwo rozpoznać po kwaśnym zapachu octu. Bakterie wnikają przez rany, zwłaszcza przy obcinaniu szczypioru, i zakażają w 18–30 °C przy dużej wilgotności.

Obie choroby ograniczysz przy zbiorze. Poradnik sygnalizatora radzi zbierać, gdy zaschnie co najmniej połowa szczypioru. Metodyka zaleca zbiór dojrzałej cebuli z suchą szyjką, w suchą pogodę, i suszenie na polu nie dłużej niż 7–10 dni. Cebulę przechowuj w 0 °C przy wilgotności 65–75%. W takich warunkach wytrzyma 8–10 miesięcy.

Śmietka cebulanka: więdnący szczypior

Śmietka cebulanka to mucha, której larwy żerują u nasady roślin i na korzeniach. Uszkodzony szczypior więdnie, żółknie i zasycha, a roślinę łatwo wyciągnąć z ziemi. Najwięcej szkód robi wiosenne pokolenie na siewkach w fazie 1–3 liści.

Muchy wiosennego pokolenia pojawiają się w maju, a larwy letniego pokolenia żerują od końca lipca do września. Bobówki zimują w glebie na głębokości 10–20 cm. Poradnik sygnalizatora podaje, że muchy wabią kwitnący rzepak, lucerna i koniczyna oraz zadrzewienia w pobliżu, a piaszczyste gleby sprzyjają składaniu jaj.

Metodyka radzi zachować 3–4 lata przerwy, zakładać zagon z dala od zeszłorocznej cebuli i pora oraz głęboko przekopać ziemię po zbiorze. Odsłonięte bobówki zjadają ptaki. Lot much możesz śledzić na żółtych tablicach lepowych.

Wciornastek, wgryzka i miniarki: szkodniki liści

Wciornastek tytoniowiec zostawia na liściach drobne srebrzyste plamki, które się zlewają, a liście bieleją i zasychają. Ma 4–6 pokoleń w roku i najbardziej lubi ciepłą, suchą pogodę. Przenosi też wirusa żółtej smugowatości cebuli. Poradnik sygnalizatora zaleca przeglądać rośliny co tydzień, a w upał co 3 dni.

Wgryzka szczypiorka to motyl, którego gąsienice zostawiają w liściach podłużne, jasne smugi i dziury. Motyle zaczynają latać od połowy kwietnia, a larwy jesiennego pokolenia żerują w sierpniu i wrześniu.

Miniarka porówka zostawia na liściach białe plamki ułożone w rzędy, a jej larwy drążą miny. Wiosną lata od połowy kwietnia do końca maja, latem od sierpnia do października. Poradnik podaje, że częściej występuje na południu i południowym wschodzie Polski. Wczesną cebulę na szczypior możesz przykryć agrowłókniną.

Metodyka wspomina też poskrzypkę cebulową, czerwonego chrząszcza, który występuje lokalnie w południowej Polsce.

Wirusy cebuli: żółte smugi i zniekształcone liście

Żółta karłowatość cebuli daje żółte smugi u nasady liści już na pierwszych liściach. Liście są spłaszczone i skręcone. Głównym źródłem wirusa są porażone cebule, a przenoszą go mszyce. Metodyka podaje średnią stratę plonu około 18%.

Żółta smugowatość cebuli daje chlorotyczne lub białe, romboidalne wzory, które się zlewają, a liście zasychają. Przenosi ją wciornastek tytoniowiec.

Wirusów nie da się wyleczyć. Sadź zdrową dymkę, chore rośliny usuwaj od razu, a po zbiorze zbierz wszystkie cebule i samosiewy, które zostały na zagonie.