Choroby gruszy

Dlaczego grusze chorują

Metodyka integrowanej produkcji gruszek, zatwierdzona przez PIORiN, i Poradnik sygnalizatora ochrony gruszy z Instytutu Ogrodnictwa opisują wiele chorób i szkodników tego drzewa. W ogrodzie zwykle wystarczy znać kilka z nich i wiedzieć, gdzie zimują.

Parch gruszy i biała plamistość zimują na opadłych liściach. Brunatna zgnilizna przetrwa w mumiach owoców. Rdza gruszy spędza zimę na jałowcu, a zaraza ogniowa na brzegach zgorzeli kory i w pąkach. Dlatego jesienny porządek pod drzewem i zimowy przegląd gałęzi to podstawa.

Metodyka zaznacza też, że dla chorób gruszy nie ma progów szkodliwości, więc w sadach zabiegi przeciw chorobom wykonuje się zapobiegawczo. Liczy się też materiał: zdrowe, kwalifikowane drzewka. Kiedy i jak je sadzić, przeczytasz na stronie kiedy sadzić grusze.

Parch gruszy: plamy pod liściem

Parch rozpoznasz po oliwkowych, potem czarnych, aksamitnych plamach na spodzie liści, zwykle wzdłuż nerwu głównego. Na owocach daje ciemne plamy, a owoce mogą pękać.

Poradnik sygnalizatora podaje, że do infekcji grzyb potrzebuje temperatury 17–23 °C i co najmniej 9 godzin zwilżenia liści. Długie, ciepłe deszcze wiosną to więc najgroźniejszy czas.

Grzyb zimuje na opadłych liściach i jako grzybnia na pędach i w pąkach. Metodyka radzi usuwać opadłe liście i zmumifikowane owoce. Podatność zależy od odmiany, a 'Lukasówce' metodyka przypisuje dużą podatność.

Rdza gruszy i jałowiec

Jaskrawopomarańczowe plamy na liściach gruszy to rdza gruszy. Ten grzyb potrzebuje dwóch żywicieli. Zimuje na jałowcu, a wiosną jego zarodniki przenoszą się na gruszę. Metodyka podaje, że zakażenie następuje w kwietniu i maju, przy dużej wilgotności. Poradnik sygnalizatora precyzuje, że liście muszą być wilgotne przez 5–6 godzin w 8–10 °C albo przez 2 godziny powyżej 10 °C.

W połowie lata na spodzie plam wyrastają stożkowate narośla z zarodnikami. Metodyka integrowanej produkcji gruszek pisze, że rdza to problem głównie ogrodów przydomowych i sadów bez ochrony, bo tam jałowce rosną najbliżej.

Poradnik radzi usuwać jałowce z otoczenia sadu albo je chronić. Żadne z tych źródeł nie podaje bezpiecznej odległości w metrach.

Zaraza ogniowa: najgroźniejsza choroba gruszy

Metodyka integrowanej produkcji gruszek ostrzega, że zaraza ogniowa w sprzyjających warunkach, czyli przy dużej wilgotności, 24–28 °C i podatnych tkankach, może zniszczyć cały sad w ciągu kilku tygodni.

Kwiaty najpierw wyglądają na nasiąknięte wodą, a potem czernieją. Pędy zamierają, a ich wierzchołki wyginają się jak pastorał. Unikatowym objawem jest śluz bakteryjny na porażonych organach. Bardzo podobnie zaraza ogniowa wygląda na jabłoni, opisujemy ją na stronie choroby jabłoni.

Poradnik sygnalizatora radzi wycinać porażone pędy z około 30 cm zdrowego z wyglądu drewna, w suchy, słoneczny dzień, i odkażać narzędzia, np. denaturatem. Na terenach zagrożonych zaleca ograniczyć azot, podnieść dawkę potasu o około 25%, lekko zakwasić glebę do pH 5,5–6,5 i nie podlewać przez zraszanie. Metodyka dodaje, że przy dużym zagrożeniu nie należy skracać pędów, a ciąć latem.

Podobne objawy na kwiatach daje rak bakteryjny. Przy raku kwiaty też ciemnieją prawie do czerni, ale pozostają sztywne. Rak szkodzi lokalnie, głównie tam, gdzie zdarzają się przymrozki w czasie kwitnienia.

Brunatna zgnilizna i inne choroby owoców

Brunatna zgnilizna zaczyna się zwykle tam, gdzie skórka owocu została uszkodzona przez owady, grad albo mechanicznie. Gnijąca gruszka zaraża te, które jej dotykają. Na plamie gnilnej tworzą się beżowe brodawki ułożone w kręgi. Poradnik sygnalizatora radzi od czerwcowego opadania zawiązków oglądać owoce co 2–3 tygodnie, a gnijące owoce i mumie usuwać z drzewa i spod niego.

W przechowalni gruszki psują się też od szarej pleśni i gorzkiej zgnilizny. Poradnik radzi nie wkładać mokrych owoców do chłodni i nie ustawiać skrzynek zbyt ciasno. Gorzka zgnilizna zakaża najsilniej 4–6 tygodni przed zbiorem, a objawy często pojawiają się dopiero w przechowalni.

Szkodniki gruszy w ciągu roku

Luty i marzec. Miodówka gruszowa plamista składa jaja. Dorosłe owady zimują w szparach kory. Metodyka radzi w lutym, marcu lub na początku kwietnia, po 3–4 dniach ocieplenia, strząsać je z gałęzi na płachtę, żeby ocenić, ile ich jest. Larwy miodówek wydzielają spadź, na której rośnie czarny nalot grzybów sadzakowych. Metodyka podaje, że miodówka plamista może obniżyć plon sadu towarowego o kilkadziesiąt procent i przenosi fitoplazmę zamierania gruszy.

Faza zielonego pąka. Lata paciornica gruszowianka, przez 8–14 dni, ze szczytem trwającym 3–5 dni. Jej larwy żerują w zawiązkach, które stają się beczułkowate, czernieją i opadają. Najbardziej cierpią odmiany późno kwitnące, np. 'Faworytka' i 'General Leclerc'. Metodyka podaje, że bez obserwacji straty mogą sięgnąć 80–90%.

Kwiecień i maj. Wylatuje pryszczarek gruszowiec, którego larwy zwijają liście na wierzchołkach pędów. Najbardziej szkodzi młodym drzewom. W kwitnieniu lata owocnica gruszowa, a jedna jej larwa niszczy kilka zawiązków.

Od kwietnia do lipca. Co 14 dni oglądaj pędy, czy nie ma na nich mszyc. Gdy szkodnik przekroczy próg, a pryskanie jest konieczne, stosuj tylko środki zarejestrowane w Polsce, zgodnie z etykietą.