Uprawa fasoli szparagowej

Czego potrzebuje fasola szparagowa

Teresa Jóźwik z Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego pisze, że fasola szparagowa wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych, o uregulowanych stosunkach powietrzno-wodnych. Murator dodaje: gleba ma być ciepła i próchniczna. Nie nadają się gleby zbyt lekkie ani miejsca z wysokim poziomem wody gruntowej.

Ciepło. Według Pomorskiego ODR fasola najlepiej rośnie w 19–24 °C. Poniżej 8 °C przestaje rosnąć. Poniżej 1 °C pojawiają się uszkodzenia mrozowe i rośliny kończą wegetację.

Kwiaty są jeszcze bardziej wrażliwe. Cierpią, gdy jest chłodniej niż 15 °C albo cieplej niż 30 °C. Powyżej 27 °C pyłek traci jakość i strąki wykształcają się nierówno. Instytut Ogrodnictwa dodaje, że kwiaty opadają przy zbyt słabym świetle i wysokiej temperaturze.

Odczyn. Tu źródła podają różne liczby. Pomorski ODR pisze o optymalnym pH 6,5–7,8. Murator podaje, że odczyn ma być lekko kwaśny lub obojętny, a pH nie może być niższe od 5,5. Instytut Ogrodnictwa wyjaśnia, że przy pH poniżej 5,5 i powyżej 8,5 fasola gorzej pobiera składniki pokarmowe. Instytut wymienia też wapnowanie jako sposób ograniczania fuzaryjnego więdnięcia, któremu sprzyjają gleby kwaśne i zlewne.

Po czym siać fasolę

Pomorski ODR wymienia najlepsze przedplony: zboża, warzywa cebulowe, kapustne, ogórki i pomidory gruntowe.

Fasoli nie uprawia się po roślinach z tej samej rodziny bobowatych. Pomorski ODR radzi też unikać stanowisk po warzywach korzeniowych, zwłaszcza po marchwi i pietruszce.

Instytut Ogrodnictwa w „Poradniku sygnalizatora ochrony fasoli szparagowej” podaje długość przerwy przy poszczególnych chorobach:

Jeśli więc w zeszłym roku fasola chorowała, wróć z nią na tę grządkę dopiero po kilku latach.

Obornik i kompost. Murator pisze, że fasolkę szparagową sieje się w pierwszym lub drugim roku po oborniku lub kompoście. O kompoście przeczytasz więcej w artykule kompost.

Siew: termin, głębokość, rozstawa

Fasolę sieje się prosto do gruntu. Dokładne terminy opisujemy na stronie kiedy siać fasolę. Tutaj najważniejsze liczby.

Termin. Pomorski ODR podaje siew po 15 maja, gdy gleba ma około 12 °C. Wschody pojawiają się wtedy po tygodniu. Murator radzi siać od końca maja i w czerwcu, do ciepłej, wilgotnej ziemi. Podaje, że nasiona kiełkują w 15–18 °C.

Rozstawa. Pomorski ODR zaleca szerokie rzędy, co 40–50 cm. Przy gęstszym siewie nie da się pielęgnować międzyrzędzi. Murator podaje 40–45 cm.

Siew gniazdowy. Murator radzi siać w rzędzie po 3–5 nasion co 8–10 cm. Podręcznik Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej potwierdza, że siew gniazdowy, czyli po 3 do 5 nasion blisko siebie, stosuje się u warzyw o dużych nasionach, w tym u fasoli.

Głębokość. Pomorski ODR podaje dla uprawy polowej 5–6 cm, zależnie od wilgotności gleby. Im bardziej sucha ziemia, tym głębiej się sieje, a po siewie glebę się dociska.

Siew na raty. Murator radzi siać kilkakrotnie, co około 10 dni. KB.pl podaje odstępy 10–14 dni i najpóźniejszy termin siewu fasolki szparagowej: koniec czerwca.

Odmiany karłowe i tyczne

Murator dzieli fasolkę szparagową na dwie grupy.

Odmiany tyczne potrzebują więc wysokich podpór. KB.pl radzi siać je gniazdowo, po 2–3 nasiona w gnieździe.

Pomorski ODR pisze, że strąki mogą być zielone, żółte albo płaskie, a zdarzają się też czerwonobordowe. W przetwórstwie przeważają odmiany karłowe o zielonych strąkach, a tyczne są typowo ogrodowe.

Nawożenie: fasola sama zdobywa część azotu

Na korzeniach fasoli żyją bakterie brodawkowe, które wiążą azot z powietrza. Instytut Ogrodnictwa podkreśla, że są ważne dla odżywienia fasoli azotem, a ich rozwój zależy od temperatury gleby. Poniżej 15 °C brodawki rozwijają się słabo.

Instytut opisuje objawy niedoboru azotu: najstarsze liście robią się jasnozielone do żółtawych, a na korzeniach jest mało brodawek. Nadmiar azotu też szkodzi, bo sprzyja chorobom. KB.pl ostrzega, że zbyt intensywnie nawożona fasola rośnie w liście, a słabo plonuje.

Co więc dawać:

- przed siewem KB.pl radzi wymieszać podłoże z obornikiem lub kompostem. Murator woli, żeby fasola rosła w pierwszym lub drugim roku po takim nawożeniu, - w czasie wzrostu KB.pl zaleca nawozy z przewagą potasu i fosforu, stosowane rzadko, - Instytut Ogrodnictwa dodaje, że nawożenie fosforem i potasem ogranicza antraknozę.

Pomorski ODR podaje dawki dla plantacji towarowych, na przykład 30–40 kg azotu na hektar na start. Zaznacza też, że przy wysokich plonach azot z bakterii brodawkowych nie wystarcza. To liczby dla pól uprawianych dla przetwórni, nie dla grządki.

Podlewanie i pielęgnacja

Pomorski ODR pisze wprost: warunkiem zadowalającego plonu jest dostarczenie fasoli wystarczającej ilości wody, czyli nawadnianie. Murator dodaje, że fasolka jest wrażliwa na niedobór wody i trzeba ją podlewać regularnie.

Nie przelewaj jednak grządki. Instytut Ogrodnictwa wymienia mokre, zimne podłoże jako warunek sprzyjający zgorzeli siewek, a zastoiska wody jako warunek sprzyjający zgniliźnie twardzikowej.

Spulchnianie i pielenie. Murator radzi spulchniać międzyrzędzia po wschodach i przed kwitnieniem. Chwasty usuwaj do czasu, aż rośliny zakryją międzyrzędzia. Instytut Ogrodnictwa dodaje, że grządka bez chwastów to mniej mszyc, przędziorków i zmieników.

Sąsiedztwo na grządce

Magdalena Michalak pisze w Muratorze, że fasolka szparagowa źle rośnie obok kopru włoskiego, cebuli, czosnku, pora, szczypiorku, grochu, kolendry i estragonu. Odradza też mieczyki i rośliny z rodziny jaskrowatych. Radzi zachować co najmniej 1,5 m odstępu od tych roślin ozdobnych.

Dobrzy sąsiedzi według Muratora to seler, burak, kapusta, kalafior, kalarepa, pomidory, ogórki, ziemniaki, rzodkiewka, rabarbar, maliny, truskawki, aksamitki, szałwia i cząber.

Zwróć uwagę na różnicę między sąsiadem a przedplonem. Pomorski ODR zalicza warzywa cebulowe do najlepszych przedplonów dla fasoli. Cebula może więc rosnąć na grządce rok wcześniej, ale według Muratora nie obok fasoli w tym samym czasie.

Zbiór strąków

Murator podaje terminy zbioru zależnie od siewu:

- fasolka wysiana na początku czerwca daje strąki w pierwszej lub drugiej dekadzie sierpnia, - wysiana pod koniec czerwca daje strąki na początku września.

Strąki zbiera się sukcesywnie, co kilka dni, gdy są młode i jędrne. KB.pl dodaje, że siew na raty daje zbiór praktycznie przez całe lato.

Choroby fasoli i jak im zapobiegać

Instytut Ogrodnictwa opisuje w poradniku choroby grzybowe, bakteryjne i wirusowe fasoli. Wiele z nich przenosi się z nasionami albo zimuje w resztkach roślin. Dlatego najwięcej daje profilaktyka:

- zdrowe, kwalifikowane nasiona i odmiany odporne, - zmianowanie z kilkuletnią przerwą, - siew w ciepłą glebę, we właściwym terminie, - przewiewne stanowisko i niezbyt gęsty siew, - umiarkowane nawożenie azotem, - usuwanie chwastów oraz porażonych roślin i resztek.

Wirusy. Poradnik wymienia między innymi wirusa zwykłej mozaiki fasoli (BCMV). Objawy to mozaika, zwijanie i zniekształcenie liści, karłowacenie roślin i zniekształcone strąki. Wirusy przenoszą mszyce, a BCMV także nasiona. Poradnik zaleca usuwanie chorych roślin, zwalczanie mszyc i chwastów oraz odkażanie narzędzi.

Bakteriozy. Rozwijają się w deszczową pogodę. Poradnik zaleca zdrowe nasiona i odmiany mało podatne.

Jeśli konieczny jest oprysk, używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce do fasoli i stosuj je zgodnie z etykietą. Rejestracje zmieniają się co roku, na co zwraca uwagę sam Instytut.

Szkodniki

Śmietki. Larwy wiosennego pokolenia niszczą nasiona i wschody. Instytut Ogrodnictwa radzi unikać stanowisk zacienionych i wilgotnych, jesienią dokładnie przykrywać ziemią obornik i resztki roślin, opóźnić siew do połowy lub końca maja i okryć rzędy włókniną.

Mszyca burakowa. Liście się zwijają i żółkną, rośliny słabo rosną i nie zawiązują strąków. Mszyca przenosi też wirusy. Pomaga grządka wolna od chwastów.

Przędziorek chmielowiec. Pojawia się w suchą, upalną pogodę. Na liściach widać jasne punkty i delikatną pajęczynkę. Poradnik radzi nie uprawiać fasoli obok szklarni i usuwać chwasty na początku sezonu.

Zmienik lucernowiec. Zostawia w liściach nekrotyczne dziury, a pąki opadają. Sprzyja mu sucha, słoneczna pogoda. Instytut zaleca trzymać fasolę z dala od wieloletnich roślin bobowatych i nie siać jej zbyt gęsto.

Rolnice, pędraki i drutowce. Żerują w glebie. Poradnik pisze, że drutowce szkodzą głównie na polach zaniedbanych oraz po łąkach i lucernie. Pomaga staranna uprawa gleby, a na pędraki także gorczyca lub gryka w zmianowaniu.

Gdy źródła się różnią

Temperatura gleby do siewu. Pomorski ODR: około 12 °C. Murator: kiełkowanie w 15–18 °C. Instytut Ogrodnictwa nie podaje temperatury siewu, ale zaznacza, że w zimnej glebie, poniżej 15 °C, jest za mało bakterii brodawkowych. Bezpieczniej poczekać na cieplejszą ziemię.

Termin siewu. Pomorski ODR: po 15 maja. Murator: od końca maja i w czerwcu. Instytut Ogrodnictwa radzi opóźnić siew do połowy lub końca maja ze względu na śmietki.

Odczyn gleby. Pomorski ODR: optymalnie pH 6,5–7,8. Murator: lekko kwaśny lub obojętny, nie niżej niż 5,5.

Rozstawa rzędów. Pomorski ODR i KB.pl: 40–50 cm. Murator: 40–45 cm.