Uprawa cukinii

Stanowisko i gleba

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach w „Metodyce ekologicznej produkcji cukinii” pisze, że cukinia najlepiej rośnie i plonuje na glebach żyznych, próchnicznych i strukturalnych, które szybko się nagrzewają. Stanowisko powinno być nasłonecznione i osłonięte od wiatru. Osłonę mogą dać pasy słonecznika albo kukurydzy.

Odczyn. Metodyka podaje optymalne pH 6,0–7,2. Wieści Rolnicze podają nieco węższy zakres, 6,0–7,0. W praktyce chodzi o glebę lekko kwaśną do obojętnej.

Temperatura. Według Instytutu minimalna temperatura dla cukinii to 12–15 °C. Gdy gleba ma poniżej 10 °C, a powietrze poniżej 15 °C, roślina przestaje rosnąć. Wieści Rolnicze podają, że najlepiej rośnie w 20–25 °C i że nie znosi przymrozków.

Terminy siewu i sadzenia opisujemy osobno na stronie kiedy sadzić cukinię.

Po czym sadzić cukinię

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa każe zachować 4 lata przerwy między cukinią a innymi roślinami dyniowatymi. Nie sadź jej więc po dyni, arbuzie, melonie ani ogórku.

Dobre przedplony według metodyki to rośliny bobowate, zboża, pomidor, rzodkiewka, burak, marchew, pietruszka, seler, kapusta pekińska i sałata. Instytut odradza uprawę po wieloletnich roślinach motylkowych, bo w takiej ziemi jest więcej rolnic i pędraków.

Sąsiedzi. Wieści Rolnicze piszą, że cukinia dobrze rośnie obok kukurydzy, słonecznika, cebuli, czosnku, fasoli, grochu, kopru, szpinaku i rzodkiewki. Radzą unikać sąsiedztwa dyń, arbuzów i patisonów, bo mają te same choroby i szkodniki.

Nawożenie i wapnowanie

Nawozy organiczne. Murator radzi zasilić podłoże obornikiem, najlepiej jesienią przed uprawą. Wieści Rolnicze piszą o kompoście dawanym jesienią. Przy sadzeniu rozsady możesz też wykopać głębszy dołek i wymieszać ziemię na dnie z kompostem lub obornikiem.

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa przypomina o limicie: azot z nawozów organicznych nie może przekraczać 170 kg na hektar, co odpowiada około 30 t obornika. W przeliczeniu to około 3 kg obornika na metr kwadratowy. Więcej o dawkach i terminach piszemy w artykułach obornik i kompost.

Wapnowanie. Instytut podaje jednorazowe dawki w przeliczeniu na CaO: 1,0–1,5 t na hektar na glebach lekkich, 2 t na średnich i 2,5 t na ciężkich. To odpowiednio 10–15, 20 i 25 kg na 100 m². Wapna nie daje się razem z obornikiem, bo ucieka wtedy azot.

W czasie wzrostu. Wieści Rolnicze piszą, że jeśli gleba została dobrze zasilona przed siewem, dalsze nawożenie może być zbędne. Podczas wschodów można użyć naturalnych nawozów, na przykład z pokrzywy. Nie przesadzaj z azotem. Instytut wymienia zbyt wysoką podaż azotu jako przyczynę opadania kwiatów i zawiązków.

Siew, rozsada i rozstawa

Cukinię możesz siać prosto do gruntu albo sadzić z rozsady. Wieści Rolnicze podają, że rozsada uchodzi za odporniejszą na szkodniki.

To terminy z metodyki Instytutu Ogrodnictwa. Cukinii nie pikuj, bo źle to znosi. Rozsadę hartuj co najmniej tydzień przed sadzeniem.

Rozstawa. Metodyka podaje rzędy co 100 cm i rośliny co 60–80 cm w rzędzie. Wieści Rolnicze piszą o co najmniej 60 cm między roślinami i co najmniej 80 cm między rzędami. Murator podaje 60–100 cm. Większy odstęp ułatwia zbiór i ogranicza choroby.

Głębokość siewu. Tu źródła się różnią. Instytut podaje 1,5–3 cm, Wieści Rolnicze w jednym artykule 2–3 cm, a w drugim około 4 cm. Trzymaj się zakresu Instytutu, a w lekkiej, przesychającej glebie siej głębiej.

Ściółka i okrywanie

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa poleca agrowłókninę albo czarną folię, najlepiej biodegradowalną. Włóknina przepuszcza powietrze i wodę i jest trwalsza. Folia przyspiesza nagrzewanie gleby, co pomaga tam, gdzie ziemia długo jest zimna.

Możesz też użyć ściółki organicznej. Instytut wymienia słomę i skoszone rośliny bobowate. Murator pisze, że ściółka ogranicza straty wody i opóźnia wzrost chwastów, a często używa się do niej pociętej słomy.

Okrycie rzędów. Metodyka radzi okryć rzędy włókniną albo markizetą zaraz po siewie. To prosty sposób na mszyce i muchówki, których larwy niszczą wschody.

Podlewanie

Cukinia potrzebuje dużo wody. Instytut Ogrodnictwa podaje, że w sezonie zużywa około 1000–1500 m³ wody na hektar, czyli 100–150 litrów na metr kwadratowy. Najwięcej wody potrzebuje w czasie kwitnienia i zawiązywania owoców.

Jak podlewać:

- rano, bo tak zaleca metodyka, - przy ziemi, najlepiej kroplowo, żeby liście były suche, - odstaną, letnią wodą. Murator przestrzega przed zimną wodą prosto ze studni lub z kranu.

Pilnuj równej wilgotności. Instytut wymienia niedobór wody przy zawiązywaniu owoców jako jedną z przyczyn zniekształconych owoców. Naprzemienne przesuszanie i zalewanie gleby sprzyja gniciu owoców w czasie zbiorów.

Pielenie i pielęgnacja

Wieści Rolnicze przypominają, że chwasty zabierają cukinii wodę, składniki pokarmowe i światło. Trzeba je usuwać systematycznie.

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa podaje terminy. Przy siewie do gruntu pierwsze odchwaszczanie wypada 10–12 dni po wschodach. Przy rozsadzie 2–3 tygodnie po posadzeniu. Zwykle wystarczają 2–3 spulchnienia międzyrzędzi i 2–3 pielenia ręczne.

Piel płytko, nie głębiej niż na 2–3 cm. Ostatni raz spulchnij ziemię, zanim liście zakryją międzyrzędzia. Chwasty usuwaj, gdy są młode i nie mają jeszcze silnych korzeni.

Kwiaty, zapylanie i zniekształcone owoce

Cukinia ma kwiaty męskie i żeńskie. Murator opisuje, jak je odróżnić: żeńskie mają na dnie zalążek owocu, a męskie mają u nasady tylko szypułkę. Kwiaty są jadalne. Męskie można zrywać bez szkody dla owocowania.

Instytut Ogrodnictwa wymienia nieprawidłowe zapylenie jako jedną z przyczyn zniekształconych owoców. Radzi siać w pobliżu rośliny miododajne, które przywabiają zapylacze.

Inne przyczyny zniekształceń według Instytutu to niedobór wody w czasie zawiązywania owoców, niedobór fosforu i zbyt niska temperatura. Gdy kwiaty i zawiązki opadają, powodem bywa nadmiar azotu albo stres wywołany pogodą. Instytut radzi wtedy przede wszystkim pilnować wilgotności gleby.

Zbiór i przechowywanie

Murator podaje, że cukinia daje pierwszy plon po około 2 miesiącach od siewu. Instytut Ogrodnictwa pisze, że większość wczesnych odmian ma okres wegetacji 65–70 dni.

Owoce zbiera się młode. Instytut Ogrodnictwa w „Założeniach technologicznych przechowywania cukinii” radzi zbierać je w fazie niepełnej dojrzałości, najlepiej gdy nie przekraczają 25 cm długości, a skórka jest cienka, delikatna i błyszcząca. Murator podaje zakres 8–25 cm, zależnie od przeznaczenia. Owoce szybko rosną, dlatego według Instytutu zbiera się je codziennie lub co drugi dzień.

Owoce odcinaj ostrym nożem albo sekatorem. Murator także radzi wycinać je nożem, a nie ukręcać ani urywać. Instytut radzi zbierać w bezdeszczową pogodę, bo tak ogranicza się bakteryjną kanciastą plamistość.

Przechowywanie. Instytut Ogrodnictwa poleca temperaturę 5–10 °C. W takich warunkach cukinię można przechować około 10 dni. W niższej temperaturze na owocach rozwijają się uszkodzenia chłodowe. Murator podaje co innego: około tygodnia w 3 °C. Trzymamy się zalecenia Instytutu.

Odmiany

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa wymienia odmiany: 'Grey Zucchini', 'Astra Polka', 'Nimba', 'Nefertiti', 'Nefryt', 'Lajkonik', 'Goldena', 'Paladin', 'Black Beauty' i 'Soraya'.

'Lajkonik' ma według metodyki okres wegetacji około 100 dni, czyli wyraźnie dłuższy niż większość wczesnych odmian.

Choroby i szkodniki: jak im zapobiegać

„Poradnik sygnalizatora ochrony cukinii” Instytutu Ogrodnictwa opisuje jedenaście chorób i siedem grup szkodników. W ogrodzie najczęściej zobaczysz mączniaka prawdziwego, czyli biały, mączysty nalot na liściach. Rozwija się w suchą i ciepłą pogodę.

Większości chorób zapobiegają te same proste zasady:

- zdrowe, kwalifikowane nasiona, - zmianowanie i 4 lata przerwy po dyniowatych, - przewiewne stanowisko bez zastoisk wody, - podlewanie pod roślinę, nie po liściach, - usuwanie chwastów i resztek roślin, - przegląd roślin co najmniej raz w tygodniu, także spodu liści.

Poradnik podaje, że wirusy ZYMV i WMV obniżają plon o około 30% i że nie da się ich zwalczyć bezpośrednio. Zostaje usuwanie chorych roślin i ograniczanie mszyc, które wirusy przenoszą.

Jeśli potrzebny jest oprysk, używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce do cukinii i stosuj je zgodnie z etykietą.

Gdy źródła się różnią

Odczyn gleby. Instytut Ogrodnictwa podaje pH 6,0–7,2, Wieści Rolnicze 6,0–7,0.

Głębokość siewu. Instytut: 1,5–3 cm. Wieści Rolnicze: 2–3 cm w jednym artykule i około 4 cm w drugim.

Rozstawa. Instytut: rzędy co 100 cm, rośliny co 60–80 cm. Wieści Rolnicze: co najmniej 60 cm między roślinami i 80 cm między rzędami. Murator: 60–100 cm.

Przechowywanie. Instytut Ogrodnictwa: 5–10 °C, około 10 dni, a w niższej temperaturze uszkodzenia chłodowe. Murator: około tygodnia w 3 °C.

Termin sadzenia rozsady. Instytut podaje okno od 20 maja do 20 czerwca i woli późniejsze sadzenie, bo przymrozki zdarzają się jeszcze na początku czerwca. Wieści Rolnicze piszą o drugiej połowie maja i o glebie nagrzanej do około 15 °C.