Cięcie borówki amerykańskiej

Po co ciąć borówkę co roku

Metodyka integrowanej produkcji borówki wysokiej, przygotowana w Instytucie Ogrodnictwa i zatwierdzona przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, mówi, że krzewy trzeba prowadzić tak, by zachować równowagę między wzrostem a owocowaniem. Za słabe cięcie sprawia, że krzew zagęszcza się słabymi pędami. Bardzo silne cięcie obniża plon i pobudza krzew do wzrostu zamiast owocowania.

Cięcie to także ochrona przed chorobami. Instytut Ogrodnictwa w metodyce integrowanej ochrony borówki pisze, że zbyt gęsty krzew gorzej się wietrzy i łatwiej ulega infekcjom grzybowym. Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego dodaje, że prawidłowe cięcie zapewnia krzewom dobrą wentylację.

Najważniejsza liczba dotyczy wieku pędów. Metodyka integrowanej produkcji podaje, że gdy pędy mają około 6 lat, spada ich produktywność. Dlatego stare pędy co roku się wycina, a na ich miejsce wyrastają młode.

Kiedy ciąć borówkę

Metodyka integrowanej produkcji podaje, że optymalny termin to koniec zimy i wczesna wiosna, po silnych mrozach, przed rozpoczęciem wegetacji. Ma to dwa plusy. Widzisz już, które pędy przemarzły, i widzisz pąki kwiatowe, więc łatwiej ocenić, jak mocno ciąć.

Materiały Instytutu Ogrodnictwa dla doradców mówią to samo krócej: najlepszym terminem jest przedwiośnie, gdy rośliny są jeszcze w fazie spoczynku. Tnij w czasie pogody słonecznej i suchej, bo sprzyja ona szybkiemu zabliźnianiu się ran.

Regiony Polski. Nasze źródła nie podają miesięcy ani osobnych terminów dla różnych części kraju. Opisują termin warunkami: po silnych mrozach, przed ruszeniem wegetacji. Kieruj się więc tym, co dzieje się z krzewem u ciebie, a nie datą w kalendarzu.

Cięcie po posadzeniu

Według metodyki integrowanej produkcji silne, dwuletnie krzewy nie wymagają cięcia po posadzeniu albo trzeba w nich tylko skrócić najdłuższe przyrosty. Przy niektórych wystarczy usunąć pąki kwiatowe.

Materiały Instytutu Ogrodnictwa dla doradców podają liczby: po posadzeniu pędy dłuższe niż 45 cm skraca się o około ¼, a bardzo słabe usuwa się przy szyjce korzeniowej.

Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego nazywa to cięciem sanitarnym. Usuwa się lub skraca pędy słabe, bardzo cienkie, uszkodzone lub chore. Robi się je wiosną, nawet jeśli krzewy posadzono jesienią. O samym sadzeniu przeczytasz w artykule Kiedy sadzić borówkę amerykańską.

Młody krzew: drugi i trzeci rok

Przez kolejne 2–3 lata cięcie ma według Instytutu Ogrodnictwa charakter formująco-sanitarny. Usuwasz tylko pędy chore i te, które są nietypowe dla odmiany. Celem jest kilka silnych, rozgałęzionych pędów, na których krzew oprze się w latach owocowania.

Metodyka integrowanej produkcji radzi, by w roku po posadzeniu cięcie było umiarkowane i pobudzało wyrastanie silnych nowych pędów. Zaleca też wtedy ograniczyć plon do 1–2 kwiatostanów, żeby krzew nie tracił sił na owoce.

Nie tnij młodego krzewu mocno na zapas. Metodyka przypomina, że bardzo silne cięcie obniża plon i pobudza krzew do wzrostu.

Krzew owocujący: ile i jakich pędów wyciąć

Metodyka integrowanej produkcji podaje, że właściwe cięcie zaczyna się od 4–5 roku po posadzeniu. Materiały Instytutu Ogrodnictwa dla doradców mówią, że od 4 roku uprawy można ciąć rośliny owocujące.

Ile wyciąć? Instytut Ogrodnictwa daje prostą miarę: liczba usuwanych najstarszych pędów nie powinna być większa niż 2 na każde 7–8 pędów pozostających na roślinie. Dobrze uformowany krzew ma po 2–3 główne pędy z każdej grupy wiekowej, od jednorocznych do pięcioletnich.

Przez całe życie krzewu usuwaj słabe, płożące się pędy. Metodyka integrowanej produkcji wyjaśnia, że są zacienione przez wyższe pędy i nie dają plonu. Wycinaj też cienkie, miotlasto rozgałęzione pędy, które zagęszczają krzew i mają dużo pąków kwiatowych. Przycinając wierzchołki pędów albo obrywając pąki, możesz ograniczyć liczbę kwiatów i owoców.

Młodsze pędy rosną silniej. Metodyka radzi skracać je tak, by sięgały 10–15 cm poniżej wierzchołka krzewu.

Odmiany wzniesione i rozłożyste

Sposób cięcia zależy od pokroju odmiany. Metodyka integrowanej produkcji wyjaśnia, że odmiany o sztywnym, wzniesionym wzroście zagęszczają się w środku krzewu. Wymienia wśród nich 'Bluecrop', 'Collins', 'Darrow', 'Earliblue', 'Herbert', 'Jersey', 'Lateblue' i 'Elliot'. Instytut Ogrodnictwa radzi takie krzewy prześwietlać raczej w części centralnej, a na obrzeżu tylko lekko.

Odmiany rozłożyste, takie jak 'Blueray', 'Berkeley', 'Bluetta', 'Coville', 'Weymouth' i 'Patriot', tnie się inaczej. Usuwa się najstarsze pędy oraz pędy mocno pochylone i płożące się. Pęd można skrócić nad młodym bocznym odgałęzieniem, żeby krzew był bardziej wzniesiony. Instytut Ogrodnictwa pisze, że cięcie odmian rozłożystych powinno dotyczyć głównie zewnętrznej części krzewu.

Instytut ostrzega też, że nieumiejętne cięcie może w skrajnych przypadkach doprowadzić do przemiennego owocowania, czyli roku obfitego na zmianę z rokiem słabym.

Odmładzanie starego krzewu

Metodyka integrowanej produkcji opisuje najszybszy sposób odnowienia zaniedbanego krzewu: wczesną wiosną usuń nisko, przy ziemi, wszystkie pędy. Po takim cięciu krzew trzeba nawieźć. W następnym roku zostaw w krzewie 12–16 przyrostów.

Łagodniejsza droga to coroczne usuwanie najstarszych pędów. Metodyka integrowanej produkcji radzi wycinać około 20% pędów każdego roku. Wtedy cały krzew odnawia się w ciągu 5 lat.

Przed odnawianiem zaniedbanej plantacji metodyka każe dokładnie obejrzeć krzewy pod kątem chorób, także wirusowych, i szkodników.

Cięcie a choroby

Instytut Ogrodnictwa w metodyce integrowanej ochrony borówki każe wycinać i niszczyć porażone pędy przy zgorzeli pędów, raku borówki, zamieraniu pędów i antraknozie. Ostrzega, że zaniedbanie tego zabiegu może doprowadzić do wypadania całych krzewów. Uszkodzenia pędów przez mróz albo mechaniczne sprzyjają zamieraniu pędów, dlatego instytut radzi chronić pędy przed uszkodzeniami.

Metodyka integrowanej produkcji dodaje, jak ciąć chory pęd: poniżej objawów choroby, do zdrowej tkanki. Wycięte, porażone części roślin trzeba usunąć poza plantację i spalić. Usuwanie starych pędów samo w sobie zmniejsza nasilenie chorób.

Przy chorobach bakteryjnych pędów i guzowatości Instytut Ogrodnictwa radzi dezynfekować narzędzia. Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego również zaleca dezynfekcję narzędzi przy usuwaniu chorych pędów. Więcej o chorobach przeczytasz w artykule Choroby borówki amerykańskiej.

Po cięciu: ściółka i kwaśna gleba

Cięcie to tylko część pielęgnacji. Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego podaje, że optymalne pH gleby dla borówki to 4,0–5,0. Przy niższym lub wyższym odczynie krzewy słabiej rosną i mniej plonują.

Ośrodek radzi rozsypać ściółkę dość szybko po posadzeniu i uzupełniać ją tak, by warstwa była nie grubsza niż 10 cm.

Po silnym cięciu odmładzającym metodyka integrowanej produkcji każe krzew nawieźć, żeby szybko wypuścił nowe pędy.

Gdy źródła się nie zgadzają

Ile starych pędów wycinać co roku. Metodyka integrowanej produkcji podaje około 20% pędów rocznie. Materiały Instytutu Ogrodnictwa dla doradców piszą o corocznym usuwaniu od 30 do 50% starych pędów, a jednocześnie ograniczają cięcie do 2 najstarszych pędów na każde 7–8 pozostających. Liczby nie są wprost sprzeczne, bo dotyczą raz wszystkich pędów, a raz tylko starych. W ogrodzie bezpieczniej zacząć od wersji ostrożniejszej i obserwować krzew.

Od kiedy pełne cięcie. Metodyka integrowanej produkcji mówi o 4–5 roku po posadzeniu, a Instytut Ogrodnictwa o 4 roku uprawy.