Choroby borówki amerykańskiej

Dlaczego borówka choruje

Metodyka integrowanej ochrony borówki wysokiej, przygotowana przez Instytut Ogrodnictwa, wymienia cztery choroby o dużym znaczeniu w Polsce: zgorzel pędów, rak borówki, szarą pleśń i antraknozę. Podkreśla też, że choroby pędów są szczególnie groźne dla młodych roślin, bo mogą doprowadzić do zamierania całych krzewów.

Wspólnym mianownikiem są rany i wilgoć. Grzyby zgorzeli pędów, raka i zamierania pędów wnikają przez blizny po liściach i uszkodzenia. Szarą pleśń napędzają deszcze w czasie kwitnienia i zbioru, a antraknoza jest najgroźniejsza w deszczowe lata.

Ważna jest też gleba. Zgnilizna korzeni rozwija się na glebach zwięzłych i źle zdrenowanych, tam, gdzie stoi woda. O tym, kiedy i jak sadzić krzewy, piszemy na stronie kiedy sadzić borówkę amerykańską.

Przymrozek czy choroba? Zamierające pędy

Zamierające wierzchołki pędów wiosną nie zawsze oznaczają chorobę. Poradnik sygnalizatora ochrony borówki wysokiej zaznacza, że objawy zamierania pędów wywołanego przez grzyby Diaporthe można pomylić z uszkodzeniami od przymrozków, a zmiany od Botryosphaeria przypominają przemarznięcie. Pewność daje dopiero badanie w laboratorium.

Jedno i drugie się łączy. Według poradnika i metodyki uszkodzenia mrozowe i mechaniczne sprzyjają szarej pleśni, zamieraniu pędów, rakowi borówki i guzowatości pędów. Uszkodzony mrozem pęd łatwiej się zakaża.

Poradnik opisuje prosty test na zgorzel pędów. Wytnij podejrzany pęd i włóż go do wilgotnej bibuły. Po 5–7 dniach w temperaturze pokojowej porażony pęd pokryje się żółtopomarańczową grzybnią.

Wycinaj chore pędy poniżej miejsca infekcji, dezynfekuj narzędzia i pal porażone części. Zgorzel zakaża od pękania pąków do opadania liści, więc warto oglądać krzewy przez cały sezon.

Szara pleśń i antraknoza: gnijące owoce

Szara pleśń to według metodyki choroba o dużej szkodliwości, zwłaszcza w lata z dużą ilością deszczu w czasie kwitnienia i zbioru. Atakuje wierzchołki pędów, kwiaty i owoce. Grzyb zimuje w resztkach roślin i w ściółce.

Poradnik sygnalizatora radzi oglądać pędy wczesną wiosną, kwiatostany po kwitnieniu, a owoce w czasie zbioru. Pomaga cięcie prześwietlające, odpowiednia rozstawa krzewów, odchwaszczanie i szybkie schładzanie owoców po zbiorze.

Antraknoza zmiękcza i marszczy dojrzewające owoce, które potem pokrywają się kropelkami cieczy z zarodnikami. Metodyka podaje jako odmiany o dużej podatności m.in. 'Bluecrop', 'Bluetta', 'Earliblue', 'Jersey', 'Patriot' i 'Spartan'. Radzi usuwać gnijące owoce i unikać zraszania.

Odmiany a choroby

Poradnik sygnalizatora podaje sporo informacji o podatności odmian. Przy mączniaku jako podatne wymienia m.in. 'Pioneer', 'Cabot', 'Wareham', 'Collins', 'Rubel', 'Blueray', 'Herbert' i 'Jersey', a jako odporne 'Stanley', 'Harding', 'Katherine', 'Berkley', 'Earliblue' i 'Ivanhoe'.

Na rdzę umiarkowanie lub bardzo odporne są według poradnika 'Bluecrop', 'Earliblue', 'Collins', 'Weymouth' i 'Burlington'. Grzyb rdzy przechodzi z choiny, dlatego nie sadź borówki w jej pobliżu.

Rak bakteryjny poradnik notuje na odmianach 'Nelson', 'Toro', 'Elliot', 'Duke' i 'Chandler'. Wirusy, przenoszone m.in. przez mszyce, nie dają się leczyć. Chore krzewy usuwa się, a nowe kupuje tylko zdrowe.

Szkodniki na liściach i pędach

Pryszczarek borówkowiec zwija i brązowi najmłodsze liście na wierzchołkach pędów. Larwy zimują w glebie pod krzewami, a w sezonie rozwijają się co najmniej dwa pokolenia. Oglądaj wierzchołki co około 2 tygodnie, od wczesnej wiosny do końca wzrostu pędów.

Mszyce tworzą kolonie na wierzchołkach niezdrewniałych pędów i przenoszą wirusy. Mszyca brzoskwiniowa przelatuje na borówkę od maja do początku lipca.

Zwójka różóweczka zimuje jako jaja w złożach na pędach. Gąsienice wylęgają się zwykle w kwietniu, przed kwitnieniem, i zwijają liście wzdłuż nerwu głównego. Przędziorek chmielowiec wychodzi z kryjówek przy 10–12 °C i najliczniejszy jest od połowy maja do lipca. Poradnik zaleca chronić drapieżne roztocze, które go zjadają.

Muszka plamoskrzydła w owocach

Muszka plamoskrzydła składa jaja w dojrzewających owocach. Ślad to nakłucie z dwiema białymi rurkami oddechowymi. W jednej jagodzie może żyć od kilku do kilkunastu larw, a owoce zapadają się i gniją.

Poradnik sygnalizatora podaje, że muszka jest najaktywniejsza w 20–25 °C, a rozwój hamuje temperatura 29–30 °C. Pułapki z przynętą wiesza się od maja albo około miesiąc przed dojrzewaniem i zostawia do listopada lub grudnia. Progu nie określono, a odłowienie nawet pojedynczych muszek jest sygnałem do działania.

W ogrodzie najwięcej daje częsty zbiór, oddzielanie uszkodzonych owoców i niezostawianie ich pod krzewami. Najskuteczniejsza, choć kosztowna, jest siatka o oczkach najwyżej 0,8 mm.

Szkodniki korzeni: pędraki i opuchlaki

Gdy krzew borówki więdnie bez wyraźnej przyczyny, sprawdź korzenie. Pędraki chrabąszcza majowego zjadają drobne korzenie i podgryzają szyjkę korzeniową. Największe straty są na młodych plantacjach założonych na zasiedlonym polu. Chrabąszcz rozwija się 3–4 lata.

Larwy opuchlaka truskawkowca obgryzają korę szyjki korzeniowej i korzenie, a wiosną dorosłe chrząszcze potrafią obrączkować pędy. Poradnik radzi nie zakładać plantacji po lucernie, koniczynie i starej truskawce.

Na obie grupy szkodników poradnik wymienia nicienie owadobójcze. Pędraki zbieraj przy przekopywaniu gleby przed sadzeniem.