Odmiany ziemniaków

Ile jest odmian ziemniaka w Polsce

Według Listy opisowej odmian COBORU z 2026 r. w krajowym rejestrze było 116 odmian ziemniaka (stan na 30 kwietnia 2026). W 2026 r. dopisano cztery nowe: 'Polka', 'Telimena', 'Merkawa' i 'Batalion', a skreślono odmianę 'Kuras'.

Do jedzenia, czyli w grupie odmian jadalnych, rejestr ma 60 pozycji: 14 bardzo wczesnych, 21 wczesnych, 23 średnio wczesne i 2 średnio późne. Pozostałe to głównie odmiany skrobiowe dla przemysłu.

Najwięcej odmian jadalnych, które COBORU poleca na 2026 r., utrzymuje Hodowla Ziemniaka Zamarte z Grupy IHAR, np. 'Impresja', 'Lawenda', 'Gwiazda', 'Hetman', 'Jurek' i 'Meluzyna'. Kilka należy do Pomorsko-Mazurskiej Hodowli Ziemniaka ('Ignacy', 'Tajfun', nowa 'Polka'), a część od spółek Europlant Polska ('Bellarosa', 'Vineta', 'Jelly', 'Otolia') i HZPC Polska ('Colomba').

Lista odmian zalecanych: sprawdź swoje województwo

COBORU co roku publikuje listy odmian zalecanych do uprawy w poszczególnych województwach (LOZ). Powstają na podstawie wyników porejestrowych doświadczeń odmianowych prowadzonych w danym regionie. Listy na 2026 r. ustalono na posiedzeniach wojewódzkich zespołów w styczniu 2026 r., w porozumieniu z samorządami województw i izbami rolniczymi.

Dla ogrodnika to najlepsza podpowiedź, bo pokazuje, które odmiany dobrze plonowały w podobnych warunkach. Na 2026 r. najczęściej polecane odmiany jadalne to:

Część odmian jest zalecana tylko w jednym województwie, np. bardzo wczesne 'Pogoria' i 'Surmia'. W LOZ jedna gwiazdka przy odmianie oznacza zalecenie na zbiór po 40 dniach od wschodów, czyli na wczesne ziemniaki, a dwie gwiazdki na zbiór po zakończeniu wegetacji.

Grupy wczesności: na młode ziemniaki i na zimę

COBORU dzieli odmiany na pięć grup wczesności: bardzo wczesne, wczesne, średnio wczesne, średnio późne i późne. Lista opisowa nie podaje dla nich liczby dni wegetacji, dlatego jej tu nie wpisujemy.

Bardzo wczesne i wczesne odmiany wybieraj na młode ziemniaki. To z tej grupy pochodzą 'Colomba', 'Impresja', 'Werbena', 'Lawenda' czy 'Gwiazda'. Kiedy je sadzić, żeby zebrać jak najwcześniej, piszemy na stronie kiedy sadzić ziemniaki.

Średnio wczesne i średnio późne odmiany zostaw na zapas. Na 2026 r. w największej liczbie województw zalecane są średnio wczesne 'Jurek', 'Astana' i 'Meluzyna' oraz średnio późna 'Jelly'. Jadalnych odmian średnio późnych jest w rejestrze bardzo mało.

Typ kulinarny: sałatkowy, ogólnoużytkowy, mączysty

COBORU opisuje odmiany jadalne typem kulinarnym. Jeśli robisz dużo sałatek, szukaj typu sałatkowego, a jeśli lubisz ziemniaki sypkie, mączystego. Oznaczenia wyglądają tak:

Przykładowo nowe odmiany z 2026 r., wczesna 'Polka' i średnio wczesna 'Telimena', są opisane jako ogólnoużytkowe do lekko mączystych i dobrego smaku. W 9-stopniowej skali, w której 9 to ocena najlepsza, większość zalecanych odmian dostała za smak 7, 'Jelly' 7–8, a 'Meluzyna' 6.

Odmiana a przechowywanie do wiosny

Jeśli kopiesz ziemniaki na zimę, zwróć uwagę na okres spoczynku bulw, czyli czas, po którym zaczynają kiełkować. Dr hab. Krystyna Zarzyńska z IHAR-PIB w Jadwisinie badała go w latach 2016–2021 u 13 nowych odmian. Licząc od 1 października, spoczynek trwał od 19 dni u odmiany 'Gardena' do 63 dni u 'Otolii'. Długi spoczynek miały tylko 'Otolia' i 'Ismena', a siedem odmian miało krótki.

Autorka radzi, by do przechowywania na zimę i wiosnę wybierać odmiany o średnim lub długim spoczynku, zwłaszcza po gorącym i suchym lecie, które skraca spoczynek bulw.

Warunki przechowywania też mają znaczenie. Metodyka integrowanej produkcji ziemniaka podaje, że ziemniaki jadalne przechowuje się w temperaturze 4–6 °C, a sadzeniaki w 2–4 °C.

Odmiana a choroby

Odporność odmiany to jeden z najtańszych sposobów ochrony. Specjaliści IHAR-PIB wymieniają wysoką genetyczną odporność odmian na zarazę ziemniaka wśród podstawowych sposobów zapobiegania tej chorobie, a przy alternariozie, rizoktoniozie i czarnej nóżce zalecają odmiany o mniejszej podatności.

COBORU podaje dla każdej odmiany ocenę odporności na zarazę i wirusy w 9-stopniowej skali. Sprawdź ją w Liście opisowej, zanim kupisz sadzeniaki, zwłaszcza jeśli na twojej działce często pojawia się zaraza.

Objawy chorób i sposoby zapobiegania opisujemy na stronie choroby ziemniaków.

Sadzeniaki: od nich zaczyna się plon

Najlepsza odmiana nie da dobrego plonu z chorych bulw. COBORU pisze, że wymiana sadzeniaków co najmniej co 4 lata to podstawowy warunek dobrych plonów. Plony w gospodarstwach były w ostatnich latach o około 30% niższe niż w doświadczeniach na kwalifikowanych sadzeniakach, głównie przez słabe zaopatrzenie w zdrowy materiał.

W 2025 r. plantacje nasienne ziemniaka zajmowały w Polsce 7696 ha, o 23% więcej niż rok wcześniej. Aż 56% tej powierzchni obsadzono jednak 125 odmianami spoza krajowego rejestru, dla których zwykle brakuje polskich wyników badań. Dlatego jeśli możesz, wybieraj odmiany z krajowego rejestru i z listy zalecanej dla twojego województwa.

Gdy źródła się nie zgadzają

Długość spoczynku. Wyniki z Jadwisina dotyczą 13 odmian z lat 2016–2021 i nie obejmują wszystkich odmian z listy zalecanej. Jeśli twojej odmiany tam nie ma, nie wiemy, jak długo przechowuje się bez kiełkowania.

Czego nie podajemy. Lista opisowa COBORU nie podaje długości okresu wegetacji w dniach ani typu kulinarnego większości zalecanych odmian, dlatego nie wpisujemy tych danych do tabel. Nie podajemy też, które konkretne odmiany mają w LOZ gwiazdkę na wczesny zbiór, bo różni się to między województwami.