Kiedy sadzić ziemniaki

Ciepło gleby ważniejsze niż data

Metodyka integrowanej produkcji ziemniaka, przygotowana przez Instytut Ochrony Roślin (PIB) i zatwierdzona przez PIORiN w 2024 roku, wyznacza termin sadzenia po temperaturze gleby. Sadzenie bulw niepodkiełkowanych zaczyna się, gdy gleba na głębokości 10 cm ma 5–8 °C. Bulwy niepobudzone potrzebują 6–8 °C, a podkiełkowane można sadzić nieco wcześniej, przy 5–6 °C.

Oba błędy kosztują. Według metodyki zbyt wczesne sadzenie przedłuża wschody, sprawia, że są nierówne, i sprzyja chorobom grzybowym i bakteryjnym. Taka plantacja jest też bardziej narażona na majowe przymrozki. Z kolei późne sadzenie wyraźnie obniża plon i zawartość skrobi w bulwach.

Gdy nie masz termometru, patrz na rośliny. Metodyka podaje, że fenologiczny termin sadzenia to okres kwitnienia mniszka pospolitego albo rozwijania się liści agrestu.

Terminy według województw

Metodyka podaje zalecane terminy dla czterech grup województw. Najwcześniej sadzi się na południu, najpóźniej na północnym wschodzie:

Dwie uwagi. Województwo lubelskie pojawia się w tej tabeli dwa razy, w pierwszej i drugiej grupie. Kilku województw, np. śląskiego, łódzkiego, świętokrzyskiego, kujawsko-pomorskiego i lubuskiego, tabela w ogóle nie wymienia. Jeśli mieszkasz w jednym z nich, kieruj się temperaturą gleby i terminem z sąsiedniego regionu.

W 2027 roku na południu kraju możesz więc zacząć już na początku kwietnia, a na Suwalszczyźnie czy Warmii poczekać do przełomu kwietnia i maja.

Podkiełkowanie: kiedy zacząć

Podkiełkowane ziemniaki możesz posadzić wcześniej i wcześniej zebrać. Metodyka podaje, że długość kiełkowania zależy od planowanego zbioru:

Pomieszczenie do kiełkowania powinno mieć 12–15 °C i około 80% wilgotności powietrza, a światło ma działać 10–12 godzin na dobę. Metodyka opisuje też sposób dwuetapowy: najpierw 2–3 tygodnie w chłodnym, przewiewnym i ciemnym miejscu, a potem 5–6 tygodni na świetle.

Jeśli chcesz sadzić w pierwszej dekadzie kwietnia, zacznij więc kiełkowanie w lutym lub na początku marca, licząc te tygodnie wstecz od swojego terminu.

Sadzeniaki, głębokość i rozstawa

Metodyka wymaga sadzeniaków kwalifikowanych. Poznasz je po urzędowej etykiecie połączonej z paszportem roślin. Nie sadź bulw mniejszych niż 25 mm średnicy.

Głębokość. Na zwykłych glebach sadź na 5–7 cm, licząc od spodu bulwy do powierzchni wyrównanej gleby. Na glebach lekkich i suchych sadź głębiej niż na ciężkich i wilgotnych.

Rozstawa. Rzędy w gospodarstwach mają 62,5–75 cm. Odstęp w rzędzie zależy od wielkości bulwy:

Obsypuj stopniowo: najpierw na 5 cm, potem na 10 cm, a na glebach lekkich do 15 cm.

Wczesne ziemniaki i przymrozki

Metodyka ostrzega, że przy uprawie na wczesny zbiór trzeba uważać na wiosenne przymrozki. Liście i łodygi obumierają już poniżej −1,5 °C, a nieprzykryte glebą bulwy uszkadza już −0,7 °C. Rośliny uszkodzone przez przymrozek odrastają, ale plon może być mniejszy. Jako ochronę metodyka zaleca okrycie wschodzących ziemniaków agrowłókniną.

Ile to daje, pokazało doświadczenie Katedry Warzywnictwa Akademii Podlaskiej w Siedlcach z lat 2000–2002. Podkiełkowane przez 6 tygodni bardzo wczesne odmiany sadzono 9–12 kwietnia. Połowę poletek okryto agrowłókniną od sadzenia, aż rośliny miały około 15 cm. Przy zbiorze po 60 dniach okrycie zwiększyło plon o 17,4%, a przy zbiorze po 75 dniach o 10,5%.

Gdzie sadzić: przedplon i gleba

Według metodyki najlepszym przedplonem są rośliny strączkowe i mieszanki traw z bobowatymi. Dobre są też okopowe i zboża. Nie sadź ziemniaków po łubinie, bo jest żywicielem czarnej nóżki, i nie uprawiaj ich w monokulturze. Metodyka nie podaje, po ilu latach ziemniaki mogą wrócić na to samo miejsce.

Odczyn. Najlepsze jest pH 5,5–6,5. Przy pH poniżej 5,0 ziemniaki słabiej rosną, a powyżej 6,5 częściej pojawia się parch zwykły.

Obornik. Najlepiej dać 25–30 t/ha jesienią, czyli 2,5–3 kg na metr kwadratowy. Metodyka nie zaleca nawożenia obornikiem wiosną. Jesienne nawożenie daje według niej o 3–5 t/ha większy plon niż wiosenne.

O chorobach ziemniaków przeczytasz w artykule Choroby ziemniaków, a o wyborze odmiany w artykule Odmiany ziemniaków.