Choroby storczyków

Najpierw sprawdź pielęgnację

Zanim zaczniesz szukać choroby, przyjrzyj się temu, jak dbasz o roślinę. Michał Mazik pisze w Muratorze, że szkodniki atakują głównie storczyki osłabione: przez suche powietrze, przelanie, zbyt żyzne podłoże albo nadmiar słońca.

Murator dzieli kłopoty storczyków na dwie grupy. Pierwsza to zaburzenia fizjologiczne, czyli skutki błędów w pielęgnacji. Są odwracalne, jeśli usuniesz przyczynę. Druga to choroby zakaźne, wywołane przez grzyby, bakterie i wirusy.

Przelanie. Nadmierne podlewanie powoduje szybkie gnicie korzeni. Liście marszczą się, żółkną i opadają. Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego pisze to samo: zbyt częste podlewanie prowadzi do gnicia korzeni, a wodę, która zbiera się w podstawce, trzeba usuwać.

Przesuszenie. Liście stopniowo tracą jędrność, kwiaty opadają, a roślina powoli zasycha. Winne bywa suche powietrze, typowe dla ogrzewanych mieszkań. Pomaga częste, nawet codzienne zraszanie i nawilżacz powietrza.

Opadanie pąków. Gdy storczyk zrzuca kwiaty i nierozwinięte pąki, Murator wskazuje trzy możliwe przyczyny: zbyt niską temperaturę, słabe oświetlenie lub przeciągi.

Kłopot w tym, że przelanie i przesuszenie wyglądają podobnie. Grażyna Siemińska, ekspertka Muratora, pisze, że trudno ocenić, czy roślinę przelano, czy przesuszono, bo skutki są takie same. Dlatego zawsze zajrzyj do doniczki. Jak prawidłowo podlewać i gdzie ustawić storczyka, opisujemy w artykule o pielęgnacji storczyka.

Żółty liść to nie zawsze choroba

Jeden żółknący liść na dole rośliny nie musi niczego oznaczać. Grażyna Siemińska uspokaja: żółknięcie i odpadanie najniższych liści jest zupełnie normalne, bo falenopsis utrzymuje określoną liczbę liści.

Żółknięcie może mieć też inne przyczyny. Katarzyna Kaźmierczak-Milewska pisze w serwisie KB.pl, że żółknięcie często oznacza chlorozę. Storczyk nie może wtedy pobrać żelaza, głównie z powodu zbyt dużej ilości wapnia, na przykład w twardej wodzie z kranu.

Rada jest prosta. Zamiast kranówki używaj deszczówki lub wody zmiękczonej i sięgnij po nawóz z łatwo przyswajalnym żelazem.

Trzeci możliwy powód to fuzarioza. Odróżnisz ją po tym, że u nasady żółknących, najstarszych liści widać czarną zgniliznę z pomarańczowymi zarodnikami.

Gnijące korzenie: ratunek krok po kroku

Grażyna Siemińska opisuje w Muratorze, co zrobić, gdy liść zmiękł i zżółkł, a część korzeni jest miękka.

Krok 1. Wyjmij roślinę z doniczki i obejrzyj korzenie.

Krok 2. Usuń korzenie nadgniłe.

Krok 3. Miejsca cięcia zasyp węglem drzewnym lub sproszkowanym cynamonem.

Krok 4. Jeśli bryła korzeniowa jest mokra, połóż ją na całą dobę na gazetach.

Krok 5. Posadź storczyka. Można nawet do tego samego podłoża, o ile nie jest zbyt rozdrobnione.

Krok 6. Wstrzymaj się z podlewaniem 3–4 dni, żeby cięcia zaschły.

Na przyszłość zapamiętaj zasadę ekspertki: falenopsisa podlewa się po całkowitym wyschnięciu podłoża. Czy trwa to tydzień, czy trzy dni, zależy od temperatury, wilgotności otoczenia i stanu podłoża.

Choroby grzybowe i bakteryjne

Choroby zakaźne łatwiej rozpoznać po tym, gdzie i jak zaczynają się zmiany.

Miękko, ślisko i brzydko pachnie. To mokra zgnilizna bakteryjna. Na początku choroby Murator radzi usunąć porażone liście i zasypać rany węglem drzewnym. Silnie porażone rośliny trzeba wyrzucić.

Plamy, które rosną i ciemnieją. Przy bakteryjnej plamistości liści najpierw widać drobne, jasne plamy. Na spodzie liścia pojawiają się szare skupiska bakterii.

Szary nalot. KB.pl opisuje, że infekcja grzybowa zaczyna się od szarego nalotu na liściach, a z czasem plamy ciemnieją i brązowieją. Zainfekowany liść najlepiej od razu usunąć, a roślinę odstawić od pozostałych. Na kwiatach szara pleśń zaczyna się od wodnistych, szarawych przebarwień na płatkach.

Plamy fioletowe, brązowe, czarne. Tak KB.pl opisuje czarną zgniliznę. Trzeba szybko usunąć chore części, zabezpieczyć rany i odizolować roślinę.

Wilgoć i brak przewiewu. Szarej pleśni sprzyjają według Muratora chłodne, wilgotne warunki. Przy czarnej zgniliźnie KB.pl radzi unikać nadmiaru wilgoci i zapewnić dobrą wentylację.

Opryski. W mieszkaniu trzeba z nimi uważać. Murator zaznacza, że środków ochrony roślin nie stosuje się w pomieszczeniu, a roślinę na czas oprysku trzeba z niego wynieść. Używaj tylko środków zarejestrowanych w Polsce, zgodnie z etykietą.

Szkodniki: po czym je poznać

Murator pisze, że wełnowce bywają zawlekane do domu razem z egzotycznymi roślinami ze sklepu. Nową roślinę warto więc dokładnie obejrzeć.

Sposoby domowe. Źródła opisują kilka prostych metod. Mszyce i tarczniki usuwa się szmatką lub patyczkiem zamoczonym w alkoholu. Wełnowce można polewać płynem do naczyń albo przecierać liście wodą z alkoholem. Mączliki Murator radzi wciągnąć odkurzaczem. Rośliny z wciornastkami spłukuje się wodą o temperaturze 40 °C.

Wilgotność. Przędziorki lubią suche powietrze, a wciornastki rzadziej pojawiają się tam, gdzie jest wilgotno. Zraszanie pomaga więc na oba szkodniki.

W podłożu. W podłożu mogą żyć skoczogonki i larwy ziemiórek. Skoczogonki to drobne, białe lub szare skaczące owady, które wypływają na powierzchnię przy podlewaniu. Grażyna Siemińska wyjaśnia, że żyją w podłożu wilgotnym, próchnicznym i zbitym. Rada jest ta sama co przy ziemiórkach: wymienić podłoże, opłukać korzenie i pozwalać podłożu przeschnąć między podlewaniami. Chemia to ostateczność.

Jak nie dopuścić do choroby

Z naszych źródeł wynika kilka prostych zasad.

Podlewaj po przeschnięciu. Zalane korzenie gniją, a mokre podłoże przyciąga ziemiórki i skoczogonki.

Dbaj o wilgotne powietrze. Suche powietrze osłabia storczyka i sprzyja przędziorkom.

Wietrz. Dobra cyrkulacja powietrza ogranicza szarą pleśń i czarną zgniliznę. Uważaj tylko na przeciągi, bo od nich opadają pąki.

Używaj miękkiej wody. Deszczówka lub woda zmiękczona chronią przed chlorozą.

Oglądaj nowe rośliny. Wełnowce często przychodzą ze sklepu.

Izoluj chore rośliny. Radzą to Murator i KB.pl.

Reaguj wcześnie. KB.pl podkreśla, że wczesne wykrycie choroby daje dużą szansę na uratowanie rośliny. Im szybciej zaczniesz działać, tym lepiej.

Czarna plama u nasady liści i lepkie krople

Grażyna Siemińska odpowiadała w poradach Muratora na pytania o dwa niepokojące objawy.

Ciemna plama, która rośnie u nasady liści. Ekspertka uznała, że to może być zgnilizna bakteryjna. Wymieniła trzy rzeczy, które jej sprzyjają: podłoże, które nie przesycha, brak ruchu powietrza i zraszanie przy zbyt niskiej temperaturze. Przed kolejnym podlaniem podłoże musi zupełnie wyschnąć, a korzenie powinny stać się srebrzystobiałe. Chore miejsca można ostrożnie zasypać sproszkowanym cynamonem. Trzeba też pilnować, żeby nie dostawała się tam woda. Ekspertka nie obiecuje sukcesu. Pisze tylko, że roślinę być może uda się uratować.

Lepkie krople na spodzie liści. To zwykle nie choroba. Grażyna Siemińska wyjaśnia, że lepka wydzielina jest efektem gutacji, zjawiska normalnego dla rośliny. Słodka wydzielina może jednak wabić szkodniki, dlatego lepiej ją zmyć wacikiem zamoczonym w ciepłej wodzie. Zanim uznasz krople za gutację, obejrzyj roślinę. Lepką spadź zostawiają też mszyce.

Ciemne plamy na brzegach liści. W tej samej poradzie ekspertka podała dwie możliwe przyczyny: przebarwienie od zbyt intensywnego światła albo chorobę bakteryjną. Bez zdjęcia nie potrafiła tego rozstrzygnąć. Takie plamy można według niej posmarować propolisem.

Mączlik, skoczogonki i woda do podlewania

Mączlik szklarniowy. To drobne, białe owady długości 1–1,5 mm, podobne do małych muszek. Podrywają się do lotu, gdy poruszysz rośliną. Żerują na liściach, pąkach i młodych przyrostach i wysysają soki. Zostawiają drobne, marmurkowate plamki oraz spadź, która sprzyja chorobom. Murator radzi wciągnąć je odkurzaczem, a przy większym nasileniu sięgnąć po środek ochrony roślin, tylko zarejestrowany w Polsce i zgodnie z etykietą.

Skoczogonki. Żyją w podłożu wilgotnym i zbitym. Grażyna Siemińska ostrzega, że gdy jest ich dużo, mogą uszkadzać liście młodych roślin i korzenie.

Woda. Michał Mazik pisze, że większość storczyków podlewa się umiarkowanie, najlepiej odstaną, miękką wodą, a podłoże powinno lekko przeschnąć przed kolejnym podlaniem. Paweł Klejman z Mazowieckiego ODR zaleca deszczówkę lub wodę z filtra odwróconej osmozy, a wodę z kranu najlepiej przegotowaną i odstaną.

Preparaty ekologiczne. Murator zaznacza, że na początku choroby grzybowej można spróbować preparatów ekologicznych. W późniejszej fazie środki chemiczne też bywają zawodne, dlatego tak ważne jest wczesne działanie.