Kiedy sadzić jeżyny

Jesień czy wiosna: źródła się różnią

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach w metodyce integrowanej ochrony jeżyny bezkolcowej (2021) pisze: najodpowiedniejszą porą sadzenia jeżyn jest późna jesień, bo gleba jest wtedy wilgotna, a to sprzyja ukorzenianiu się roślin przed zimą. Ta sama metodyka dodaje, że jeżyny można też sadzić wiosną.

W innym miejscu ta sama metodyka zaznacza: jeżyny kopane ze szkółki najlepiej posadzić wczesną wiosną. Jeśli sadzisz je jesienią, trzeba je kopczykować, czyli obsypać ziemią, żeby nie przemarzły.

Metodyka Integrowanej Produkcji Jeżyny Bezkolcowej, wydana przez PIORiN w 2023 roku, rozkłada akcenty inaczej. Sadzonki sadzi się wczesną wiosną lub jesienią, ale termin wiosenny uważa się za korzystniejszy. Przy sadzeniu jesiennym metodyka każe chronić rośliny przed mrozem: usypać przy karpie kopczyki z ziemi albo okryć sadzonki słomą lub białą agrotkaniną. PIORiN dodaje, że sadzonki mogą być z doniczek albo wykopane z matecznika, byle były silne i dobrze ukorzenione.

Źródła się więc różnią. Wspólny wniosek: wczesna wiosna jest bezpieczna, a jesienią sadź tylko z okryciem.

Dokładnych dat ani terminów dla regionów Polski żadna metodyka nie podaje.

Mróz: największy problem jeżyny

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa ostrzega, że pędy jeżyn są bardzo wrażliwe na przemarznięcia. Wiele odmian, zwłaszcza bezkolcowych, źle znosi mróz i wiosenne przymrozki.

Przed mrozami krzewy odmian wrażliwych okryj, najlepiej białą agrotkaniną. Na plantacjach kwiaty chroni się też deszczowaniem. Według instytutu może ono zapobiec uszkodzeniu kwiatów nawet przy spadku temperatury do −5 °C.

Kiedy grożą przymrozki? Według IUNG-PIB w Puławach średnia data przymrozku w Polsce to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki występują około 25 maja. Ta sama praca podaje, że na przymrozki szczególnie wrażliwe są kwiatostany.

Do jakiej temperatury wytrzymują poszczególne odmiany, nasze źródła nie podają.

Stanowisko, gleba i przedplon

Pod plantację jeżyn metodyka poleca tereny równinne lub o łagodnych zboczach. Unikaj miejsc nisko położonych, gdzie tworzą się zastoiska mrozowe. Jako osłonę instytut wymienia olszę, leszczynę i brzozę. Odradza szybko rosnące drzewa, takie jak topole.

Jeżyny potrzebują gleb o bardzo dobrych właściwościach fizycznych. Bardzo dobre są lessy. Na glebach lekkich, piaszczystych trzeba nawadniać.

Materiał MEN o szkółkach krzewów owocowych podaje podobnie, że jeżyna preferuje gleby lekko kwaśne, o pH około 6.

Gorczyca na zielony nawóz według instytutu ogranicza też szkodliwe nicienie. Przed sadzeniem metodyka radzi dużą dawkę obornika, 40–50 t/ha, czyli 4–5 kg na metr kwadratowy, albo torf lub kompost. Unikaj też stanowisk z licznymi chwastami wieloletnimi. Więcej w artykułach Nawozy zielone i Obornik.

Jak posadzić jeżyny

Sadzonki. Instytut podkreśla, że plantację trzeba założyć ze zdrowego materiału z licencjonowanej szkółki. Tak nie przeniesiesz do ogrodu chorób wirusowych i grzybowych.

Głębokość. Rośliny sadzi się w dołki, około 3 cm głębiej, niż rosły w mateczniku.

Rozstawa. Jeżyny prowadzone przy drutach sadzi się w rozstawie 2,5–3,0 m między rzędami. Odmiany o pędach wzniesionych sadzi się w rzędzie co 50–100 cm. Dla jeżyny płożącej się odległość w rzędzie powinna być zdecydowanie większa, według PIORiN 1,5–2,0 m.

Podpory. Krzewy potrzebują podpory, żeby długie pędy nie pokładały się na ziemi i nie gniły. Instytut opisuje przywiązywanie około 5–7 silnych pędów do drutów albo do palików.

Pierwszy rok. Cięcia zaraz po posadzeniu metodyka nie opisuje. Podaje za to, że u młodych pędów wysokich na około 2 m usuwa się wierzchołek, żeby się rozgałęziły. Jesienią pęd główny i boczne skraca się do około 30–40 cm. Po zbiorach pędy, które owocowały, wycina się tuż przy ziemi.

Polskie odmiany jeżyny

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa podaje, że w Krajowym Rejestrze jest 6 odmian jeżyny wyhodowanych w Polsce: 'Brzezina', 'Gaj', 'Gracja', 'Polar', 'Ruczaj' i 'Zagajnik'. Wszystkie owocują tylko na pędach dwuletnich.

W którym roku po posadzeniu zbierzesz pierwsze owoce, nasze źródła nie podają.