Ogrodnik ABC
Agrest Kiedy sadzić i siać

Kiedy sadzić agrest

Agrest budzi się wiosną bardzo wcześnie. Jesienią masz spokój: gleba jest wilgotna, a krzew zdąży się ukorzenić przed zimą.

W skrócie

Instytut Ogrodnictwa radzi sadzić agrest jesienią. Gleba jest wtedy wilgotna i krzewy ukorzeniają się przed zimą. Przy sadzeniu wiosną łatwo uszkodzić mocno nabrzmiałe pąki kwiatowe. Sadź krzew 5–6 cm głębiej, niż rósł w szkółce, na glebie o pH 6,2–6,7, poza zastoiskami mrozowymi.

Owoce agrestu na gałązce
Zdjęcie: Calle Eklund/V-wolf, CC BY-SA 3.0, źródło

Jesień czy wiosna

Owoce agrestu na gałązce
Owoce agrestu na gałązce Zdjęcie: Calle Eklund/V-wolf, CC BY-SA 3.0, źródło

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach w metodyce integrowanej ochrony agrestu pisze wprost: najodpowiedniejszą porą sadzenia agrestu jest jesień. Gleba jest wtedy wilgotna, a to sprzyja ukorzenianiu się roślin przed zimą.

Wiosną też możesz sadzić, ale metodyka ostrzega, że podczas sadzenia wiosennego można uszkodzić mocno nabrzmiałe pąki kwiatowe. Agrest rusza z wegetacją wcześnie, więc wiosną łatwo się spóźnić.

Źródła, które otworzyliśmy, nie podają dokładnych miesięcy ani osobnych terminów dla różnych regionów Polski. Dlatego nie wpisujemy tu konkretnych dat.

Stanowisko: bez zastoisk mrozowych

Metodyka Instytutu Ogrodnictwa odradza nieckowate zagłębienia terenu, bo tworzą się tam zastoiska mrozowe. Odradza też stanowiska osłonięte, z utrudnionym przepływem powietrza, bo sprzyjają chorobom grzybowym.

Materiał edukacyjny Ministerstwa Edukacji Narodowej o szkółkach krzewów owocowych (Zintegrowana Platforma Edukacyjna) dodaje, że agrest najlepiej przyjmuje się w terenach podgórskich o dużej ilości opadów oraz w zasięgu klimatu morskiego. Ten sam materiał radzi nie sadzić go na zboczach południowych.

Przymrozki potrafią mocno zaszkodzić agrestowi. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) w Puławach opisał przymrozki z 2–7 maja 2011 roku. W województwie wielkopolskim straty w agreście przekroczyły wtedy 70%. Ta sama praca podaje, że średnia data przymrozku w Polsce to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki występują około 25 maja.

Gleba i przygotowanie miejsca

Instytut Ogrodnictwa radzi zakładać plantacje agrestu na glebach żyznych, gliniastych lub piaszczysto-gliniastych i przewiewnych. Bardzo dobre są gleby lessowe. Gleby lekkie, piaszczyste i ciężkie metodyka uznaje za nieodpowiednie.

WymaganieCo podaje metodyka
OdczynLekko kwaśny, pH 6,2–6,7
Woda gruntowaNie wyżej niż 50–60 cm od powierzchni gleby
PrzedplonNie po wieloletnich roślinach bobowatych, w tym po lucernie

Glebę przygotuj z wyprzedzeniem. Metodyka zaleca wiosną, rok przed sadzeniem krzewów, uprawę roślin na nawóz zielony. Można też dać dużą dawkę obornika, 40–50 t/ha, czyli 4–5 kg na metr kwadratowy, albo torf lub kompost. O tym, jak dobrać rośliny na zielony nawóz, piszemy w artykule Nawozy zielone, a o oborniku w artykule Obornik.

Jak posadzić krzew

Krzew agrestu z owocami
Krzew agrestu z owocami Zdjęcie: kahvikisu from Kangasala Suomi (Finland), CC BY 2.0, źródło

Sadzonki. Metodyka każe używać do zakładania plantacji tylko kwalifikowanego materiału szkółkarskiego.

Głębokość. Rośliny sadzi się w dołki, 5–6 cm głębiej, niż rosły w szkółce. Z pędów, które znalazły się w ziemi, wyrastają nowe korzenie.

Rozstawa. Na plantacji towarowej Instytut Ogrodnictwa podaje 3,5–4,0 m między rzędami i 50–60 cm w rzędzie. To liczby dla sadu produkcyjnego. Osobnej rozstawy dla ogrodu przydomowego nasze źródła nie podają.

Ściółka. Ściółki organiczne ograniczają udeptywanie gleby i wyrównują jej temperaturę i wilgotność. Warstwę ściółki uzupełniaj do grubości 10 cm. Przy ściółce syntetycznej nie da się rozsypywać nawozów mineralnych na całą powierzchnię.

Cięcie po posadzeniu. Metodyka nie opisuje cięcia zaraz po posadzeniu, więc go tu nie podajemy.

Jaką odmianę wybrać

Owoce i liście agrestu
Owoce i liście agrestu Zdjęcie: Ruslan V. Albitsky, CC BY-SA 2.5, źródło

Największym problemem agrestu jest amerykański mączniak agrestu. Metodyka Instytutu Ogrodnictwa zwraca uwagę na starą, angielską odmianę 'Biały Triumf'. Jest wciąż szeroko uprawiana, ale podatna na tę chorobę.

Według metodyki pięć z siedmiu odmian wpisanych do rejestru COBORU ma małą podatność na amerykańskiego mączniaka agrestu: 'Invicta', 'Hinnonmaki Rot', 'Pax' oraz nowe polskie odmiany 'Hinsel' i 'Resika'. Metodyka zaznacza jednak, że kwalifikowanego materiału szkółkarskiego nowych odmian jest na razie mało.

Plantację agrestu do zbioru kombajnem zakłada się według instytutu na kilkanaście lat. Dlatego miejsce i odmianę wybierz starannie.

Sadzenie agrestu w skrócie (Instytut Ogrodnictwa)

CoZalecenie
Kiedy sadzićJesienią; wiosną ryzyko uszkodzenia nabrzmiałych pąków kwiatowych
StanowiskoPoza nieckami i zastoiskami mrozowymi, nie w miejscu bez przepływu powietrza
GlebaŻyzna, gliniasta lub piaszczysto-gliniasta, przewiewna; bardzo dobre są lessy
OdczynLekko kwaśny, pH 6,2–6,7
Woda gruntowaNie wyżej niż 50–60 cm pod powierzchnią
Głębokość5–6 cm głębiej, niż krzew rósł w szkółce
Rozstawa na plantacji3,5–4,0 m między rzędami, 50–60 cm w rzędzie
Ściółka organicznaUzupełniana do grubości 10 cm

Jak to zrobić

  1. Wiosną, rok przed sadzeniem, wysiej rośliny na nawóz zielony albo przekop glebę z dużą dawką obornika, torfu lub kompostu. Nie sadź agrestu po wieloletnich roślinach bobowatych, np. po lucernie.
  2. Wybierz miejsce poza zagłębieniami terenu, gdzie tworzą się zastoiska mrozowe. Unikaj też zakątków osłoniętych, w których powietrze stoi.
  3. Sprawdź odczyn gleby. Agrest lubi glebę lekko kwaśną, o pH 6,2–6,7.
  4. Kup krzewy z kwalifikowanego materiału szkółkarskiego.
  5. Sadź jesienią. Wykop dołek i posadź krzew 5–6 cm głębiej, niż rósł w szkółce. Z przysypanych pędów wyrosną nowe korzenie.
  6. Rozłóż pod krzewami ściółkę organiczną i uzupełniaj ją do grubości 10 cm.

Najczęstsze pytania

Czy agrest lepiej sadzić jesienią czy wiosną?

Jesienią. Instytut Ogrodnictwa nazywa jesień najodpowiedniejszą porą, bo wilgotna gleba sprzyja ukorzenianiu się przed zimą. Przy sadzeniu wiosennym można uszkodzić mocno nabrzmiałe pąki kwiatowe.

Jak głęboko sadzić agrest?

5–6 cm głębiej, niż krzew rósł w szkółce. Instytut Ogrodnictwa pisze, że z przysypanych pędów wyrastają nowe korzenie.

Jaka gleba jest dobra dla agrestu?

Żyzna, gliniasta lub piaszczysto-gliniasta i przewiewna, o odczynie lekko kwaśnym, pH 6,2–6,7. Woda gruntowa nie powinna podchodzić wyżej niż 50–60 cm pod powierzchnię. Gleby lekkie, piaszczyste i ciężkie się nie nadają.

W jakiej rozstawie sadzić agrest?

Na plantacjach towarowych Instytut Ogrodnictwa podaje 3,5–4,0 m między rzędami i 50–60 cm w rzędzie. Rozstawy dla ogrodu przydomowego nasze źródła nie podają.

Po czym nie sadzić agrestu?

Po wieloletnich roślinach bobowatych, w tym po lucernie. Tak radzi metodyka Instytutu Ogrodnictwa.

Czy przymrozki szkodzą agrestowi?

Tak. Według IUNG-PIB po przymrozkach na początku maja 2011 roku straty w agreście w Wielkopolsce przekroczyły 70%. Średnia data przymrozku w Polsce to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki zdarzają się około 25 maja.

Źródła

Tę stronę napisaliśmy na podstawie poniższych źródeł.

  1. Metodyka integrowanej ochrony agrestu (materiały dla doradców), red. A. Broniarek-Niemiec, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2015, aktualizacja 2017
  2. Metodyka integrowanej ochrony agrestu (materiały dla producentów), red. A. Broniarek-Niemiec, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2015, aktualizacja 2017
  3. Zakładanie i prowadzenie szkółki krzewów owocowych (e-materiał do kształcenia zawodowego), Zintegrowana Platforma Edukacyjna, Ministerstwo Edukacji Narodowej
  4. Ocena szkód w roślinach sadowniczych i ogrodniczych powodowanych przez przymrozki w maju 2011 roku (A. Doroszewski i in.), Acta Agrophysica 20(2), Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa PIB, Puławy, 2013