Cięcie brzoskwini

Dlaczego brzoskwinię trzeba ciąć co roku

Metodyka integrowanej produkcji brzoskwiń i moreli, przygotowana w Instytucie Ogrodnictwa, pisze o bardzo silnym cięciu. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego mówi o cięciu corocznym i dość silnym.

Powód jest prosty. Brzoskwinia zawiązuje pąki kwiatowe na pędach jednorocznych, czyli tych, które wyrosły w poprzednim sezonie. Według metodyki na jednorocznym pędzie długości 50 cm znajduje się od 20 do 40 pąków kwiatowych. Duże, silnie cięte drzewo wytwarza w ciągu roku nawet 40–60 metrów bieżących takich pędów.

Co się dzieje bez cięcia? Metodyka odpowiada: pędy bardzo wcześnie owocują, starzeją się i przestają rosnąć. Instytut Ogrodnictwa w metodyce ochrony brzoskwini dodaje, że zaniechanie cięcia nawet na jeden rok obniża plon i pogarsza kondycję drzewa.

Dlatego, jak pisze Pomorski ODR, każdego roku usuwa się większość pędów i zostawia młode, silne przyrosty.

Cięcie chroni też przed chorobami. Brzoskwinia jest wrażliwa na infekcje grzybowe i bakteryjne, a luźna korona pozwala na swobodny ruch powietrza i dostęp słońca. Instytut Ogrodnictwa pisze, że drzewa prawidłowo cięte są w mniejszym stopniu atakowane przez brunatną zgniliznę i mączniaka.

Kiedy ciąć brzoskwinię

Tu brzoskwinia różni się od jabłoni najbardziej. Instytut Ogrodnictwa pisze, że drzewa należy ciąć w okresie wegetacji, bo cięcie w okresie spoczynku jest bardzo ryzykowne i w Polsce niepolecane.

Termin główny. Według metodyki ochrony brzoskwini optymalny termin to czas tuż przed kwitnieniem lub tuż po nim, nie później niż 3 tygodnie po kwitnieniu.

Co mówią inne źródła. Pomorski ODR podaje, że najlepszym terminem jest wczesna wiosna, w okresie ruszania wegetacji. Metodyka integrowanej produkcji pisze o skracaniu pędów wiosną. Wszystkie trzy źródła wskazują więc wiosnę i żadne nie poleca zimy. Różnią się tylko tym, jak wcześnie zacząć: ośrodek doradztwa mówi o samym ruszeniu wegetacji, a instytut o okolicach kwitnienia.

Dlaczego nie zimą. Metodyka integrowanej produkcji wyjaśnia, że nasz klimat jest dla brzoskwini zbyt wilgotny, zwłaszcza zimą. Niezabliźnione rany mogą być przyczyną infekcji. Instytut wymienia leukostomozę, srebrzystość liści i raka bakteryjnego. Pomorski ODR dodaje, że zimowe cięcie drzew pestkowych sprzyja infekcjom i wyciekowi gumy.

Brzoskwinie należą poza tym do drzew mało odpornych na mróz. Instytut Ogrodnictwa pisze, że drzewa osłabione lub uszkodzone przez mróz są szczególnie podatne na raka bakteryjnego i leukostomozę.

Daty i regiony. Źródła opisują termin fazą rozwoju drzewa, a nie datą. Nie podają też osobnych terminów dla różnych części Polski. Patrz więc na swoje drzewo, a nie na kalendarz.

Pogoda i ochrona ran

Metodyka integrowanej produkcji każe formować korony przy suchej, słonecznej pogodzie. Pomorski ODR dodaje, że nie tnie się podczas silnego mrozu, w czasie opadów ani tuż przed spodziewanym przymrozkiem.

Większe rany. Metodyka zaleca wszystkie większe rany po cięciu niezwłocznie smarować preparatami do leczenia ran. Instytut w metodyce ochrony powtarza to przy leukostomozie i raku bakteryjnym: rany zabezpiecza się bezpośrednio po cięciu.

Drobne rany. Metodyka integrowanej produkcji radzi zabezpieczyć je opryskiem po cięciu i wymienia środki miedziowe. Stosuj tylko środki zarejestrowane w Polsce do tej uprawy, zgodnie z etykietą.

Miejsce cięcia. Pomorski ODR przypomina, że gałęzie wycina się tuż przy obrączce, bez uszkadzania kory.

Pierwsza wiosna po posadzeniu

Instytut Ogrodnictwa pisze, że drzewka przycina się wiosną, niezależnie od terminu ich sadzenia. Sposób zależy od tego, jaką koronę wybierasz.

Korona z otwartym środkiem. Przy szerokiej rozstawie, 6 × 6 m lub 5 × 5 m, instytut opisuje korony kotłowe lub wazowe. Według metodyki integrowanej produkcji wybiera się 3–4 najładniejsze pędy na konary i skraca je do 30–40 cm.

Korona wrzecionowa. Przewodnik przycina się na wysokości około 1 m nad ziemią. Pędy boczne obcina się, zostawiając tylko 1–2 oczka przy przewodniku. Z nowych przyrostów wybiera się potem 4–5 pędów osadzonych poziomo na przewodniku, 50–80 cm nad ziemią.

Druga wersja. Metodyka ochrony brzoskwini opisuje cięcie nieco łagodniej. Silne, dobrze rozgałęzione drzewka tnie się lekko: usuwa się pędy niepotrzebne lub rosnące zbyt nisko, a pozostałe skraca o 1/3 lub o połowę. Metodyka integrowanej produkcji podaje z kolei, że w pierwszym roku wycina się i skraca 4/5 pędów, czyli 80%. Oba dokumenty pochodzą z Instytutu Ogrodnictwa. Różnią się siłą pierwszego cięcia, ale zgadzają się, że drzewko po posadzeniu trzeba przyciąć.

Kąty konarów. Instytut zwraca uwagę na formowanie szerokich kątów odgałęzień. Taka korona jest stabilna i gałęzie się nie rozłamują.

W drugim i trzecim roku tnie się nadal mocno. Usuwa się pędy zagęszczające środek, a pędy zewnętrzne skraca, żeby pobudzić wzrost. Więcej o sadzeniu i pierwszym cięciu piszemy w artykule Kiedy sadzić brzoskwinie.

Drzewo owocujące: ile pąków zostawić

Co roku robisz to samo, w tej samej kolejności.

Krok pierwszy: porządki. Wytnij pędy martwe, chore i stare. Metodyka integrowanej produkcji radzi zastępować stare gałęzie młodymi przyrostami. Instytut dodaje, że podczas cięcia usuwa się także pędy porażone przez patogeny. Przy kędzierzawości liści zaleca wycinać wiosną pędy z najsilniej porażonymi liśćmi.

Krok drugi: światło. Usuń pędy, które zagęszczają środek korony. Pomorski ODR pisze, że korona brzoskwini powinna być niska i dobrze doświetlona.

Krok trzeci: skracanie. Pędy jednoroczne, które zostają, skraca się wiosną. Metodyka integrowanej produkcji podaje prostą miarę według grubości pędu:

Nie żałuj pędów. Pamiętaj, że na półmetrowym pędzie jest 20–40 pąków kwiatowych.

Cięcie letnie

Oprócz cięcia wiosennego źródła opisują drugie, lżejsze cięcie w lecie.

Metodyka ochrony brzoskwini podaje, że można je wykonać w drugiej połowie lata. Usuwa się wtedy silne tegoroczne pędy, czyli wilki. Dzięki temu światło dociera do owoców. Instytut pisze też, że cięcie letnie stymuluje drzewa do obfitego zawiązywania pąków kwiatowych na rok następny.

Metodyka integrowanej produkcji podaje inny termin: czerwiec lub lipiec. Dotyczy on gęsto sadzonych sadów z koronami wrzecionowymi, gdzie wycina się najsilniejsze pędy w górnej części korony.

Przy leukostomozie instytut wymienia „prawidłowe i terminowe cięcie koron” i podaje w nawiasie okres czerwiec–sierpień.

Źródła różnią się więc terminem letniego cięcia: czerwiec lub lipiec, czerwiec–sierpień albo druga połowa lata. Wspólne jest to, że latem wycina się tylko najsilniejsze pędy.

Przerzedzanie zawiązków

Zalecane odmiany brzoskwini są według Instytutu Ogrodnictwa samopłodne i nie wymagają zapylaczy. Przy sprzyjającej pogodzie zawiązują więcej owoców, niż drzewo jest w stanie dobrze wykarmić. Instytut pisze, że do dobrego wyrośnięcia owoców niezbędne jest wtedy przerzedzanie zawiązków.

Metodyka integrowanej produkcji podaje, jak to zrobić:

Kiedy. Wcześnie, gdy zawiązki mają wielkość orzecha laskowego.

Jak gęsto. Zostaw zawiązki co 15–20 cm, a u odmian wczesnych co 20 cm.

Metodyka pokazuje też prosty rachunek. Drzewo średniej wielkości, które ma dać 25 kg owoców o masie 150 g, powinno mieć nie więcej niż 166 zawiązków.

Na koniec uwaga o odmianach. Instytut Ogrodnictwa pisze, że w Polsce najlepiej sprawdzają się odmiany wczesne i średnio wczesne, a późne mogą w naszym klimacie nie osiągać dojrzałości zbiorczej. Odmianę wybierz więc starannie już przy zakupie.

Choroby, które ogranicza dobre cięcie

Instytut Ogrodnictwa w metodyce ochrony brzoskwini łączy cięcie z kilkoma chorobami. Podaje też warunki, w których się rozwijają.

Przy brunatnej zgniliźnie instytut zaleca także usuwać porażone owoce i mumie, czyli zaschnięte owoce.

Jeśli choroba wymaga oprysku, stosuj tylko środki zarejestrowane w Polsce do tej uprawy, zgodnie z etykietą.