Kiedy sadzić winorośl

Wiosna: przełom kwietnia i maja

Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach w metodyce integrowanej ochrony winorośli w uprawie polowej pisze krótko: najlepszym terminem sadzenia winorośli jest wiosna, przełom kwietnia i maja. Ten sam termin powtarza nowsza metodyka integrowanej produkcji winogron, zatwierdzona przez PIORiN w 2024 roku. W 2027 roku celuj więc w ostatnie dni kwietnia i pierwsze dni maja.

Sadzenie jesienne też się zdarza. Opracowanie Instytutu o nawożeniu winorośli podaje, że przy planowanym jesiennym sadzeniu obornik daje się pod przedplon, a nie bezpośrednio przed sadzeniem. Metodyka nie omawia jednak jesiennego terminu, więc nasze źródła nie mówią, kiedy dokładnie jesienią sadzić.

Pamiętaj, że przełom kwietnia i maja to jeszcze czas przymrozków. Badacze z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) w Puławach podają, że średnia data przymrozku w Polsce to 20 kwietnia, a ostatnie przymrozki występują około 25 maja. Metodyka Instytutu Ogrodnictwa zaznacza, że formy szpalerowe zmniejszają zagrożenie przymrozkami wiosennymi.

Nasze polskie źródła nie podają temperatury gleby, przy której należy sadzić winorośl.

Gdzie posadzić winorośl

Według metodyki Instytutu Ogrodnictwa pod winorośl nadają się stanowiska ciepłe, słoneczne i umiarkowanie przewiewne. Najlepsza jest wystawa południowa lub południowo-zachodnia.

Stok pomaga. Na zboczach o nachyleniu ponad 3% krzewy lepiej się nagrzewają, a zimne powietrze spływa w dół. Przy nachyleniu ponad 10% pojawiają się kłopoty z erozją i pracą maszyn.

Zastoiska mrozowe szkodzą. Unikaj zamkniętych kotlin i zagłębień, w których zbiera się zimne powietrze.

Wiatr. Winnice narażone na silne wiatry z zachodu i północy warto osłonić. Metodyka podaje jako przykład olszę szarą sadzoną co 1–1,5 m. Inne pomysły na osłonę znajdziesz w artykule Jaki żywopłot posadzić.

Region. Instytut wymienia jako korzystne dla większych winnic m.in. dolinę Odry, okolice Wrocławia, Krakowa, Sandomierza, Tarnowa, Warki i Powiśle Lubelskie.

Gleba i przygotowanie przed sadzeniem

Rodzaj gleby. Metodyka pisze, że winorośl preferuje gleby lekkie: kamienisto-piaszczyste, piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste.

Odczyn. Opracowanie Instytutu Ogrodnictwa o nawożeniu winorośli (2023) podaje optymalne pH (w KCl) 6,5–7,2 dla winorośli właściwej i 6,0–6,5 dla mieszańców.

Przedplon. Dobrym przedplonem są zboża, trawy pastewne i gorczyca. Winorośli nie sadzi się po truskawkach i lucernie. Po usunięciu drzew metodyka każe odczekać 3–4 lata.

Wapnowanie. Przed założeniem winnicy wapnuje się najpóźniej 4–6 tygodni przed sadzeniem. Jednorazowa dawka nie powinna przekraczać 6 t CaO na hektar. Nawozy fosforowe i potasowe dobiera się według wyniku analizy gleby. O oborniku przeczytasz więcej w artykule Obornik w ogrodzie.

Sadzonki i rozstawa

Sadzonki. Metodyka Instytutu Ogrodnictwa zaleca zakładać winnicę z kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, wolnego od wirusów. Zwykle są to sadzonki szczepione na podkładkach odpornych na filokserę, z parafinowanym miejscem szczepienia. W Polsce można też sadzić sadzonki własnokorzeniowe. Instytut pisze, że ryzyko filoksery na glebach piaszczystych i w chłodnym klimacie jest minimalne, o ile szkodnik nie zostanie zawleczony z sadzonkami.

Rozstawa. W rzędzie krzewy sadzi się co 0,8 m przy formie niskiej głowy i co 1,0–1,5 m przy formach szpalerowych, a przy formach z wysokim pniem nawet co 1,5–1,8 m. Między rzędami metodyka podaje 2,0–2,2 m przy małym sprzęcie i 2,5–2,7 m przy standardowych maszynach. Rzędy najlepiej wytyczać w osi północ–południe.

Głębokość. Nasze polskie źródła nie podają, jak głęboko sadzić winorośl ani na jakiej wysokości zostawić miejsce szczepienia.

Podpora. W pierwszym roku i przy formie niskiej głowy wystarczą indywidualne podpory. Przy młodych roślinach można założyć plastikowe osłony, tak zwane tuby wegetacyjne.

Pierwszy rok po posadzeniu

Woda. Metodyka zaznacza, że susza wpływa na przyjmowanie się roślin po posadzeniu. W winnicach z nawadnianiem kroplowym wiosną, w okresach bez deszczu, podlewa się co 3–7 dni.

Nawożenie. Opracowanie o nawożeniu winorośli podaje, że jeśli przed sadzeniem dano obornik albo pełne nawożenie mineralne, w pierwszym roku nawożenie fosforem i potasem jest zbędne, a często także w drugim i trzecim. Azot w latach 2–4, jeśli jest potrzebny, daje się tylko pasem wzdłuż rzędu, do 5 g N na metr kwadratowy.

Zima. Metodyka radzi kopczykować rośliny na zimę, co zmniejsza ryzyko mrozowych pęknięć. Mrozoodporność pąków zależy od odmiany. Instytut dzieli odmiany na trzy grupy:

Jak ciąć krzew w kolejnych latach, piszemy w artykule Cięcie winorośli. Wszystkie nasze teksty o winorośli znajdziesz w dziale Winorośl.