Piwonie uprawa

Jakie piwonie rosną w naszych ogrodach

Ewa Pietryka opisuje w kb.pl trzy grupy piwonii, które spotkasz w sprzedaży:

Piwonie chińska i lekarska to byliny. Ich część nadziemna jesienią obumiera, a wiosną roślina odrasta z podziemnych pąków. Piwonia drzewiasta jest półkrzewem. Serwis kb.pl podaje, że kwitnie zwykle w maju, wcześniej niż piwonie bylinowe, które kwitną od końca maja do czerwca.

Monika Margańska z Podkarpackiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Boguchwale pisze, że piwonie rosną powoli, ale są bardzo trwałe i długowieczne. Wspomina o kępach rosnących w jednym miejscu kilka lub kilkanaście lat. Warto więc dobrze wybrać dla nich miejsce.

Wysokości podane przez ODR są podobne: piwonia chińska 80–100 cm, lekarska 60–70 cm, krzewiasta, czyli drzewiasta, do 1,5 m.

Termin i sposób sadzenia opisujemy dokładnie w artykule Kiedy sadzić piwonie.

Stanowisko: słońce i przewiew

Słońce. Pietryka radzi wybrać miejsce słoneczne, osłonięte od silnego wiatru. Podkarpacki ODR dopuszcza stanowisko słoneczne lub półcieniste i ostrzega, że w zbyt cienistym miejscu pędy się wyciągają i pokładają. Piwonia potrzebuje bezpośredniego słońca przez co najmniej pół dnia. Półcień jest możliwy, zwłaszcza dla piwonii drzewiastej, ale osłabia kwitnienie. Redakcja Muratora potwierdza: w półcieniu roślina kwitnie słabiej, a pąki są mniejsze.

Przewiew. Elżbieta Borkowska-Gorączko i Maciej Aleksandrowicz piszą w Muratorze, że szarej pleśni sprzyja gęste sadzenie i zacienianie piwonii przez inne rośliny. Zostaw więc wokół kępy trochę wolnej przestrzeni. Pietryka zaleca sadzić nie więcej niż dwie rośliny na m².

Gleba. Powinna być żyzna i próchniczna. Podkarpacki ODR dodaje: średnio zwięzła i nieprzesychająca. Murator: przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna. Na piaszczystych, suchych i ubogich glebach pąki częściej zasychają. Stojąca woda też szkodzi, bo sprzyja gniciu korzeni i chorobom grzybowym. Glebę gliniastą Pietryka radzi zdrenować.

Odczyn. Tu źródła się różnią. Podkarpacki ODR zaleca glebę o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym i zalicza gleby kwaśne do tych, których piwonie nie lubią. Pietryka podaje w kb.pl, że najlepsze jest pH 5–6, choć piwonia zniesie też glebę obojętną i lekko zasadową. Dla piwonii drzewiastej kb.pl zaleca odczyn obojętny lub lekko zasadowy. Przyjmij zalecenie ośrodka doradztwa: gleba bliska obojętnej, nie kwaśna.

Sadzenie: płytko, bo inaczej nie zakwitnie

Podkarpacki ODR, Pietryka i redakcja Muratora podają to samo: pąki odnawiające powinny leżeć 3–5 cm pod powierzchnią ziemi. ODR pisze, że zbyt głębokie sadzenie zwykle jest przyczyną słabego kwitnienia. Według Muratora głębiej posadzona roślina może nie zakwitnąć przez kilka lat albo wytwarzać słabe pąki.

Termin. Pietryka sadzi i przesadza piwonie na przełomie sierpnia i września. Dołek powinien mieć 30–50 cm głębokości. Podkarpacki ODR podaje ten sam termin dla przesadzania, a sadzenie piwonii bylinowych dopuszcza też wiosną, od marca do maja, i jesienią, od września do listopada.

Piwonia drzewiasta to wyjątek. Pietryka sadzi ją głębiej, 10–15 cm pod powierzchnią ziemi, i pod skosem. Podkarpacki ODR podaje, że miejsce szczepienia powinno znaleźć się 5–10 cm pod ziemią.

Przesadzanie. Piwonie go nie lubią. Pietryka radzi przesadzać tylko wtedy, gdy to konieczne, i nie wcześniej niż po dwóch latach. Murator ostrzega, że u starszych roślin osłabienie kwitnienia po przesadzeniu może trwać 2–3 sezony.

Wiosenne porządki i podpory

Porządki. Michał Mazik w Muratorze radzi wiosną ostrożnie usunąć martwe resztki roślin i chwasty, a ziemię wokół kępy płytko przekopać i spulchnić.

Ściółka. Mazik lekko okrywa podstawę krzewu kompostem. Ściółka chroni pędy przed niskimi temperaturami i przyspiesza wzrost. Można ją uzupełniać kilka razy w roku. Kompost nie hamuje jednak chwastów tak dobrze jak kora sosnowa.

Podpory. Wysokie odmiany łatwo się wyginają i łamią, pisze Mazik. Borkowska-Gorączko radzi ustawić podpory od początku, zanim krzew urośnie. Wymienia trzy rodzaje:

- paliki bambusowe wbite wokół rośliny i połączone sznurkiem, - druciane konstrukcje nakładane na krzew, przez których oczka przerastają pędy, - splecione gałązki, które tworzą ażurową podporę.

Podlewanie: rzadko, ale porządnie

Piwonia nie lubi ani suszy, ani mokrej ziemi.

Młode rośliny. Pietryka podlewa je regularnie w czasie suszy. Gleba ma być umiarkowanie wilgotna, nie mokra.

Starsze rośliny. Według Pietryki piwonie starsze niż dwa lata potrzebują podlewania tylko przy dłuższej suszy.

Najważniejszy moment. Mazik pisze, że przy bezdeszczowej pogodzie piwonię trzeba obficie podlać, a najważniejsza jest woda w czasie tworzenia pąków i kwitnienia. Redakcja Muratora dodaje, że brak wody w tym czasie to jedna z przyczyn zasychania pąków.

Jak podlewać. Pod roślinę, nie na liście. Zalecają to zgodnie Pietryka i Borkowska-Gorączko, bo krople wody roznoszą zarodniki szarej pleśni.

Nie zalewaj. Mazik ostrzega, że piwonia źle reaguje na nadmierne zalewanie karpy. Gdy ziemia jest lekko wilgotna, podlewanie nie jest potrzebne.

Nawożenie: od kwietnia, bez nadmiaru azotu

Ile razy. Mazik radzi nawozić piwonie nie więcej niż 2–3 razy w roku, pierwszy raz w kwietniu. Podkarpacki ODR zaleca nawożenie raz lub dwa razy w roku: wiosną, w marcu lub kwietniu, i jesienią, we wrześniu lub październiku. Młode rośliny w dobrej ziemi nie muszą być według ODR nawożone co roku.

Czym wiosną. Mazik stosuje wiosną uniwersalny nawóz granulowany z przewagą azotu albo najpierw nawóz azotowy, a po kilku tygodniach potasowo-fosforowy. Granulki rozsypuje równomiernie w promieniu 50–100 cm od rośliny, zależnie od wielkości karpy, i przykrywa cienką warstwą ziemi. Zabieg wykonuje przy suchej pogodzie. Młode pędy nie powinny być mokre, bo granulki mogą je poparzyć.

Czym później. Pietryka pisze, że piwonia chińska woli nawozy z dużą zawartością fosforu i mniejszą azotu. Mazik w starszej poradzie dla czytelniczki Muratora także zaleca nawozy z większą ilością fosforu i z mikroelementami. Redakcja Muratora dodaje, że brak fosforu i potasu osłabia kwitnienie.

Uwaga na azot. Źródła różnią się w ocenie azotu. Mazik dopuszcza wiosną nawóz z przewagą azotu. Podkarpacki ODR radzi unikać nawozów, które zawierają głównie azot, bo dają bujny, łamliwy wzrost i gorsze kwitnienie. Poleca nawóz do roślin kwitnących, z większą dawką fosforu i potasu, albo kompost i przekompostowany obornik. Redakcja Muratora także ostrzega, że nadmiar azotu daje bujne liście kosztem kwiatów i zwiększa podatność na choroby grzybowe. Bezpieczniej trzymać się zalecenia ODR.

Nawozy naturalne. Pietryka rozkłada nawóz naturalny wokół rośliny jak ściółkę i miesza go z ziemią, najlepiej jesienią. Mazik poleca gnojówkę z pokrzywy lub skrzypu, rozcieńczoną w proporcji 1:5 lub 1:10. O kompoście piszemy w artykule Kompost.

Po kwitnieniu i jesienne cięcie

Po kwitnieniu. Marzena Sarniewicz pisze w Muratorze, że zaraz po przekwitnięciu liści nie obcinamy, bo są potrzebne roślinie przez cały sezon. Usuwamy tylko uschnięte kwiatostany i pąki, które się nie rozwinęły.

Kiedy ciąć. Tu źródła podają różne terminy:

Wspólna zasada jest prosta: nie tnij zielonych liści. Poczekaj, aż roślina sama pokaże, że kończy sezon.

Jak nisko. Sarniewicz tnie 2–3 cm nad ziemią, Mazik tuż nad ziemią, Pietryka do pierwszego pąka. Sekator przed cięciem zdezynfekuj.

Co z liśćmi. Liście z objawami choroby grzybowej wyrzuć do śmieci, radzi Sarniewicz. Borkowska-Gorączko dodaje, że chorych resztek nie zostawia się na rabacie na zimę.

Jeśli nie zdążysz. Sarniewicz pisze, że cięcie można wykonać na przedwiośniu, w marcu lub na początku kwietnia.

Piwonia drzewiasta. Nie tnij jej zdrewniałych pędów. Mazik pisze, że nie wymaga cięcia. Gdy słabnie z roku na rok, można skrócić pędy do około 20 cm, żeby ją odmłodzić.

Zima

Część nadziemna piwonii bylinowych obumiera, a roślina zimuje pod ziemią. Pietryka radzi okryć je gałązkami świerkowymi, szczególnie tam, gdzie temperatura spada poniżej −20 °C.

Sarniewicz podaje inny sposób: w listopadzie przykrywa ścięte rośliny świeżym obornikiem. Chroni on przed mrozem, a wiosną roztopy i deszcz przenoszą składniki pokarmowe do korzeni.

Piwonię drzewiastą Pietryka ściółkuje u podstawy. Serwis kb.pl radzi zabezpieczać przed mrozem zwłaszcza młode egzemplarze. Podkarpacki ODR pisze, że piwonie krzewiaste dobrze u nas zimują, ale górna część młodych pędów może przemarznąć. Przez pierwsze dwa lub trzy sezony radzi okrywać je włókniną i usypać u podstawy kopczyk z ziemi lub kory.

Pąki zasychają albo piwonia nie kwitnie: lista przyczyn

Redakcja Muratora zebrała przyczyny, dla których pąki piwonii zasychają i nie rozwijają się:

- Sucha, uboga gleba i brak wody w czasie zawiązywania pąków. - Zbyt głębokie sadzenie. Pąki powinny leżeć 3–5 cm pod ziemią. - Niedawne przesadzanie. Roślina potrzebuje czasu na odbudowę korzeni. - Za mało fosforu i potasu albo za dużo azotu. - Szara pleśń. - Wiosenne przymrozki. Przemarznięte pąki najpierw ciemnieją, potem zasychają. Dotyczy to zwłaszcza wczesnych odmian. - Nadmiar wilgoci i stojąca woda. - Za mało słońca. - Stara, zagęszczona karpa. Pomaga odmłodzenie przez podział. - Szkodniki. Mszyce osłabiają i deformują pąki, wciornastki uszkadzają płatki jeszcze przed rozwinięciem kwiatu.

Młoda piwonia drzewiasta może po prostu jeszcze nie być gotowa. Pietryka pisze, że kwitnie dopiero kilka lat po posadzeniu.

Murator pociesza, że poprawa warunków często wystarcza, żeby piwonie w kolejnym sezonie obficie zakwitły.

Szara pleśń i szkodniki

Szarą pleśń wywołuje grzyb *Botrytis cinerea*. O tej chorobie piwonii piszą prawie wszystkie nasze źródła.

Objawy. Borkowska-Gorączko i Aleksandrowicz opisują brunatnienie liści u nasady, brązowienie i zasychanie blaszek liściowych oraz zasychanie pąków. Z czasem na chorych częściach pojawia się delikatny, szary nalot. Redakcja Muratora dodaje gnicie młodych pędów i zamieranie łodyg.

Co jej sprzyja. Gęste sadzenie, zacienianie przez inne rośliny i przenawożenie azotem.

Co robić. Wytnij i usuń porażone części. Podlewaj pod roślinę. Jesienią zetnij i usuń części nadziemne. Jeśli choroba jest silna, użyj tylko środka zarejestrowanego w Polsce do roślin ozdobnych, zgodnie z etykietą.

Szkodniki. Mazik pisze, że piwonia rzadko jest atakowana przez szkodniki. Szkody zdarzają się częściej u starszych bylin, które długo rosną w jednym miejscu. Radzi posadzić przy piwoniach aksamitki, których korzenie ograniczają nicienie glebowe.

Rozmnażanie. Starą kępę można podzielić przy przesadzaniu, na przełomie sierpnia i września. Pietryka tnie karpę ostrym nożem lub sekatorem i usuwa nadgniłe korzenie. Piwonie drzewiaste rozmnaża się przez szczepienie lub z nasion.