Kiedy sadzić irysy

Kosaćce bródkowe: lato, nie jesień

Kosaćce kłączowe, czyli przede wszystkim bródkowe, sadzi się i dzieli latem. Magdalena Michalak w Muratorze pisze, że sygnałem jest chwila, gdy końcówki liści zaczynają zasychać. Zwykle dzieje się to pod koniec lipca lub w sierpniu. Katarzyna Józefowicz w tym samym serwisie radzi wykopywać i dzielić kłącza w drugiej połowie sierpnia.

Kosaćce bródkowe kwitną w maju i czerwcu, więc w sierpniu są już po kwitnieniu. Michalak podkreśla, że po posadzeniu rośliny trzeba dobrze podlać, a potem systematycznie nawadniać, żeby dobrze ukorzeniły się do zimy.

Dla kosaćców kłączowych ani dla irysów cebulowych nie znaleźliśmy terminów sadzenia od Instytutu Ogrodnictwa, PIORiN ani ośrodków doradztwa rolniczego. Dlatego terminy i technikę sadzenia podajemy za poradnikami Muratora, z nazwiskami autorów.

Jak głęboko sadzić kłącza

To najczęstszy błąd. Michalak w Muratorze pisze, że kłącze nie może być całe zakryte podłożem, bo może zagniwać. Sadzonkę umieść tak, żeby fragment kłącza lekko wystawał nad powierzchnię gleby, a korzenie przysyp 2–3 cm ziemi.

Anna Skórkowska i Michał Mazik w Muratorze zaznaczają, że zdania specjalistów są podzielone. Jedni zalecają, by grzbiet kłącza wystawał w około 1/3 ponad grunt. Inni przykrywają kłącze 1–2 cm ziemi, zostawiając wierzchołek na wierzchu. Autorzy dodają, że na glebach ciężkich kłącza nie należy całkowicie zasypywać.

Rozstawa. Józefowicz radzi sadzić młode kłącza w grupach po kilka sztuk, co około 30 cm.

Liście. Przy dzieleniu Michalak radzi skrócić liście do połowy długości, na 15–30 cm, sekatorem.

Gleba, woda i nawożenie

Stanowisko. Kosaćce bródkowe uprawia się w miejscach słonecznych, bo wtedy najobficiej kwitną (Skórkowska i Mazik).

Gleba. Ma być żyzna, zasobna i umiarkowanie wilgotna, o pH 5,0–7,0 (Skórkowska i Mazik). Józefowicz dodaje, że powinna być przepuszczalna. Michalak radzi wzbogacić grządkę kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem. Jak zrobić własny kompost, piszemy w artykule Jak zrobić kompost.

Woda. Nowo posadzone irysy bródkowe trzeba podlewać. Starsze kępy podlewa się tylko w czasie długotrwałej suszy.

Nawóz. Skórkowska i Mazik piszą, że irysy nie lubią dużych ilości azotu. Lepszy jest nawóz wieloskładnikowy zrównoważony albo potasowo-fosforowy.

Kosaciec syberyjski ma inne potrzeby. Józefowicz pisze, że lubi glebę wilgotną, a nawet podmokłą, próchniczą i lekko kwaśną, a źle znosi suszę. Dobrze rośnie nad stawem.

Co ile lat przesadzać

Kosaćce bródkowe co kilka lat trzeba wykopać, podzielić i posadzić na nowo. Józefowicz nazywa to odmładzaniem. Źródła różnią się co do częstotliwości:

Jak dzielić? Michalak radzi wykopać karpę widłami amerykańskimi, otrząsnąć z ziemi i podzielić na fragmenty co najmniej 5 cm długości, każdy z 2–3 oczkami. Rany warto zabezpieczyć węglem drzewnym.

Zima. Józefowicz pisze, że kosaćce bródkowe, syberyjskie i żółte nie wymagają zimowego okrycia.

Irysy cebulowe: wrzesień i październik

Irysy cebulowe, na przykład holenderskie i żyłkowane, sadzi się jesienią. Józefowicz w Muratorze podaje: irysy kwitnące wczesną wiosną sadzi się we wrześniu, a irysy kwitnące latem i kosaciec Danforda w październiku, na głębokość 5–10 cm, w żyzną, próchniczą i przepuszczalną glebę. Kosaciec holenderski kwitnie od końca czerwca do lipca, a żyłkowany w marcu i kwietniu.

Okrycie. Józefowicz pisze, że irysy cebulowe zwykle nie wymagają zimowego okrycia. Wyjątkiem jest kosaciec Danforda. Cebule posadzone jesienią po przesadzeniu warto jednak przykryć grubą warstwą kory, torfu lub suchych liści.

Odczyn. Instytut Ogrodnictwa w opracowaniu o nawożeniu roślin cebulowych (2023) podaje dla kosaćca holenderskiego wartości graniczne pH 5,7–6,3. Kosaćce żyłkowane uprawiane w doniczkach potrzebują podłoża przepuszczalnego, o pH 6–7.

Wykopywanie. Józefowicz radzi co 2–3 lata wykopać cebule po kwitnieniu i przechować je w temperaturze 17–20 °C. Inne cebulowe opisujemy w artykułach Kiedy sadzić tulipany i Kiedy sadzić narcyzy.