Pielęgnacja rododendronów

Czego rododendron potrzebuje na co dzień

Rododendron, po polsku różanecznik, ma nietypowy system korzeniowy. Elżbieta Borkowska-Gorączko i Michał Mazik piszą w Muratorze, że jest on płytki i nieduży, z niewielką liczbą włośników. Krzew słabiej pobiera więc wodę i składniki pokarmowe.

Z tego wynika cała pielęgnacja.

Kwaśna gleba. Przy zbyt wysokim pH krzew słabo rośnie i żółknie. Murator i Wieści Rolnicze podają ten sam zakres: pH 4,5–5,5.

Ściółka. Ogranicza parowanie wody z gleby.

Regularne podlewanie. Krzew słabiej pobiera wodę, więc nie może jej zabraknąć.

Żadnego kopania. Murator przestrzega przed przekopywaniem ziemi wokół krzewu.

Ważne jest też miejsce. Rododendrony lubią stanowiska ciepłe, osłonięte i półcieniste. Na pełnym słońcu, zwłaszcza przy wystawie południowej, mogą przesychać. W głębokim cieniu słabo kwitną. Katarzyna Pryga w Wieściach Rolniczych dodaje, że na mocnym słońcu na liściach pojawiają się brązowe plamy od przypalenia. Jeśli dopiero planujesz sadzenie, zajrzyj do artykułu Kiedy sadzić rododendrony.

Odczyn gleby i zakwaszanie

Magdalena Michalak podaje w Muratorze, że różaneczniki najlepiej rosną w glebie o pH od 4,5 do 6,0, a dla większości odmian najkorzystniejszy jest zakres 4,5–5,5.

Co się dzieje, gdy pH jest za wysokie. Krzewy słabo rosną, liście żółkną, a kwiatów jest znacznie mniej. Roślina ma wtedy kłopot z pobieraniem składników, szczególnie żelaza i manganu.

Czym zakwaszać. Murator opisuje dwa środki.

Na ciężkich, gliniastych glebach potrzeba zwykle więcej siarki. Przy rosnących krzewach trzeba unikać nadmiernych dawek. Murator nie podaje dawek w gramach i radzi trzymać się instrukcji producenta, więc i my ich tu nie wpisujemy.

Związek Szkółkarzy Polskich podaje podobnie jak Murator: różaneczniki wymagają kwaśnego podłoża o pH poniżej 5,5, a niskie pH pomagają utrzymać ściółka z kory sosnowej i kwaśne nawozy, na przykład siarczan amonu.

Wieści Rolnicze wspominają o jeszcze jednym sposobie: rośliny rosnące w glebie zasadowej wymagają regularnego zakwaszania torfem lub specjalnym preparatem.

Czego nie robić. W pobliżu różaneczników nie wapnuj ziemi. Nie stosuj nawozów wapniowych ani popiołu drzewnego.

Podlewanie: także jesienią i zimą

Murator radzi podlewać rododendrony regularnie, a szczególnie w dwóch okresach: wiosną, podczas kwitnienia, i późną jesienią, przed zimą.

Murator pisze, że krzewy, które zgromadziły w liściach dużo wody, lepiej zimują. Wieści Rolnicze mówią to samo: przed rozpoczęciem sezonu zimowego rododendron należy dobrze nawodnić.

Zimą. W łagodne, bezmroźne dni warto krzew podlać, żeby nie doszło do suszy fizjologicznej. Wieści Rolnicze radzą regularnie sprawdzać, czy podłoże pod rośliną nie jest przesuszone, i podlewać, o ile w najbliższym czasie nie zapowiedziano mrozów.

Latem. W czasie upałów Murator zaleca zraszać koronę wodą.

Jaka woda. Najlepsza jest deszczówka. Twarda woda wodociągowa zawiera dużo związków wapnia i podlewanie nią może stopniowo podnosić pH podłoża.

Uwaga na drenaż. Wieści Rolnicze wymieniają słabo przepuszczalną glebę wśród przyczyn kłopotów, bo utrudnia rozwój korzeni. Murator opisuje fytoftorozę jako jeden z najpoważniejszych problemów różaneczników.

Ściółkowanie

Ściółkę zalecają Murator, Wieści Rolnicze, Lubelski ODR i Związek Szkółkarzy Polskich. Trzy pierwsze pozycje w tabeli podają podobną grubość warstwy.

Magdalena Michalak wyjaśnia, że taka warstwa ogranicza parowanie i wzbogaca glebę w materię organiczną. Zwraca też uwagę, że kory nie usypuje się przy samej nasadzie pędów. Uzupełniać ją warto wiosną. Ściółka przydaje się też przed zimą, o czym piszemy niżej.

Wieści Rolnicze radzą przed rozłożeniem kory uprzątnąć spod krzewu opadłe liście.

Nawożenie: kiedy i czym

Czym. Murator zaleca nawozy przeznaczone dla roślin wrzosowatych albo nawozy zakwaszające, na przykład siarczanowe. Wieści Rolnicze radzą wybrać nawóz o przedłużonym działaniu i ostrzegają, że zbyt duże dawki nawozu w granulkach mogą zaszkodzić płytkim korzeniom. Młode, rosnące krzewy potrzebują przede wszystkim azotu, fosforu i potasu.

Kiedy. Tu źródła wyraźnie się różnią.

Zgodny jest początek: marzec lub kwiecień. Dalej drogi się rozchodzą. Wieści Rolnicze zaznaczają, że do ostatniego, październikowego zasilenia można użyć dużej ilości kwaśnego torfu. Jeśli nie wiesz, którego schematu się trzymać, wybierz dwa terminy Muratora, a jesienią podsyp krzew kwaśnym torfem.

Trzecie zdanie ma Lubelski ODR. Ewa Bara pisze, że najlepsze są nawozy wieloskładnikowe o spowolnionym działaniu. Uwalniają składniki pokarmowe przez 3–5 miesięcy, dlatego stosuje się je najwyżej 2 razy w sezonie. Drugą dawkę podaje się w ostatnich miesiącach lata.

Mikoryza. Murator radzi zastosować szczepionkę mikoryzową. Poprawia pobieranie wody i składników pokarmowych.

Gdy liście żółkną. Wieści Rolnicze piszą, że żółknięcie liści może być pierwszą oznaką niedoboru składników odżywczych. Zanim sięgniesz po nawóz, sprawdź pH. Przy zbyt wysokim odczynie roślina gorzej pobiera żelazo i mangan.

Przekwitłe kwiatostany i cięcie

Wyłamywanie kwiatostanów. Po przekwitnięciu Murator zaleca usunąć kwiatostany, wyłamując je. Zostawione osłabiają roślinę i sprawiają, że w następnym roku kwitnie słabiej. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego wpisuje ten zabieg w kalendarzu prac na czerwiec.

Cięcie. Rododendronów zwykle się nie tnie. Murator pisze, że przycina się je jedynie w razie konieczności, na przykład ze względów sanitarnych. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli potwierdza: cięcie u tej grupy roślin nie jest konieczne, a usuwanie przekwitłych kwiatów zwiększa liczbę pąków w kolejnym sezonie.

Azalie. Pomorski ODR opisuje osobno azalie. Można je przyciąć po przekwitnieniu, żeby się zagęściły i wypuściły nowe pędy. Ścina się końce gałązek o długości kilku lub kilkunastu centymetrów. Ośrodek rozróżnia przy tym dwa rodzaje cięcia: azalię japońską tnie się odmładzająco, a azalię wielkokwiatową zagęszczająco.

Uwaga na zwierzęta. Katarzyna Józefowicz pisze w Muratorze, że różaneczniki i azalie są groźne dla psów i kotów. Nawet niewielka ilość zjedzonych liści lub pędów może wywołać wymioty, biegunkę, ślinotok i osłabienie. Wyłamane kwiatostany i ścięte pędy od razu sprzątnij.

Przygotowanie do zimy

Zimą różanecznikom szkodzą trzy rzeczy: brak wody, mroźny wiatr i ostre słońce na przedwiośniu. Wieści Rolnicze piszą wprost, że zimą rośliny mogą ucierpieć od intensywnego, mroźnego wiatru.

Woda. Późną jesienią podlej krzew obficie. O tym pisaliśmy wyżej.

Ściółka. Wieści Rolnicze radzą podsypać roślinę kilkucentymetrową warstwą kory.

Okrycie. Murator zaleca przykryć młode rośliny włókniną lub gałązkami świerkowymi. Osłona chroni je przed mroźnym wiatrem i przed silnym słońcem wczesną wiosną. Wieści Rolnicze piszą, że przed zapowiadanymi mrozami krzew można osłonić agrowłókniną, jutą lub słomianą matą i przewiązać sznurkiem. Odmiany bardziej wrażliwe wymagają dodatkowej ochrony.

Nasze źródła nie podają daty, kiedy okrycie założyć i kiedy je zdjąć. Kieruj się prognozą: okrywaj przed zapowiadanymi mrozami.

Rododendron w donicy

Murator pisze, że rododendrony można uprawiać w pojemnikach. Płytki system korzeniowy ma tu zaletę: nawet dorosłe rośliny łatwo się przesadza.

Podłoże dla różaneczników Murator radzi przygotować, mieszając torf, przekompostowaną korę sosnową i ziemię ogrodową w proporcjach 1:1:1 albo kupić gotowe podłoże do azalii i różaneczników. Sam torf się nie nadaje.

Nasze źródła nie opisują osobno podlewania, nawożenia ani zimowania rododendronów w donicach, więc nie podajemy tu szczegółów.

Sadzenie decyduje o późniejszej pielęgnacji

Wiele kłopotów z rododendronem zaczyna się w dniu sadzenia. Warto o tym wiedzieć także wtedy, gdy krzew rośnie w ogrodzie od lat i wciąż marnieje.

Dół. Murator podaje, że dół pod różanecznik powinien mieć 40–50 cm głębokości i 80 cm szerokości. Zwykła ziemia ogrodowa ma odczyn obojętny lub lekko kwaśny, dlatego w miejscu sadzenia trzeba ją wymienić.

Płytko. Wieści Rolnicze radzą sadzić płytko i zostawić nasadę krzewu lekko odsłoniętą, około 2–3 cm.

Bryła korzeniowa. Według Wieści Rolniczych przed sadzeniem można ją delikatnie namoczyć i rozluźnić.

Sąsiedzi. Murator radzi sadzić rododendrony pod drzewami, które korzenią się głębiej, na przykład pod sosnami lub dębami.

Błędy, które wymienia Katarzyna Pryga. Stanowisko mocno wystawione na słońce, gleba słabo przepuszczalna i gleba zasadowa. Do tego zbyt duże dawki nawozu w granulkach, które szkodzą płytkim korzeniom.

Domowe nawozy: co piszą Wieści Rolnicze

Wieści Rolnicze opisują też dwa domowe nawozy: około 1 szklanki fusów z kawy zalanej 10 litrami wody oraz skórkę banana zalaną około 1 litrem wody i odstawioną na około 2 tygodnie. Nie znaleźliśmy badań, które potwierdzałyby ich działanie, dlatego traktuj je najwyżej jako dodatek. Podstawą pozostaje nawóz dla roślin wrzosowatych.