Kiedy siać buraki

Termin zależy od tego, na co siejesz

Metodyka integrowanej produkcji buraka ćwikłowego, opracowana przez Instytut Ogrodnictwa i zatwierdzona przez PIORiN (2023), nie podaje jednego terminu siewu. Termin zależy od tego, kiedy i na co chcesz zbierać:

- na zbiór pęczkowy siej w kwietniu, - do bieżącego spożycia od końca kwietnia do połowy maja, - do przechowywania od końca maja do początku lipca, - na przetwory w pierwszej połowie lipca.

Te same terminy podaje starsza metodyka integrowanej ochrony buraka ćwikłowego Instytutu Ogrodnictwa (2013, aktualizacja 2016).

Regiony. Metodyka pisze, że burak ćwikłowy może być uprawiany na terenie całego kraju, i nie podaje osobnych terminów dla regionów. O tym, kiedy siać, decyduje temperatura gleby.

Gleba musi mieć co najmniej 8 °C

Wszystkie nasze źródła z Instytutu Ogrodnictwa podają ten sam próg: buraki ćwikłowe sieje się, gdy gleba osiągnie co najmniej 8 °C. Metodyka dla doradców wyjaśnia, że to najniższa temperatura, w której kiełkują nasiona.

Dr Regina Janas z Instytutu Ogrodnictwa pisze, że przy temperaturze powyżej 8 °C nasiona kiełkują po 7–10 dniach od siewu. Za optymalną temperaturę wzrostu podaje 15–18 °C.

Wczesny siew ma zalety. Metodyka ochrony podaje, że wczesny siew ogranicza albo eliminuje szkody powodowane przez śmietkę ćwiklankę, bo gdy muchówka się pojawia, rośliny są już mocniejsze i lepiej znoszą żerowanie.

Chłód i przymrozki: dlaczego nie warto się spieszyć

Burak nie lubi zimna po wschodach. Metodyka integrowanej produkcji ostrzega, że przymrozki są bardzo niebezpieczne dla roślin buraków. Janas dodaje, że przymrozki w początkowych fazach rozwoju mogą uszkodzić siewki, a siewki źle znoszą długotrwałe wiosenne chłody.

Drugi problem to wybijanie w pędy kwiatostanowe zamiast tworzenia korzenia. Według metodyki może je wywołać temperatura poniżej 10 °C utrzymująca się przez kilkanaście dni, zwłaszcza u roślin już bardziej rozwiniętych. Krótkotrwały spadek temperatury, nawet do 0 °C, tego nie wywołuje.

Dlatego przy wczesnym siewie na pęczki metodyka dla doradców radzi wybierać odmiany o małej skłonności do przedwczesnego wybijania w pędy kwiatostanowe. Zaznacza, że to bardzo ważne w uprawie wczesnej.

Jak siać: głębokość, rzędy, przerzedzanie

Głębokość. Kłębki wysiewaj na równą głębokość: 2 cm na glebach cięższych i 3 cm na lżejszych. Metodyka wyjaśnia, że zbyt płytki siew pogarsza wschody, a zbyt głęboki je opóźnia.

Rzędy. W uprawie rzędowej zwykle zostawia się 30 lub 45 cm między rzędami. Na wczesny zbiór pęczkowy można zagęścić rzędy do 18–25 cm, choć wtedy trudniej pielić.

Przerzedzanie. Z jednego kłębka wyrasta kilka roślin, więc po wschodach trzeba je przerzedzić. Metodyka radzi robić to w fazie 2–4 liści i zostawić rośliny w rzędzie:

W dalszej części ta sama metodyka podaje szersze odstępy: 3–5 cm na pęczki i 6–10 cm w pozostałych uprawach. Przy burakach do przechowania możesz więc przerzedzać luźniej.

Gdzie siać: gleba i płodozmian

Gleba. Metodyka ochrony za najlepsze uznaje gleby średnio zwięzłe, piaszczysto-gliniaste i gliniaste oraz gleby próchniczne, a za nieodpowiednie gleby bardzo ciężkie, podmokłe i kwaśne. Metodyka integrowanej produkcji podaje optymalne pH 6,5–7,0, a w innym miejscu dla gleb mineralnych szerszy zakres pH 6–7,5.

Płodozmian. Nie siej buraków po burakach ani na tym samym miejscu częściej niż co 4 lata. Metodyka odradza też uprawę po szpinaku, innych burakach, kapustnych, roślinach selerowatych (marchew, seler), rabarbarze i ziemniakach. Dobrymi przedplonami są według metodyki ochrony m.in. cebula, por, ogórek, pomidor, sałata i rośliny strączkowe. Janas radzi uprawiać buraki w drugim lub trzecim roku po oborniku. Więcej o oborniku piszemy w artykule Obornik.

Kiedy zbierać

Termin zbioru wynika z terminu siewu. Metodyka integrowanej produkcji podaje:

Podobnie pisze Janas o burakach na wysadki (do produkcji nasion), sianych od 15 maja do 15 czerwca: w warunkach Polski ich zbiór przypada na trzecią dekadę września lub pierwszą dekadę października. Radzi wykopywać korzenie w suchą pogodę.