Kiedy sadzić topinambur

Termin: wiosna, najlepiej kwiecień

Dla topinamburu nie ma metodyki Instytutu Ogrodnictwa ani PIORiN. Mamy za to polskie doświadczenia polowe z uczelni.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie prowadził doświadczenie w Stacji Doświadczalnej w Parczewie (woj. lubelskie). Dominika Skiba i Barbara Sawicka piszą (2017): bulwy sadzono w pierwszej dekadzie kwietnia. W 2027 roku to mniej więcej 1–10 kwietnia.

Politechnika Koszalińska opisała uprawę w gospodarstwie koło Koszalina, około 3 km od morza. Tomasz Piskier (2006) podaje, że rośliny wysadzano wiosną, a glebę uprawiano tak jak pod kukurydzę.

Nasze polskie źródła nie podają sadzenia jesiennego ani temperatury gleby, przy której należy sadzić.

Rozstawa, gleba i nawożenie

W doświadczeniu UP w Lublinie bulwy sadzono co 40 cm w rzędzie, a rzędy co 62,5 cm. Przedplonem był rzepak ozimy, a pełna dawka obornika wynosiła 30 t na hektar, czyli około 3 kg na metr kwadratowy.

Gleba w Parczewie to gleba płowa z piasku gliniastego lekkiego, klasa IVb. Średni plon bulw wyniósł tam 24,54 t z hektara, czyli około 2,5 kg z metra kwadratowego.

Koło Koszalina topinambur sadzono na piasku gliniastym mocnym, na polu po 8 latach odłogu. W pierwszym roku zużyto 1,5 t bulw do sadzenia na hektar.

Głębokość. Nasze polskie źródła nie podają, jak głęboko sadzić bulwy. Nie podajemy więc liczby.

O oborniku przeczytasz więcej w artykule Obornik w ogrodzie.

Kiedy zbierać bulwy

Bulwy możesz kopać w dwóch terminach.

Jesienią. Marek Chyc (Grupa Azoty) i Jan Ogonowski (Politechnika Krakowska) piszą (2014), że zawartość inuliny w bulwach osiąga maksimum jesienią, kiedy najdogodniej jest zbierać surowiec. Bulwy zawierają 14–19% inuliny.

Wiosną. W doświadczeniu UP w Lublinie zbiór przeprowadzano wiosną, w pierwszej połowie kwietnia. Bulwy zimowały w ziemi aż do zbioru.

Źródła nie są tu sprzeczne, opisują po prostu dwa sposoby. Możesz część bulw wykopać jesienią, a resztę zostawić w ziemi do kwietnia.

Roślina na lata i ostrożnie z rozrastaniem

Piskier pisze, że topinambur utrzymuje się na danym stanowisku nawet przez kilkanaście lat. W jego doświadczeniu w drugim roku uprawy nie ponoszono już kosztów zakładania plantacji.

Ta wytrwałość ma drugą stronę. Chyc i Ogonowski piszą, że topinambur jest dziś uznawany za inwazyjny gatunek obcy, a jego uprawy należy zaniechać na obszarach chronionych, bo może się niekontrolowanie rozprzestrzeniać. Jeśli twoja działka leży na obszarze chronionym, wybierz inną roślinę.

Odmiany. Piskier badał dwie odmiany: 'Albik' i 'Rubik'.

Pochodzenie. Według Chyca i Ogonowskiego topinambur pochodzi z Ameryki Północnej. Do Europy trafił w XVII wieku jako roślina ozdobna, jadalna i pastewna, a na ziemie polskie w 1730 roku. O chwastach w ogrodzie piszemy w artykule Zwalczanie chwastów.